Projektowanie map w ArcGIS. Podręcznik szkoleniowy

1 Projektowanie map w ArcGIS Podręcznik szkoleniowy2 Copyright 2013 Esri Polska All rights reserved. Course version 1.2. Version release date Septembe...

24 downloads 237 Views 7MB Size

Projektowanie map w ArcGIS® Podręcznik szkoleniowy

Copyright © 2013 Esri Polska All rights reserved. Course version 1.2. Version release date September 2012. Wersja Polska: Esri Polska Listopad 2013 The information contained in this document is the exclusive property of Esri. This work is protected under United States copyright law and other international copyright treaties and conventions. No part of this work may be reproduced or transmitted in any form or by any means, electronic or mechanical, including photocopying and recording, or by any information storage or retrieval system, except as expressly permitted in writing by Esri. All requests should be sent to Attention: Contracts and Legal Services Manager, Esri, 380 New York Street, Redlands, CA 92373-8100 USA. EXPORT NOTICE: Use of these Materials is subject to U.S. export control laws and regulations including the U.S. Department of Commerce Export Administration Regulations (EAR). Diversion of these Materials contrary to U.S. law is prohibited. The information contained in this document is subject to change without notice.

US Government Restricted/Limited Rights Any software, documentation, and/or data delivered hereunder is subject to the terms of the License Agreement. The commercial license rights in the License Agreement strictly govern Licensee's use, reproduction, or disclosure of the software, data, and documentation. In no event shall the US Government acquire greater than RESTRICTED/ LIMITED RIGHTS. At a minimum, use, duplication, or disclosure by the US Government is subject to restrictions as set forth in FAR §52.227-14 Alternates I, II, and III (DEC 2007); FAR §52.227-19(b) (DEC 2007) and/or FAR §12.211/ 12.212 (Commercial Technical Data/Computer Software); and DFARS §252.227-7015 (DEC 2011) (Technical Data - Commercial Items) and/or DFARS §227.7202 (Commercial Computer Software and Commercial Computer Software Documentation), as applicable. Contractor/Manufacturer is Esri, 380 New York Street, Redlands, CA 92373-8100,USA.

@esri.com, 3D Analyst, ACORN, Address Coder, ADF, AML, ArcAtlas, ArcCAD, ArcCatalog, ArcCOGO, ArcData, ArcDoc, ArcEdit, ArcEditor, ArcEurope, ArcExplorer, ArcExpress, ArcGIS, ArcGlobe, ArcGrid, ArcIMS, ARC/INFO, ArcInfo, ArcInfo Librarian, ArcLessons, ArcLocation, ArcLogistics, ArcMap, ArcNetwork, ArcNews, ArcObjects, ArcOpen, ArcPad, ArcPlot, ArcPress, ArcPy, ArcReader, ArcScan, ArcScene, ArcSchool, ArcScripts, ArcSDE, ArcSdl, ArcSketch, ArcStorm, ArcSurvey, ArcTIN, ArcToolbox, ArcTools, ArcUSA, ArcUser, ArcView, ArcVoyager, ArcWatch, ArcWeb, ArcWorld, ArcXML, Atlas GIS, AtlasWare, Avenue, BAO, Business Analyst, Business Analyst Online, BusinessMAP, CityEngine, CommunityInfo, Database Integrator, DBI Kit, EDN, Esri, Esri—Team GIS, Esri— The GIS Company, Esri—The GIS People, Esri—The GIS Software Leader, FormEdit, GeoCollector, Geographic Design System, Geography Matters, Geography Network, GIS by Esri, GIS Day, GIS for Everyone, GISData Server, JTX, MapIt, Maplex, MapObjects, MapStudio, ModelBuilder, MOLE, MPS—Atlas, PLTS, Rent-a-Tech, SDE, SML, Sourcebook·America, SpatiaLABS, Spatial Database Engine, StreetMap, Tapestry, the ARC/INFO logo, the ArcGIS logo, the ArcGIS Explorer logo, the ArcPad logo, the Esri globe logo, the Esri Press logo, the GIS Day logo, the MapIt logo, The Geographic Advantage, The Geographic Approach, The World's Leading Desktop GIS, Water Writes, www.arcgis.com, www.esri.com, www.geographynetwork.com, www.gis.com, www.gisday.com, and Your Personal Geographic Information System are trademarks, service marks, or registered marks in the United States, the European Community, or certain other jurisdictions. CityEngine is a registered trademark of Procedural AG and is distributed under license by Esri. Other companies and products or services mentioned herein may be trademarks, service marks or registered marks of their respective mark owners.

2

Wprowadzenie ......................................................................................................................... 9 Cele kursu ..............................................................................................................................................................9 Dodatkowe źródła..................................................................................................................................................9

Proces planowania kartograficznego ..................................................................................... 13 Wprowadzenie.....................................................................................................................................................13 Przebieg kartograficznych prac projektowych .....................................................................................................14 Jakie decyzje musisz podjąć podczas etapu planowania mapy? .........................................................................15 Jakie będzie zastosowanie map? .........................................................................................................................16 W jaki sposób zasymbolizować dane? .................................................................................................................18 W jaki sposób zaprojektować kompozycję mapy? ..............................................................................................19 Publikacja mapy ...................................................................................................................................................21 Jakiego typu mapy będziesz opracowywać? ..........................................................................................................23 Ćwiczenie 1: Zaplanuj swoją mapę ......................................................................................................................25 Etap 1: Podłączenie folderu do danych szkoleniowych....................................................................................26 Etap 2: Pobranie mapy bazowej z ArcGIS Online .............................................................................................26 Etap 3: Określenie orientacji, rozmiaru i skali mapy .......................................................................................27 Podsumowanie ....................................................................................................................................................30 Odpowiedzi na pytania do lekcji 1 .......................................................................................................................31

Dobór danych ........................................................................................................................ 33 Przebieg prac kartograficznych: Dobór danych ...................................................................................................34 Czy Twoje dane są użyteczne kartograficznie? ....................................................................................................36 Ocena geometrii i atrybutów ...............................................................................................................................37 Ocenianie skali mapy ...........................................................................................................................................39 Upraszczanie danych ...........................................................................................................................................41 Organizowanie danych ........................................................................................................................................43 Dobór układu współrzędnych odwzorowanych...................................................................................................46 Układy współrzędnych dla map sieciowych.........................................................................................................47 Ćwiczenie 2A: Eksplorowanie i organizowanie danych .......................................................................................49

3

Etap 1: Dodanie warstw mapy bazowej ..........................................................................................................50 Etap 2: Dodanie warstw operacyjnych ............................................................................................................53 Etap 3: Dobór układu współrzędnych ..............................................................................................................54 Ćwiczenie 2B: Organizowanie danych do celów mapy sieciowej ........................................................................57 Etap 1: Tworzenie dokumentu mapy dla warstw mapy bazowej ....................................................................58 Etap 2: Organizowanie warstw mapy bazowej .............................................................................................58 Etap 3: Zastosowanie zapytań definiujących...................................................................................................60 Etap 4: Ocenianie danych prezentujących ulice ...................................................................................................62 Etap 5: Utworzenie dokumentu mapy, prezentującego warstwy operacyjne .................................................64 Etap 6: Organizowanie warstw operacyjnych .................................................................................................65 Podsumowanie ....................................................................................................................................................67 Odpowiedzi na pytania do lekcji 2 .......................................................................................................................68

Kartograficzne założenia projektowe ..................................................................................... 71 Czym się różnią te mapy? ....................................................................................................................................72 Mapy ogólne i mapy tematyczne ......................................................................................................................73 Kontrolowanie wag wizualnych ...........................................................................................................................75 Przykłady wag wizualnych ...................................................................................................................................76 Użycie kontrastu i zwiększenie czytelności mapy ................................................................................................78 Przykłady kontrastu .............................................................................................................................................79 Budowanie wizualnych planów informacyjnych ..................................................................................................81 Zogniskowanie uwagi i balans wizualny ..............................................................................................................84 Przykłady zogniskowania uwagi i balansu wizualnego ........................................................................................85 Praca z barwą .......................................................................................................................................................88 Barwa - składowe.................................................................................................................................................89 Specyfikacja barwy ..............................................................................................................................................90 Zmienne graficzne stosowane podczas projektowania symboli mapy ................................................................95 Projektowanie symboli ukazujących kategorie – różnicujących (jakościowych) ................................................97 Projektowanie schematów barw .......................................................................................................................101 Rozważania projektowe pod kątem map w sieci ...............................................................................................103

4

Podsumowanie ..................................................................................................................................................104 Odpowiedzi na pytania do lekcji 3 ........................................................................................................................105

Zaawansowane techniki symbolizacji ................................................................................... 107 Przebieg prac kartograficznych: Symbolizacja ...................................................................................................108 Tworzenie i organizowanie symboli ..................................................................................................................110 Udoskonalanie symbolizacji mapy .....................................................................................................................114 Praca z wyświetlaniem przy użyciu poziomów symbolu ...................................................................................115 Co to są reprezentacje kartograficzne? .............................................................................................................117 Praca z reprezentacjami kartograficznymi ......................................................................................................118 Symbolizacja usług mapowych ..........................................................................................................................120 Ćwiczenie 4A: Symbolizowanie danych do mapy ściennej Corvallis ..................................................................121 Etap 1: Określenie skali odniesienia ..............................................................................................................122 Etap 2: Symbolizacja warstw bazowych ........................................................................................................122 Etap 3: Tworzenie własnej barwy obrysu ......................................................................................................125 Etap 4: Tworzenie własnego wypełnienia poligonu ......................................................................................126 Etap 5: Symbolizowanie warstwy przy użyciu reprezentacji kartograficznych ..............................................127 Etap 6: Symbolizacja warstw operacyjnych ...................................................................................................132 Ćwiczenie 4B: Symbolizowanie danych do usługi mapowej .............................................................................135 Etap 1: Symbolizowanie warstw mapy bazowej pod kątem małych skal ......................................................136 Etap 2: Praca z poziomami symboli ...............................................................................................................138 Etap 3: Symbolizowanie warstw mapy bazowej dla średnich skal ................................................................141 Etap 4: Symbolizowanie warstw mapy bazowej dla dużych skal ..................................................................144 Etap 5: Symbolizowanie warstw operacyjnych mapy dla małych skal ..........................................................145 Etap 6: Symbolizowanie warstw operacyjnych mapy dla średnich i dużych skal ..........................................148 Podsumowanie ..................................................................................................................................................149 Odpowiedzi na pytania do lekcji 4 .....................................................................................................................150

Dodawanie elementów tekstowych do mapy ....................................................................... 151 Przebieg prac kartograficznych: Symbolizacja ...................................................................................................152

5

Ocenianie rozmieszczenia elementów tekstowych ...........................................................................................153 Rozmieszczenie tekstów dla obiektów punktowych .........................................................................................154 Rozmieszczenie tekstów dla obiektów liniowych ..............................................................................................156 Rozmieszczenie tekstów dla obiektów poligonowych .......................................................................................158 Wykorzystanie tekstów do zbudowania hierarchii wizualnej ...........................................................................160 Zmienne graficzne symboli tekstowych .............................................................................................................161 Wykorzystanie zmiennych graficznych do tworzenia hierarchii .......................................................................163 Podstawy typografii w kartografii ......................................................................................................................164 Teksty na mapach – przebieg prac ....................................................................................................................167 Tworzenie etykiet na mapie przy użyciu procedury etykietowania Maplex ......................................................168 Ćwiczenie 5A: Etykietowanie obiektów przy użyciu procedury Maplex ...........................................................171 Etap 1: Wykorzystanie procedury etykietowania Maplex do etykietowania parków ..................................172 Etap 2: Zastosowanie wagi obiektów ............................................................................................................175 Etap 3: Ustawienie właściwości etykietowania dróg głównych - Major Roads .............................................177 Etap 4: Ustawienie właściwości etykietowania dróg podrzędnych - Minor Roads ........................................179 Etap 5: Etykietowanie warstwy mapy bazowej Small_scale Parks................................................................180 Etap 6: Etykietowanie warstwy mapy bazowej Small_scale Streets .............................................................181 Etap 7: Tworzenie etykiet dla warstw operacyjnych .....................................................................................182 Tworzenie i edytowanie opisów ........................................................................................................................184 Ćwiczenie 5B: Tworzenie i edytowanie opisów .................................................................................................187 Etap 1: Zamiana etykiet na opisy ..................................................................................................................188 Etap 2: Edytowanie opisów parków ..............................................................................................................189 Etap 3: Tworzenie i edytowanie opisów powiązanych z obiektami ...............................................................193 Etap 4: Tworzenie opisów zapisanych w dokumencie mapy .........................................................................197 Podsumowanie ..................................................................................................................................................202

Tworzenie map sieciowych - do wykorzystania w sieci............................................................ 203 Przebieg prac kartograficznych: Kompozycja i Publikacja ................................................................................205 Rozważania projektowe związane z usługami mapowymi ................................................................................206 Co to są mapy w sieci? .......................................................................................................................................207

6

Rozważania na temat układu współrzędnych ....................................................................................................209 Poprawianie czytelności usług mapowych ........................................................................................................210 Mapy bazowe online..........................................................................................................................................212 Przebieg prac: Tworzenie i współdzielenie map w sieci ...................................................................................213 Najlepsze praktyki przy projektowaniu usług mapowych .................................................................................216 Ćwiczenie 6: Tworzenie usługi map kafelkowych i dynamicznych usług mapowych ........................................219 Etap 1: Tworzenie połączenia z serwerem .....................................................................................................220 Etap 2: Przygotowanie usługi map kafelkowych ...........................................................................................221 Etap 3: Określenie schematu kafli .................................................................................................................223 Etap 4: Analizowanie i publikowanie usługi map kafelkowych .....................................................................225 Etap 5: Tworzenie dynamicznej usługi mapowej ...........................................................................................227 Etap 6: Dodanie usługi map kafelkowych do przeglądarki ArcGIS Online .....................................................229 Etap 7: Dodanie dynamicznej usługi mapowej do przeglądarki ArcGIS Online ............................................230 Podsumowanie ..................................................................................................................................................233 Odpowiedzi na pytania do lekcji 6 .....................................................................................................................234 Ćwiczenie 6: Tworzenie kafelkowanych i dynamicznych usług mapowych .......................................................234

Tworzenie kompozycji mapy i serii map.............................................................................. 235 Przebieg prac kartograficznych: Kompozycja i Publikacja ................................................................................236 Elementy mapy ..................................................................................................................................................237 Tworzenie zbalansowanej kompozycji mapy .....................................................................................................238 Układ współrzędnych i elementy mapy .............................................................................................................239 Oznaczenia skali mapy .......................................................................................................................................240 Praca z dynamicznymi elementami mapy .......................................................................................................243 Wyświetlanie siatek odniesienia........................................................................................................................245 Kontrola jakości map do wydruku .....................................................................................................................247 Ćwiczenie 7A: Tworzenie kompozycji mapy ......................................................................................................249 Etap 1: Dodanie tytułu mapy .........................................................................................................................250 Etap 2: Dodanie legendy................................................................................................................................251 Etap 3: Utworzenie podziałki i skali liczbowej ...............................................................................................253

7

Etap 4: Dodanie strzałki północy ...................................................................................................................256 Etap 5: Wstawienie tekstu .............................................................................................................................257 Etap 6: Dodanie rysunku................................................................................................................................258 Etap 7: Rozmieszczanie elementów mapy .....................................................................................................258 Tworzenie serii map...........................................................................................................................................261 Ćwiczenie 7B: Tworzenie i publikowanie serii map ...........................................................................................263 Etap 1: Określenie orientacji, rozmiaru i skali kompozycji mapy ...................................................................264 Etap 2: Dodanie siatki odniesienia ................................................................................................................265 Etap 3: Dodanie dynamicznego tekstu ..........................................................................................................267 Etap 4: Dodanie dynamicznej legendy ...........................................................................................................268 Etap 5: Dodanie dodatkowych elementów mapy ..........................................................................................269 Etap 6: Utworzenie warstwy indeksu ............................................................................................................269 Etap 7: Tworzenie arkuszy map (DDP) ...........................................................................................................271 Etap 8: Tworzenie mapy przeglądowej ..........................................................................................................274 Etap 9: Publikowanie dokumentu PDF ..........................................................................................................276 Podsumowanie ..................................................................................................................................................278

Esri data license agreement ................................................................................................. 279 Odpowiedzi na pytania - podsumowania lekcji ................................................................... 283 Lekcja 1: Proces planowania kartograficznego ..................................................................................................283 Lekcja 2: Dobór danych......................................................................................................................................285 Lekcja 3: Kartograficzne założenia projektowe..................................................................................................286 Lekcja 4: Zaawansowane techniki symbolizacji .................................................................................................287 Lekcja 5: Elementy tekstowe na mapach ...........................................................................................................288 Lekcja 6: Tworzenie map do wykorzystania w sieci ...........................................................................................289 Lekcja 7: Tworzenie kompozycji mapy i serii map .............................................................................................290

8

Wprowadzenie Szkolenie „Projektowanie map w ArcGIS” uczy, jak opracowywać atrakcyjne mapy, które będą łatwe w interpretacji. Podczas kursu uczestnicy dowiadują się jak zaprojektować mapę, uwzględniając cel opracowania, sposób jego publikacji oraz jego grupę docelową. Szkolenie kładzie szczególny nacisk na podstawowe zasady projektowania kartograficznego i stosowania tych zasad przy użyciu oprogramowania ArcGIS. Kurs prowadzi przez cały proces projektowania i opracowania map, począwszy od założeń projektowych, aż po efekt finalny w postaci wysokiej jakości mapy analogowej i cyfrowej (dostępnej online w postaci usługi mapowej). Poprzez wykłady, ćwiczenia przeprowadzane samodzielnie oraz z instruktorem dowiesz się jak przechodzić przez poszczególne etapy tego procesu:  planowanie projektu kartograficznego;  ewaluacja danych;  opracowywanie symboli dla danych ilościowych i jakościowych;  tworzenie kompozycji mapy przy użyciu dynamicznych elementów mapy;  udostępnianie i publikowanie map. Ten kurs jest ukierunkowany na proces projektowania i publikowania map.

Cele kursu Podczas kursu dowiesz się, jak: • planować projekt kartograficzny; • dobrać właściwe dane odpowiadające celom projektu oraz właściwą symbolizację; • tworzyć elementy mapy i projekt kompozycji zgodny z założeniami projektu mapy; • tworzyć etykiety i opisy.

Dodatkowe źródła ArcGIS Resource Center - http://resources.arcgis.com Strona umożliwia dostęp do pomocy i wsparcia technicznego oraz kontakt ze społecznością GIS (w języku angielskim).

9

Esri GIS Dictionary - www.esri.com/gisdictionary Internetowy słownik GIS zawierający terminy związane z systemami informacji geograficznej oraz terminologię stosowaną w oprogramowaniu Esri (w języku angielskim).

10

Ikony używane w podręczniku Uwagi wskazują wyjątki lub szczególne okoliczności, które dotyczą konkretnego zagadnienia.

Wskazówki wyjaśniają pojęcia lub pomagają wykonać zadanie.

Dodatkowe źródła pozwalają rozszerzyć treść tematów kursu.

Dobre praktyki dostarczają profesjonalnych, branżowych wytycznych, które pomagają wyznaczyć cele i priorytety oraz zaoszczędzić czas.

Szacowany czas potrzebny na wykonanie ćwiczenia.

Ostrzeżenie o potencjalnych problemach lub działaniach , których należy zaniechać.

11

12

Proces planowania kartograficznego

1 Proces planowania kartograficznego Słowa kluczowe: kartograficzne czynniki projektowe kartograficzny przebieg prac projektowych usługa mapowa

Wprowadzenie Ten kurs opisuje w pięciu etapach proces projektowania i opracowania map. Proces ten ma zastosowanie dla dowolnych map lub mediów. Kurs kładzie szczególny nacisk na etap pierwszy – planowanie kartograficzne. Zostaną w nim przedstawione pytania wspomagające proces opracowywania mapy. Dalsza część materiału pozwala szczegółowo zapoznać się z tematyką pozostałych etapów procesu tworzenia map.

Zagadnienia • Ogólny zarys pięcioetapowego przebiegu kartograficznych prac projektowych, • Pytania wspomagające przebieg kartograficznych prac projektowych.

Cele Po ukończeniu tej lekcji będziemy mogli:

• Rozpoznawać i opisywać etapyprzebiegu kartograficznych prac projektowych. • Tworzyć pytania wspomagające przebieg kartograficznych prac projektowych. • Planować przebieg kartograficznych prac projektowych. 13

Lekcja 1

Przebieg kartograficznych prac projektowych Podczas tej lekcji przedstawione zostanie pojęcie procedury opracowywania map, wielokrotnie używane podczas całego kursu. Etapy tego przebiegu prac mają zastosowanie dla dowolnego projektu kartograficznego publikowanego zarówno w postaci wydruku jak i strony internetowej. . Rys. 1.1 Pięć etapów przebiegu kartograficznych prac projektowych.

Stosowanie przebiegu prac tworzenia map nie zawsze jest procesem liniowym. Czasami nieunikniony jest powrót do wcześniejszych etapów. Na przykład na etapie tworzenia kompozycji, podczas dopracowywania wyglądu mapy może okazać się, że brakuje istotnych informacji o warstwie i potrzebny jest powrót do etapu planowania. Z kolei brak spójności w zastosowaniu symboli może wymagać powrotu do etapu przygotowania danych. .

14

Proces planowania kartograficznego

Jakie decyzje musisz podjąć podczas etapu planowania mapy? Poniżej zapisz, jakiego rodzaju decyzje podejmujesz podczas planowania mapy.

15

Lekcja 1

Jakie będzie zastosowanie map? Planowanie jest pierwszym etapem procedury tworzenia map. Określa ono jakie będzie zastosowanie mapy oraz w jaki sposób będzie ona używana.

Rys. 1.2 Planowanie pierwszy etap przebiegu kartograficznych prac projektowych

Pytania wspomagające W trakcie planowania mapy należy odpowiedzieć sobie na kilka pytań, które ułatwią proces jej tworzenia. Pytania te określa się, jako pytania wspomagające proces tworzenia mapy.

Cel   

W jakim celu tworzysz mapę? W jaki sposób mapa będzie używana? Jaki komunikat chcesz przekazać odbiorcy?

Grupa odbiorców  

Dla kogo przeznaczona jest mapa? Jaką znajomość tematyki mają odbiorcy?

Ograniczenia techniczne   

16

W jakich warunkach odbiorcy będą korzystali z mapy? W jaki sposób mapa będzie dostarczana do odbiorców? Jaki będzie jej rozmiar?

Proces planowania kartograficznego

Jakiego rodzaju danych należy użyć? Kolejnym krokiem po określeniu sposobu korzystania z mapy i stworzeniu pytań wspomagających proces jej tworzenia, jest wybranie odpowiedniego typu danych, które pomogą osiągnąć zamierzone cele. Ponadto należy dobrać najbardziej użyteczny układ współrzędnych.

Rys. 1.3 Podczas etapu przygotowywania danych określone zostanie źródło i rodzaj danych potrzebnych do opracowania mapy.

Jakie kwestie należy rozważyć podczas przygotowywania danych? Przy wyborze odpowiednich danych należy rozważyć następujące zagadnienia:     

Jakie dane pomogą osiągnąć zamierzone cele? Czy dane są odpowiednie dla docelowych odbiorców? Czy nie ma utrudnień w dostępie do potrzebnych danych? Które zestawy danych posłużą do stworzenia warstw mapy bazowej? Z jakiego układu współrzędnych należy skorzystać?

17

Lekcja 1

W jaki sposób zasymbolizować dane? Po przygotowaniu danych i wybraniu odpowiedniego układu współrzędnych należy określić, która metoda kartograficznej prezentacji danych będzie najlepsza. Dokonuje się tego podczas etapu symbolizacji. . Rys. 1.4 Podczas etapu symbolizacji danych należy wybrać najlepszą metodę kartograficznej prezentacji danych.

Istotne elementy symbolizacji:    

barwy style linii wypełnienie poligonów symbole punktów

Podczas umieszczania na mapie symboli i tekstu należy rozważyć styl, rozmiar i kolor zastosowanej czcionki.

Ponieważ mapy internetowe wyświetlane są na ekranie monitora, zastosowana symbolizacja ma bardzo istotny wpływ na czytelność mapy. Ekrany monitorów mają często niższą rozdzielczość od map drukowanych w wysokiej jakości. Należy zatem wybrać takie symbole, które są czytelne w niższych rozdzielczościach.

18

Proces planowania kartograficznego

Dobranie odpowiedniej symbolizacji W celu dobrania właściwej symbolizacji warto skorzystać z pytań wspomagających proces tworzenia mapy:

     

Jaki rodzaj danych zostanie użyty: jakościowe czy ilościowe? Czy zastosowane symbole powinny być zgodne z konwencją przyjętą w danej instytucji? Jaki typ symboli najtrafniej oddaje treść mapy? Jaki rodzaj symboli zostanie użyty: proste czy złożone? Jakiego rodzaju informacje tekstowe zostaną umieszczone na mapie? Czy mapa będzie zawierała etykiety lub opisy?

W jaki sposób zaprojektować kompozycję mapy? Rys. 1.5 Podczas tworzenia kompozycji mapy zarówno dla map drukowanych, jak i dla map internetowych należy zaprojektować odpowiedni szablon strony. Ponadto, mapy internetowe można zintegrować z docelowym projektem strony internetowej.

Kolejnym krokiem, po etapie symbolizacji jest zaprojektowanie kompozycji mapy.

Zagadnienia dotyczące kompozycji mapy Podczas tworzenia kompozycji mapy zarówno dla map drukowanych, jak i dla map internetowych należy zaprojektować odpowiedni szablon strony.

19

Lekcja 1

Mapy drukowane Opracowując mapę drukowaną należy wspomagać się widokiem kompozycji. Widok kompozycji umożliwia dodawanie elementów ułatwiających odbiorcy zrozumienie mapy. Do takich elementów należą:     

legenda strzałka północy; pasek skali; tytuł; dodatkowe informacje tekstowe i obrazkowe ułatwiające korzystanie z mapy i jej zrozumienie.

Przed opracowaniem mapy przeznaczonej do wydruku warto rozważyć następujące zagadnienia:    

rozmiar arkusza; skala mapy; orientacja mapy; dodatkowe elementy mapy potrzebne do ukończenia kompozycji mapy.

Usługi mapowe Usługi mapowe umożliwiają opracowanie mapy interaktywnej, dynamicznej i dostępnej poprzez przeglądarkę internetową. Podczas etapu tworzenia kompozycji ocenia się wydajność wyświetlania mapy oraz działanie narzędzi służących do interakcji z mapą. Możliwe jest również zaprojektowanie strony internetowej, na której umieszczona zostanie mapa. W mapach internetowych można umieścić elementy dynamiczne. Są to elementy, których wygląd zmienia się w trakcie korzystania z mapy. Przykładem może być podziałka liniowa, która zmienia się odpowiednio wraz z przybliżaniem/oddalaniem mapy. Należy skoncentrować się na sposobie wyświetlania się obiektów mapy i symbolizacji tekstu. Warto sprawdzić czytelność zastosowanej symbolizacji, ponieważ mapa będzie przeglądana na ekranie monitora w różnych skalach. W dalszych rozdziałach tego kursu przedstawione zostaną techniki i narzędzia niezbędne do opracowywania funkcjonalnej i estetycznej mapy internetowej. 20

Proces planowania kartograficznego

Opracowując mapę internetową (sieciową) należy rozważyć następujące zagadnienia:  Czy w trakcie powiększania i przesuwania mapy, jej treść wczytuje się dostatecznie szybko?  Czy tekst i symbole są czytelne w różnych skalach mapy?  Czy mapa stanowi część strony internetowej zawierającej tekst i grafiki?  Jakie narzędzia i okna dialogowe będą potrzebne użytkownikowi do pracy z mapą?

Publikacja mapy Publikacja mapy jest ostatnim etapem w procedurze opracowywania mapy. Celem tego etapu jest opracowanie ostatecznej wersji mapy i udostępnienie jej docelowemu odbiorcy. Rys. 1.6 Podczas ostatniego etapu przebiegu kartograficznych prac projektowych, opublikowany zostanie wydruk mapy bądź – w przypadku mapy internetowej - adres URL.

Zagadnienia dotyczące formatu publikacji mapy Mapę można opublikować w różny sposób:  wydruk tradycyjny,  plik komputerowy, np. PDF,  usługa GIS dostępna online.

Gdy mapa jest gotowa, należy zastanowić się nad właściwą formą jej publikacji.

21

Lekcja 1

Mapy drukowane  Jak wiele egzemplarzy mapy należy wydrukować?  Jakie urządzenie zostanie wykorzystane do wydruku map - profesjonalne urządzenie drukujące czy domowa drukarka kolorowa?  W jaki sposób mapa zostanie rozdystrybuowana?

Mapa w postaci pliku komputerowego  Jaki format pliku komputerowego zwiększy funkcjonalność mapy i jej dostępność dla użytkowników?  Czy dla prawidłowego wyświetlania mapy na innych komputerach wymagane jest dołączenie czcionek?  Jaki będzie sposób dystrybucji pliku (poczta e-mail, strona internetowa, serwer plików)?

Usługi GIS  W jaki sposób wypromować nową usługę mapową lub stronę internetową oferującą dostęp do usługi GIS?  Jakich znaczników wyszukiwania użyć, aby ułatwić odbiorcom znalezienie usługi mapowej?  Czy udostępnioną usługę należy połączyć z innymi usługami, np. z usługą mapy bazowej?

22

Proces planowania kartograficznego

Jakiego typu mapy będziesz opracowywać? Podczas tego kursu otrzymasz zadanie opracowania różnych map, zarówno drukowanych jak i sieciowych. Mapy te zobrazują sieć ścieżek rowerowych i ścieżek pieszo-rowerowych w obrębie miasta Corvallis (Oregon) w USA. Twoim zadaniem będzie opracowanie następujących map: 





Mapa ścienna 24x36 cali, która zostanie wydrukowana w dużym nakładzie w drukarni. Grupą docelową mapy będzie personel urzędu miasta, kontrahenci biznesowi miasta i ogół społeczeństwa. Mapa wielkoskalowa, która zostanie wydrukowana w ograniczonym nakładzie. Będzie ona wykorzystywana przez osoby decyzyjne do oceny nowych projektów ścieżek rowerowych. Mapa internetowa do publicznego użytku, która zostanie udostępniona na publicznej stronie miasta. Mapa umożliwi użytkownikom interaktywne przeglądanie sieci ścieżek rowerowych i ścieżek pieszo-rowerowych oraz wydruk kopii.

23

Proces planowania kartograficznego

20 minut

Ćwiczenie 1: Zaplanuj swoją mapę Jako kartograf i analityk GIS miasta Corvallis musisz opracować kilka rodzajów map. Korzystać z nich będą różne grupy docelowe, w tym: personel urzędu miasta, kontrahenci biznesowi miasta i ogół społeczeństwa. W tym ćwiczeniu Twoim zadaniem będzie zaprojektowanie mapy ściennej w rozmiarze 24x36 cali, której odbiorcą będzie personel urzędu miasta. Do opracowania mapy posłużą Ci następujące wytyczne: Tabela 1.1

Cel

Przedstawienie aktualnej sieci ścieżek rowerowych i ścieżek pieszo-rowerowych w mieście i na jego obrzeżach.

Grupa docelowa

Personel urzędu miasta Corvallis

Wymogi techniczne

Mapa drukowana w kolorze, w wysokim nakładzie, w profesjonalnej drukarni.

Podczas tej lekcji dowiesz się, jak:  korzystać z mapy bazowej w ArcGIS Online w celu ustalenia zasięgu opracowania,  określić orientację i rozmiar strony,  ustalić wartość skali mapy. Rys. 1.7 Miasto Corvallis (Oregon) zaprezentowane na mapie bazowej w tonach szarości.

25

Lekcja 1

Etap 1: Podłączenie folderu do danych szkoleniowych a. Uruchom aplikację ArcMap klikając ikonę

na pulpicie.

Aplikację możesz również uruchomić klikając przycisk Start > Wszystkie programy (All Programs) > ArcGIS > ArcMap 10.1.

b. W oknie dialogowym ArcMap – Uruchomienie aplikacji (ArcMap - Getting Started), poniżej pola Mapy istniejące (Existing Maps), kliknij Wyszukaj więcej (Browse for more).

c. Wyszukaj folder C:\Student\DMAG\Planowanie_kartograficzne. d. Wybierz dokument mapy Mapa_do_druku.mxd i kliknij Otwórz (Open). Wyświetlony dokument mapy jest pusty. Zawiera on jednak zakładkę (Corvallis) oraz predefiniowany układ współrzędnych.

e. Kliknij zakładkę Katalog (Catalog), aby otworzyć okno Katalog (Catalog). Jeśli nie możesz znaleźć zakładki Katalog (Catalog), kliknij przycisk Katalog (Catalog) na pasku narzędziowym Standardowy (Standard).

f. Kliknij przycisk Podłącz folder (Connect To Folder)

i wyszukaj folder C:\Student\DMAG.

g. W oknie dialogowym Podłącz folder (Connect To Folder) kliknij OK. W powyższym folderze przechowywane są wszystkie dane szkoleniowe.

Etap 2: Pobranie mapy bazowej z ArcGIS Online Podczas tego etapu skorzystasz z warstwy mapy bazowej z ArcGIS Online, która pomoże Ci określić obszar zainteresowań dla produktów kartograficznych, które stworzysz podczas tego szkolenia. ArcGIS Online jest bogatym źródłem danych geograficznych i map bazowych. Oprogramowanie ArcGIS for Desktop umożliwia łatwy dostęp do zasobów ArcGIS Online. Twoim zadaniem będzie pobranie mapy bazowej z ArcGIS Online, co pomoże Ci określić orientację, rozmiar i skalę mapy.

26

Proces planowania kartograficznego

a. Na pasku narzędziowym Standardowy (Standard) kliknij strzałkę skierowaną w dół umieszczoną obok przycisku Dodaj dane (Add Data)

i wybierz Dodaj dane z ArcGIS Online (Add Data From ArcGIS Online).

b. Na górze okna, w polu Wyszukaj (Search) wpisz Gray Base i kliknij przycisk Wyszukaj (Search)

.

c. Wybierz warstwę World Light Gray Base i kliknij Dodaj (Add). d. Z menu Zakładki (Bookmarks) wybierz Corvallis. Wyświetlana mapa powinna wyglądać następująco:

Etap 3: Określenie orientacji, rozmiaru i skali mapy a. Jeśli to konieczne otwórz okno Katalog (Catalog). b. W folderze Planowanie_kartograficzne rozwiń geobazę Corvallis. W tym kursie wszystkie opracowywane przez Ciebie mapy będą dotyczyły miasta Corvallis.

c. Przeciągnij klasę obiektów CityLimitLine do Twojej mapy.

27

Lekcja 1

1. Jaka orientacja strony będzie odpowiednia dla Twojej mapy? Zwróć uwagę na zasięg geograficzny granic miasta. ________________________________________________________________________

d. Z menu Plik (File) wybierz Ustawienia strony i drukowania (Page and Print Setup). e. Upewnij się, że opcja Użyj ustawień strony drukarki (Use Printer Paper Settings) poniżej pola Rozmiar strony mapy (Map Page Size) jest wyłączona.

Pozostawienie tej opcji wyłączonej pozwoli Ci określić dowolny rozmiar mapy niezależnie od rozmiaru strony ustawionej dla Twojej drukarki.

f. Ustaw szerokość mapy na 24 cale, a wysokość na 36 cali. g. Zaznacz opcję Skaluj elementy mapy proporcjonalnie do zmian rozmiaru strony (Scale Map Elements Proportionally To Changes In Page Size) i kliknij OK.

h. Z menu Widok (View) wybierz Widok kompozycji (Layout View). Twoja ramka danych jest obecnie przedstawiona w formie graficznej. Można teraz łatwo zmienić jej rozmiar za pomocą suwaków. Aby precyzyjnie zmienić rozmiar mapy, wprowadzone zostaną dokładne wymiary.

i. W Tabeli zawartości kliknij prawym przyciskiem myszy ramkę danych Layers i wybierz Właściwości (Properties).

j. W oknie dialogowym Ramka danych Właściwości (Data Frame Properties) kliknij zakładkę Rozmiar i pozycja (Size and Position).

k. Wprowadź wartości przedstawione na poniższej ilustracji.

28

Proces planowania kartograficznego

l. lKliknij OK. m. Na pasku narzędziowym Standardowy (Standard) kliknij wewnątrz pola Skala mapy (Map Scale) i wpisz wartość 16000.

n. Z menu Plik (File) wybierz Zapisz jako (Save As). o. Kliknij przycisk Home

.

p. Zapisz swój dokument mapy pod nazwą 24na36.mxd. q. Wyjdź z aplikacji ArcMap.

29

Lekcja 1

Podsumowanie 1

Na poniższym diagramie wstaw poszczególne etapy kartograficznych prac projektowych.

2

Wymień trzy pytania wspomagające przebieg kartograficznych prac projektowych.

30

Proces planowania kartograficznego

Odpowiedzi na pytania do lekcji 1 Ćwiczenie 1: Zaplanuj swoją mapę 1. Jaka orientacja strony będzie odpowiednia dla Twojej mapy? Zwróć uwagę na zasięg geograficzny granic miasta. Odpowiednia dla Twojej mapy będzie orientacja pionowa.

31

Dobór danych

2 Dobór danych Wprowadzenie Słowa kluczowe: warstwa mapy bazowej skala kompilacji skala wyświetlania

Ta lekcja omawia drugi etap przebiegu prac kartograficznych: selekcjonowanie, ocenianie i organizowanie danych do Twojej mapy. Odpowiednie dane to bardzo ważny czynnik warunkujący utworzenie poprawnej mapy, zarówno w przypadku mapy do wydruku, jak i mapy w sieci. W tej lekcji dowiesz się jak czynniki projektowania kartograficznego (takie jak cel odbiorcy czy ograniczenia techniczne) wpływają na ocenę i dobór danych. Dowiesz się również w jaki sposób zorganizować dane w mapę bazową i w grupowe warstwy operacyjne oraz jak dobrać odpowiedni układ współrzędnych dla danych.

generalizacja

Zagadnienia „mashup” warstwa operacyjna

• Ocenianie, selekcjonowanie i organizowanie danych. • Dobór układu współrzędnych.

skala odniesienia

Cele

skala liczbowa

Po ukończeniu tej lekcji będziemy mogli: • Oceniać źródła danych, celem określenia ich przydatności do danego produktu kartograficznego. • Omówić istotę i znaczenie mapy bazowej i warstw operacyjnych. • Przyporządkowywać danym odpowiedni układ współrzędnych w oparciu o zasięg przestrzenny i cel mapy.

33

LEKCJA 2

Przebieg prac kartograficznych: Dobór danych Teraz, po etapie planowania kartograficznego skupimy się na kolejnym etapie prac kartograficznych – dane: ocena i dobór danych. Rys. 2.1 Dobór i ocean danych to drugi etap przebiegu prac kartograficznych.

Określono już typy produktów kartograficznych, które będą tworzone. W oparciu o tę informację, ocenisz i zorganizujesz odpowiednio dane, aby móc zrealizować te produkty i dotrzeć do założonych odbiorców, a wszystko to w oparciu o kartograficzne parametry projektowe. Jako wskazówka w rozważaniach na temat doboru danych do swoich map, zastanów się nad poniższymi kwestiami.

Co jest celem lub tematem Twojej mapy? Rozmaite warstwy mapy (na przykład, miejsca przestępstw, jednostki wojskowe, przystanki autobusowe, linie energetyczne czy obszary leśne) tworzone są w różnych celach. Mapy mogą służyć wielu powiązanym ze sobą tematom (np. odległość miejsc przestępstw od szkół).

Kto jest odbiorcą Twojej mapy? Odbiorcy o dużej wiedzy technicznej lub dobrze zaznajomieni z tematyką mapy mogą potrzebować bardziej specjalistycznych i szczegółowych informacji. Wyobraź sobie, że pracujesz dla agencji rządowej, która planuje wybudowanie nowego składowiska odpadów. Mapa jaką zaprojektujesz dla pracowników agencji zaangażowanych w proces planowania, powinna zawierać warstwy ukazujące strefy oddziaływania i informacje o glebach, które znacząco wpływają na posadowienie takiego przedsięwzięcia.

34

Dobór danych

Odwrotnie, jeśli mapa ma być wykorzystywana – prezentowana publicznie powinna ukazywać jedynie potencjalną lokalizację składowiska na tle danych bazowych jak drogi, miasta, lasy jako odniesienie. Odbiorcy publiczni skupiają się głównie na tym jak nowe składowisko może oddziaływać na ich dom lub miejsce pracy.

Czy dane pomagają rozpoznać rozmieszczenie innych danych? Rozmieszczenie danych często oddziałuje na inne dane. Wybierając dane do mapy, należy pomyśleć o tym jak niektóre warstwy mogą wpływać na inne warstwy. Np., położenie ścieżek rowerowych w mieście może zależeć od położenia parków, rzek lub miejsc rozrywki i rekreacji, jak również od typu drogi wzdłuż której biegnie ścieżka.

35

LEKCJA 2

Czy Twoje dane są użyteczne kartograficznie? Dobór danych, które mają być przedstawione na mapie to jedna z najważniejszych decyzji w procesie planowania. Przed utworzeniem mapy, musisz odpowiedzieć na następujące pytanie: Czy Twoje dane są użyteczne kartograficznie? Wyobraź sobie mapę, jaką chcesz utworzyć. Może być powiązana z Twoją pracą lub osobistymi zainteresowaniami. Rozważ następujące kwestie dotyczące danych. Zapisz Swoje pomysły na temat jak każdy z tych czynników może mieć znaczenie pod kątem przydatności kartograficznej. 1. Oceniając kształty i geometrię obiektów, jakie czynniki mogą określać przydatność tych kształtów dla Twojej mapy?

2. Oceniając atrybuty obiektów, jakie czynniki mogą określać przydatność tych atrybutów dla Twojej mapy?

3. Oceniając układ współrzędnych danych, jakie właściwości tego układu mogą określać przydatność tego układu współrzędnych dla Twojej mapy?

36

Dobór danych

Ocena geometrii i atrybutów Oceniając różne źródła danych, istotnym zagadnieniem jest poziom szczegółowości geometrii lub kształtu obiektów i atrybutów.

Ocenianie geometrii obiektów Projektując mapy do wydruku, tworzymy mapę o określonej – stałej skali, np. 1:24 000 lub 1:100 000. Na poniższych rysunkach, różne poziomy szczegółowości powiązane są z warstwami rzek i ulic. Mniejsza skala wymaga danych o mniejszej szczegółowości. Rys. 2.2 Mapy wielkoskalowe prezentują więcej szczegółów niż mapy w skalach małych. Dane, które wybierzesz do mapy, powinny mieć odpowiedni poziom szczegółowości dobrany pod kątem skali w której mapa będzie wykorzystywana.

Oceniając dane z różnych źródeł, należy określić jaki poziom szczegółowości jest najbardziej odpowiedni dla danej skali mapy. Często, nie mamy wyboru danych z wielu źródeł – dostępne jest tylko jedno źródło danych. Projektując usługę mapową musimy utworzyć projekt, który będzie wyświetlany wykorzystując dynamicznie zmienne skale mapy. Użytkownicy Online mają mieć możliwość powiększania, pomniejszania i przesuwania mapy, co czyni jej wyświetlanie dynamicznym. Aby zapewnić takie dynamiczne wykorzystanie mapy, należy w projekcie zamieścić dane o różnym poziomie szczegółowości, wypełniające ten sam zasięg mapy.

Ocenianie atrybutów Oceniając przydatność źródeł danych należy pamiętać, że atrybuty danych są tak samo istotne jak ich geometria. Atrybuty pozwalają na różne sposoby symbolizować dane. Pozwalają również tworzyć dodatkowe zbiory obiektów, które mogą być wyświetlane tylko w wybranych skalach mapy, pozwalając na użycie tych danych zarówno w statycznych prezentacjach, jak i w dynamicznych prezentacjach mapowych.

37

LEKCJA 2

W poniższej tabeli, pola Nazwa i Typ dostarczają informacji przydatnych do tworzenia etykiet i opisów dla danych ulic. Ulice Corvallis

Tabela 2.1

Do tabeli dodano również pole etykieta, które jest połączeniem wartości atrybutów z pól Nazwa i Typ w jednym polu. Jest to przykład specjalnego atrybutu na potrzeby kartograficzne. Atrybuty kartograficzne mogą również służyć celom symbolizacji. W powyższej tabeli atrybut Szer_linii przechowuje informacje związane z szerokością symbolu liniowego każdej z ulic. Oceniając dane, należy również sprawdzić kompletność i spójność wartości atrybutów. W powyższej tabeli, zwróć uwagę, że atrybut TYP prezentuje zarówno wartości St jak i Street. Gdybyśmy chcieli wykorzystywać ten atrybut do etykiet, opisów lub symbolizacji, należałoby te niespójności najpierw skorygować.

Aby szybko zidentyfikować atrybuty, które mają braki wartości, niepoprawne wartości lub niespójne wartości, można wygenerować tabelkę posumowania względem danego atrybutu.

38

Dobór danych

Ocenianie skali mapy Istnieje kilka różnych sposobów, aby, podczas tworzenia mapy, ocenić i dobrać dane GIS w odpowiedniej skali.

Skala kompilacji Skala kompilacji to skala, w której dane były tworzone lub kompletowane. Zwykle oznacza to największą skalę, w której dane mogą być (powinny być) wyświetlane lub użyte inaczej.

Unikaj wykorzystania danych do celów pomiarowych i analitycznych, które przekraczają swoją skalę kompilacji. Nawet, pomimo iż, aplikacja ArcMap umożliwia powiększenie tych danych do skali o wiele większej, dane nie posiadają dokładności przestrzennej, uzasadniającej ich wykorzystanie w skalach większych.

Skala wyświetlania Skala wyświetlania to skala, w której dane są aktualnie wyświetlane. W aplikacji ArcMap, skala jest wyświetlana w postaci skali liczbowej, jak np. 1:24 000. Skala mapy może być wyrażana w postaci “jeden cal to jedna mila” co oznacza, że jeden cal na mapie odpowiada jednej mili w terenie. Po takim zapisie skali werbalnej jest ona konwertowana do skali liczbowej. Wiele map wielkoskalowych w inżynierii lub geodezji, wykorzystuje skalę zapisaną jako skala werbalna, jak np. 1cal = 100 stóp, co jest odpowiednikiem skali mapy w zapisie skali liczbowej 1:1200.

Określając konkretną skalę w aplikacji ArcMap, używaj okienka w pasku narzędziowym Standardowy. Interaktywne narzędzia powiększania i pomniejszania nie umożliwiają ustawienia konkretnej skali mapy.

Skala odniesienia Skala odniesienia to skala, w której symbole mapy prezentowane są w ich nominalnych rozmiarach. Przy włączonej skali odniesienia, teksty i symbole zmieniają swój rozmiar, powiększając się wraz z powiększaniem mapy i odpowiednio pomniejszając się, wraz z pomniejszaniem mapy. Mapa bez ustawionej skali odniesienia 39

LEKCJA 2

prezentuje symbole i teksty o takim samym rozmiarze, we wszystkich skalach wyświetlania mapy. Określenie skali odniesienia jest ważne podczas projektowania mapy. Skala odniesienia jest zwykle równa skali publikacji mapy. Pozwala to projektować symbole i teksty mapy w oparciu o skalę publikacji. Powiększając i pomniejszając mapę, symbole i teksty zachowują wówczas, swoje relatywne rozmiary względem siebie.

Skale odniesienia są najczęściej wykorzystywane w przypadku map do druku lub interaktywnej eksploracji danych w ArcMap. W usługach mapowych, każda warstwa jest specjalnie tak projektowana, aby wyświetlać symbolizację w wąskim zakresie skal mapy. Każda warstwa zawiera określoną liczbę szczegółów, które mają zapewnić pełno-zakresową wizualizacje danych podczas pracy z mapą, wykorzystując jej dynamikę skali.

40

Dobór danych

Upraszczanie danych Większość danych będzie użyteczna tylko w małym zakresie skal mapy. Pomniejszając mapę do skali mniejszej, wiele mniejszych szczegółów obiektów przestaje być widoczna. Aby utworzyć użyteczne mapy w skalach mniejszych, należy uprościć swoje dane. Ten proces upraszczania danych do celów kartograficznych, aby ukazać je na mapach w skalach mniejszych nazywamy generalizacją. Rys. 2.3 Generalizacja pozwala wykorzystywać szczegółowe dane w wielu mniejszych skalach. Dane obrazujące granice miasta, ulice i parki zostały zgeneralizowane tak, aby utworzyć czytelny obraz mapy w skali mniejszej niż skala kompilacji danych.

Generalizację danych, można wykonać na wiele sposobów, przeprowadzając wiele różnych procesów, jak choćby te wymienione poniżej.

Selekcjonowanie Jednym z najprostszych sposobów generalizacji danych, jest wyselekcjonowanie danych przy użyciu zapytania atrybutowego. Technika ta pozwala wyświetlać, na mapach w skalach mniejszych, tylko najważniejsze obiekty (np. główne drogi). Aby wyświetlić wybrane najważniejsze obiekty, można użyć zapytania definiującego. Obiekty, które nie spełniają kryterium tego zapytania, zostaną wyłączone. Tworząc wiele kopii tych samych warstw, do każdej z nich można zastosować inne pytanie definiujące (za każdym razem odnoszące się do tych samych danych). Każda z tych skopiowanych warstw, może mieć swój unikalny zakres skalowy wyświetlania. Taka technika pozwala wykorzystać te same dane w różnych skalach mapy ale dzięki odpowiednim kryteriom i atrybutom, wyświetlać je na różne sposoby.

41

LEKCJA 2

Uproszczenie Uproszczenie pozwala usunąć mniej istotne szczegóły tworzące obiekty, utrzymując przy tym ogólny ich kształt. Na rysunku powyżej, poligon obrazujący granice miasta został uproszczony. Zwróć uwagę, że w tej zgeneralizowanej wersji, ogólny kształt granic został utrzymany. W tym przypadku, generalizując oryginalny szczegółowy obiekt, utworzono nowy obiekt. W ten sposób upraszczać można zarówno obiekty poligonowe, jak i obiekty liniowe.

Zastąpienie Wiele razy, redukując skalę mapy, obiekty poligonowe muszą być przedstawione jako obiekty punktowe lub liniowe. Na powyższym rysunku, poligony parków zostały zastąpione przez punkty je obrazujące. Każdy punkt został następnie zasymbolizowany symbolem parku. ArcGIS oferuje wiele narzędzi, które wykonują operacje generalizacji, na wielu różnych typach geometrii. Narzędzia te działają tylko jedno-kierunkowo, co oznacza, że można jedynie utworzyć mniej szczegółowe dane z danych o dużej szczegółowości. Nie ma możliwości utworzenia bardziej szczegółowych danych z danych o małej szczegółowości.

42

Dobór danych

Organizowanie danych Po przeprowadzeniu oceny i dobraniu danych do mapy, należy je odpowiednio zorganizować w warstwy mapy. Można to zrobić grupując dane w warstwy mapy bazowej i warstwy operacyjne. Rys. 2.4 Warstwy mapy bazowej to dane odniesienia dla warstwy operacyjnej, która przedstawia główny cel lub temat mapy.

Warstwy mapy bazowej Warstwy mapy bazowej są dla ramki mapy danymi odniesienia i umożliwiają odbiorcy mapy orientację w przestrzeni. Dane w tych warstwach są generalnie statyczne i niezbyt często ulęgają zmianom. Przykładem takich danych mogą być granice administracyjne, drogi, rzeki czy dane wysokościowe.

Warstwy operacyjne Warstwy operacyjne ukazują specyficzne obiekty zwykle związane z głównym celem lub tematem mapy. Warstwy operacyjne są bardziej dynamiczne niż warstwy mapy bazowej; częściej podlegają zmianom w czasie. Czasami te warstwy zmieniaj się bardzo dynamicznie lub wręcz w sposób ciągły. Przykładem takich danych są lokalizacje przestępstw, lokalizacje sklepów, obwody leśne czy miejsca wypadków. Warstwy operacyjne są wyświetlane na wierzchu warstw mapy bazowej.

Planując projekt mapy i organizując do niej dane pomyśl o tym które dane będą tworzyć mapy bazowe a które warstwy operacyjne. Jest to szczególnie ważne podczas tworzenia usług mapowych, które będą wykorzystane do tworzenia map w sieci. Warstwy mapy bazowej powinny mieć wysoce dopracowaną symbolizację i jakość wyświetlania, co jest szczególnie ważne podczas pracy z dynamiczną, interaktywną mapą. 43

LEKCJA 2

Warstwy grupowe Jednym ze sposobów organizowania warstw w mapy bazowe lub warstwy operacyjne, jest tworzenie w aplikacji ArcMap, warstw grupowych. Warstwa grupowa pomaga organizować i spójnie zarządzać powiązanymi ze sobą warstwami. Pomyśl o warstwie grupowej jak o zbiorze warstw. Warstwy grupowe mogą być wykorzystane do definiowania zaawansowanych opcji kreślenia, które oddziałują na wszystkie warstwy w grupie – np. przezroczystość. Projektując mapę sieciową, której skala jest dynamiczna, warstwy grupowej można użyć do wyświetlenia wszystkich warstw w danej grupie w określonym, zdefiniowanym zakresie skalowym.

Rys. 2.5 Warstwa grupowa pomaga

Na poniższym przykładzie, ramka danych Corvallis zawiera dwie warstwy grupowe:

• Operational Layers • Basemap Layers

spójnie zarządzać powiązanymi ze sobą warstwami.

ArcGIS 10.1 Help: “Working with group layers”

W tym przykładzie, warstwy mapy zostały zorganizowane w warstwy; operacyjną, zawierającą ścieżki rowerowe i pieszo-rowerowe oraz warstwę mapy bazowej, zawierającej dane odniesienia dla warstw operacyjnych (linie kolejowe, ulice, parki, itp.).

44

Dobór danych

Warstwy grupowe mapy bazowej Projektując mapy interaktywne ważne jest to, aby były szybko i efektywnie wyświetlane w ArcGIS. Jednym ze sposobów usprawnienia wyświetlania jest zastosowanie warstw mapy bazowej.

ArcGIS 10.1 Help: “Working with basemap layers”

Warstwy mapy bazowej to specyficzny typ warstwy grupowej, który daje możliwość szybkiego wyświetlania warstw mapy. Warstwy mapy bazowej są zwykle statyczne i niezbyt często podlegają zmianom, tak więc mogą być zapisane w pamięci podręcznej (cache). Przy pierwszym wyświetleniu takich danych następuje przetworzenie i zapisanie w pamięci podręcznej takiej warstwy mapy bazowej. Przy każdym następnym wyświetleniu tych danych, są one pobierane z pamięci podręcznej. W rezultacie nawigowanie w obrębie mapy – przesuwanie i skalowanie – następuje szybciej.

45

LEKCJA 2

Dobór układu współrzędnych odwzorowanych

Rys. 2.6

Dobór układu współrzędnych odwzorowanych, skutkujący wyborem jednego układu spośród setki innych, może wydawać się monumentalnym zadaniem. Podejmując tę decyzję, że właśnie ten układ współrzędnych odwzorowanych będzie najbardziej odpowiedni dla Twojej mapy, należy mieć na uwadze następujące zagadnienia.

Przebieg prac z doborem układu współrzędnych odwzorowanych.

Rozważania na temat doboru układu współrzędnych 1. Określenie istniejących standardów branżowych lub organizacyjnych. Wiele organizacji lub branż w produkcji map wykorzystuje kilka układów z istniejących układów współrzędnych. Sprawdź czy Twoja mapa nie musi być zrealizowana zgodnie za jakimiś wytycznymi lub standardami dotyczącymi układu współrzędnych. Projektując mapę sieciową należy dobrać taki układ współrzędnych, aby móc wyświetlać swoja usługę mapową wraz z innymi mapami on-line.

46

Dobór danych

2. Określenie obszaru opracowania. Układy współrzędnych odwzorowanych są przygotowywane dla określonych obszarów przestrzennych lub specjalnych stref, np. UTM tak, jak to widać na poniższym rysunku. Rys. 2.7 Układy współrzędnych odwzorowanych są zorganizowane w ArcGIS for Desktop wg obszarów dla których zostały opracowane.

3. Określenie celu mapy. Czy mapa ma służyć nawigacji, na której istotne są poprawne odległości i kierunki? Czy mapa ma prezentować wyniki projektu analitycznego, takiego jak ukazanie liczby przestępstw na danej jednostce powierzchni? Cel Twojej mapy pomaga określić, który z poniższych parametrów odwzorowawczych ma pozostać bez zniekształceń: • kształt, • powierzchnia, • odległość, • kierunek. 4. Dobór układu współrzędnych odwzorowanych. Wybierz najbardziej odpowiedni układ współrzędnych odwzorowanych, bazując na odpowiedziach na powyższe kwestie. 5. Modyfikowanie właściwości (w razie konieczności). Można zmodyfikować parametry odwzorowania, takie jak południk osiowy czy równoleżniki standardowe, aby lepiej dopasować układ współrzędnych odwzorowanych do opracowywanego obszaru.

Układy współrzędnych dla map sieciowych Wybierając układ współrzędnych na potrzeby usługi mapowej, należy rozważyć poniższe dwie kwestie:

• Czy chcesz wyświetlać usługę mapową razem z mapą bazową? • Czy korzystając ze swojej usługi mapowej chcesz dokonywać pomiarów powierzchni lub odległości?

47

LEKCJA 2

Korzystanie z usługi mapowej wraz z mapą bazową Jeśli chcesz łączyć usługę mapową z mapą bazową lub innymi usługami mapowymi („mashup”) należy opublikować tę usługę korzystając z układu współrzędnych Web Mercator Auxiliary Sphere. Taki sposób wspólnego wyświetlania wielu usług mapowych w jednej dynamicznej usłudze mapowej, nazywany jest „mashup”. To pozwoli danym z Twojej usługi mapowej dopasować się do układu współrzędnych mapy bazowej wykorzystywanej przez większość stron internetowych prezentujących dynamiczne mapy: ArcGIS Online, Microsoft, Google itp. Wszystkie te mapy online są zapisywane jako ciągły system kafelków, oferując spójne wyświetlanie map z danymi dla obszaru całego świata. W tych wszystkich mapach w sieci wykorzystywany jest jeden układ współrzędnych odwzorowanych - Web Mercator Auxiliary Sphere.

Projektowanie usług mapowych do specjalnego użytku Jeśli w Twojej usłudze mapowej chcesz wykonywać dokładne pomiary (odległości lub powierzchni), należy opublikować taką usługę w układzie współrzędnych utrzymującym poprawność parametrów istotnych dla tych pomiarów. Biorąc pod uwagę, że taki układ współrzędnych może być innym układem niż układ Web Mercator Auxiliary Sphere (wykorzystywanym przez mapy bazowe online), warto może opublikować dodatkową mapę bazową w tym samym układzie, dając odbiorcom takiej mapy w sieci możliwość, odniesienia tematycznych warstw operacyjnych do ogólnej przestrzeni.

48

Dobór danych

15 minut

Ćwiczenie 2A: Eksplorowanie i organizowanie danych Jako kartograf miasta Corvallis, masz za zadanie wykonać mapę ścienną o wymiarach 24 na 36 cali. Mapa ta ma reprezentować sieć ścieżek rowerowych i ścieżek pieszo-rowerowych w obrębie całego miasta i będzie wykorzystywana przez urzędników miejskich z różnych departamentów. Po zakończeniu prac z mapą, zostanie ona przesłana elektronicznie do drukarni i wydrukowana. W tym ćwiczeniu:

• Przegląd i sprawdzenie danych z geobazy Corvallis. • Organizowanie danych w mapę bazową i warstwy operacyjne. • Ustawienie układu współrzędnych dla mapy ściennej. • Zmiana odwzorowania danych dostarczonych przez kooperanta - transformacja do docelowego odwzorowania danych.

49

LEKCJA 2

Etap 1: Dodanie warstw mapy bazowej W tym etapie, utworzysz warstwę grupową, która będzie służyła jako zbiór warstw tworzący mapę bazową. Warstwy grupowe są użytecznym sposobem organizowania tematycznego danych w tabeli zawartości.

a. Uruchom aplikację ArcMap otwierając nową, pustą mapę. b. Kliknij prawym przyciskiem myszy ramkę danych Warstwy (Layers) i wybierz z menu kontekstowego wybierz Nowa warstwa grupowa (New Group Layer).

c. Zmień nazwę warstwy grupowej na BaseMap_Layers. Wskazówka: Kliknij dwukrotnie nazwę warstwy, aby otworzyć okno właściwości warstwy grupowej i jako nazwa wpisz BaseMap_Layers, a następnie kliknij OK. Ta nowa warstwa grupowa będzie służyła jako zbiór warstw tworzący mapę bazową. Teraz, dodasz do tej warstwy grupowej warstwę Hillshade.

d. W oknie Katalogu (Catalog), rozwiń folder ..\DMAG\Dobor_danych i zlokalizuj warstwę Hillshade.lyr, a następnie przeciągnij i upuść ją w Tabeli zawartości w warstwie grupowej BaseMap_Layers. Twoja warstwa grupowa powinna wyglądać tak, jak na poniższym rysunku.

e. W oknie Katalog (Catalog), rozwiń folder...\ Dobor_danych\Corvallis.gdb. f. Korzystając z tej samej techniki, przeciągnij do warstwy grupowej BaseMap_Layers, klasę obiektów CityLimitLine i umieść ją powyżej warstwy Hillshade.

50

Dobór danych

Twoja warstwa grupowa powinna wyglądać teraz tak, jak na poniższym rysunku.

Teraz przejrzysz zawartość geobazy Corvallis i poszukasz innych odpowiednich warstw dla mapy bazowej.

g. Otwórz okno Katalogu (Catalog). W folderze Dobor_danych powinna znajdować się geobaza Corvallis oraz folder paczki_warstw, zawierający dane dostarczone przez kooperanta odpowiedzialnego za utrzymanie ścieżek rowerowych i ścieżek pieszo-rowerowych w mieście.

h. Szybko przejrzyj zawartość geobazy Corvallis. Przejrzyj geometrię i atrybuty tych klas obiektów, które mogą być najbardziej odpowiednie aby je włączyć do warstw mapy bazowej. Wskazówka: Aby przejrzeć dane, kliknij prawym przyciskiem myszy klasę obiektów i wybierz Opis elementu (Item Description). W oknie Opis elementu (Item Description) wybierz zakładkę Podgląd (Preview), a następnie z rozwijalnej listy Podgląd (Preview) wybierz Tabela (Table) albo Geometria (Geometry), w zależności od tego czy chcesz przejrzeć geometrię czy atrybuty.

i. Korzystając z poniższej tabelki, jak z przewodnika do tworzenia mapy bazowej, wybierz te warstwy, które są najbliżej wskazanych kryteriów i te warstwy dodaj do warstwy grupowej BaseMap_Layers.

Upewnij się że warstwy przeciągasz do tabeli zawartości, do warstwy grupowej, a nie bezpośrednio do mapy.

51

LEKCJA 2

Niektóre warstwy mogą nie spełniać wszystkich kryteriów związanych z atrybutami, wskazanych w poniższej tabelce.

Warstwa

Typ geometrii

Atrybuty (zalecane)

Street centerlines

linie

nazwa, klasyfikacja

Railroads

linie

nazwa

Parks

poligony

nazwa

Greenways

poligony

brak

Oregon State University

poligony

nazwa

Twoja tabela zawartości powinna wyglądać podobnie do tej na poniższym rysunku - w zależności od kolejności w jakiej warstwy zostały dodane. Upewnij się czy wszystkie te warstwy pochodzą z geobazy Corvallis.

j. Zapisz nowy dokument mapy w folderze ..\DMAG\Dobor_danych jako 24na36.mxd.

52

Dobór danych

Etap 2: Dodanie warstw operacyjnych W tym etapie, zostanie utworzona nowa warstwa grupowa zawierająca warstwy operacyjne, prezentujące główne cele lub tematy Twojej mapy.

a. Utwórz nową warstwę grupową i nadaj warstwie nazwę Operational_Layers. b. Upewnij się że warstwa grupowa Operational_Layers jest w tabeli zawartości na samej górze. Wszystkie warstwy operacyjne Twojej mapy są zapisane w folderze paczki_warstw, znajdującym się w folderze Dobor_danych.

c. Jeśli to konieczne otwórz okno Katalog (Catalog). d. W folderze danych kursowych, rozwiń folder paczki_warstw. Powinny być widoczne dwa pliki, każdy o rozszerzeniu LPK:

• Bike_Lanes • Multi_UsePaths Te pliki to paczki warstw. Umożliwiają wymianę danych i określonych właściwości warstw, poprzez zapisanie ich w jednym pliku. Podwykonawcy zatrudnieni przez miasto Corvallis do utrzymania ścieżek rowerowych i ścieżek pieszo-rowerowych, wykorzystują tego typu pliki do wymiany danych z Zarządem miasta.

e. Przeciągnij pliki/warstwy Bike_Lanes.lpk i Multi_UsePaths.lpk, bezpośrednio z okna katalogu do warstwy grupowej Operational_Layers.

f. Twoja warstwa grupowa Operational_Layers powinna wyglądać podobnie, jak na poniższym obrazku.

Teraz, w dokumencie mapy są już wszystkie dane niezbędne do utworzenia mapy ściennej o wymiarach 24 na 36 cali. Dane zostały także zorganizowane w warstwy grupowe, tworzące warstwy mapy bazowej i warstwy operacyjne. Taki typ organizacji danych usprawnia prace zapewniając oszczędność czasu i jest niezbędny gdy, planujemy tworzenie również map sieciowych wykorzystujących możliwości np. ArcGIS for Server.

53

LEKCJA 2

Etap 3: Dobór układu współrzędnych Teraz danym mapy zostanie przyporządkowany odpowiedni układ współrzędnych. Decydenci miejscy w Corvallis zadecydowali, że zastosowany będzie układ współrzędnych Oregon State Plane (North Zone). Układem odniesienia będzie North American Datum of 1983 (NAD83), a jednostkami mapy będą stopy. Ten układ współrzędnych jest oparty o konforemne stożkowe odwzorowanie Lamberta. Decyzja o zastosowaniu układu współrzędnych Oregon State Plane wynika z faktu że, sąsiednie powiaty i gminy oraz sam stan Oregon korzystają z danych zapisanych właśnie w układzie Oregon State Plane. Użycie tego samego układu współrzędnych ułatwi ewentualne współdzielenie i dopasowanie danych do danych sąsiednich jednostek administracyjnych. Wszystkie warstwy mapy bazowej są obecnie w odpowiednim układzie współrzędnych. Warstwy operacyjne natomiast, dostarczone przez kooperanta w postaci paczek warstw wykorzystują inny układ współrzędnych: Web Mercator Auxiliary Sphere. Ten popularny układ współrzędnych jest szeroko wykorzystywany przez rozmaite sieciowe aplikacje mapowe i został zaadoptowany przez najważniejszych dostawców danych i aplikacji online, takich jak ArcGIS Online, Bing czy Google. Układ współrzędnych Web Mercator Auxiliary Sphere jest rekomendowany, gdy planowane jest utworzenie map w sieci zawierających dane pochodzące z tych zasobów online. W tym etapie, upewnisz się że układ współrzędnych ramki danych pasuje do układu współrzędnych warstwy grupowej BaseMap_Layers. Następnie, zmienisz odwzorowanie danych operacyjnych dostarczonych przez kooperanta tak, aby pasowały do danych z warstwy grupowej BaseMap_Layers.

a. W tabeli zawartości, kliknij prawym przyciskiem myszy ramkę danych Warstwy (Layers) i wybierz Właściwości (Properties).

b. W oknie właściwości ramki danych wybierz zakładkę Układ Współrzędnych (Coordinate System). 1. Jaki jest bieżący układ współrzędnych ramki danych?

c. W oknie listy układów współrzędnych, przewiń listę na sam dół i rozwiń folder Warstwy (Layers). Dwa zaprezentowane układy współrzędnych są wykorzystywane przez warstwy w dokumencie mapy.

d. Rozwiń WGS_1984_Web_Mercator_Auxiliary_Sphere.

Bike_Lanes i Multi_UsePaths to warstwy operacyjne przesłane przez kooperanta.

54

Dobór danych

Teraz ustawisz transformację geograficzną tak, aby zmienić odwzorowanie warstw operacyjnych z układu Web Mercator Auxiliary Sphere na docelowy.

e. Kliknij Transformacje (Transformations). W oknie Transformacje układów współrzędnych geograficznych (Geographic Coordinate System Transformations), ustaw niezbędne parametry, zgodnie z poniższymi wskazówkami.

Podczas zmiany odwzorowania, z jednego układu współrzędnych na inny, gdy oba układy wykorzystują różne układy współrzędnych geograficznych ( w tym przypadku, WGS 1984 i NAD 1983), do poprawnego przeliczenia miedzy tymi układami stosuje się specjalna formułę matematyczna, zwaną transformacją geograficzną. Transformacje geograficzne są niezbędne w przypadku układów bazujących na różnych elipsoidach (sferoidach). Jeśli chcesz wiedzieć więcej na temat transformacji geograficznych, kliknij przycisk (niebieski napis) O transformacjach geograficznych, znajdujący się na dole okna.

f. Kliknij dwukrotnie OK, aby zamknąć otwarte okna dialogowe. Upewniliśmy się, że ramka danych ma ustawiony układ współrzędnych Oregon State Plane North NAD 1983 oraz że jest wybrana odpowiednia transformacja zapewniająca że, warstwy operacyjne będą wyświetlane poprawnie w tym wybranym układzie współrzędnych ramki danych. Teraz, zmienisz odwzorowanie dwóch warstw operacyjnych aby trwale dopasować je do reszty danych.

g. W tabeli zawartości, kliknij prawym przyciskiem myszy warstwę Bike_Lanes i wybierz Dane (Data)> Eksportuj dane (Export Data).

h. Uzupełnij parametry okna Eksportuj dane (Export Data) tak, jak na poniższym obrazku.

55

LEKCJA 2

Upewni się ze zaznaczona jest opcja użycia tego samego układu współrzędnych, co ramka danych.

i. Kliknij OK. j. Kliknij Tak(Yes), w oknie z zapytaniem, czy dodać nową warstwę do mapy. k. Korzystając z tej samej, powyższej procedury, wyeksportuj do tego samego miejsca warstwę Multi_UsePaths i nazwij ją Multi_UsePaths.

l. Usuń z warstwy grupowej Operational_Layers, źródłowe warstwy Bike_Lanes i Multi_UsePaths. m. Przeciągnij nowe warstwy Bike_Lanes i Multi_UsePaths do warstwy grupowej Operational_Layers. n. Zapisz dokument mapy. o. Pozostaw aplikację ArcMap otwartą do następnego ćwiczenia.

56

Dobór danych

25 minut

Ćwiczenie 2B: Organizowanie danych do celów mapy sieciowej Jako naczelny kartograf miasta Corvallis, masz za zadanie przygotować dwa dokumenty mapy, które będą wykorzystane do utworzenia usług mapowych. Te usługi mapowe będą dostępne do publicznego użytku na oficjalnej stronie internetowej miasta. Te usługi pozwolą użytkownikom na interaktywny przegląd całej sieci ścieżek rowerowych i pieszo-rowerowych oraz na wydruki kopii fragmentów tych map. Aby zrealizować to zadanie, dane muszą być zorganizowane w dwóch dokumentach mapy: jednym dla warstw mapy bazowej i drugim dla warstw operacyjnych. W ramach tych dokumentów mapy, zostaną wykorzystane warstwy grupowe w celu zorganizowania danych oraz zostaną utworzone zapytania definiujące mające za zadanie ograniczenie poziomu szczegółowości na mapach w skalach mniejszych. W tym ćwiczeniu:

• Tworzenie oddzielnych dokumentów mapy, zawierających mapę bazową i warstwy operacyjne. • Generalizowanie danych przy użyciu zapytań definiujących. • Organizowanie warstw w grupy. • Ustawienie zakresów skal wyświetlania warstw.

57

LEKCJA 2

Etap 1: Tworzenie dokumentu mapy dla warstw mapy bazowej W tym etapie, utworzysz nowy dokument mapy dla warstw mapy bazowej. Aplikacja ArcMap powinna być wciąż otwarta, po poprzednim ćwiczeniu.

a. Otwórz kolejne okno aplikacji ArcMap z pustym dokumentem mapy. b. Zmień rozmiar obu okien aplikacji ArcMap, zarówno tego z dokumentem 24na36.mxd, jak i tego z pustą mapą tak, aby oba okna były wyświetlone obok siebie na ekranie komputera. Teraz skopiujesz warstwę grupową BaseMap_Layers i wkleisz do nowego pustego dokumentu mapy.

c. Przeciągnij warstwę grupową BaseMap_Layers do tabeli zawartości pustego dokumentu mapy. d. Zapisz nowy dokument mapy w folderze ..\DMAG\Dobor_danych pod nazwą Mapa_bazowa.mxd. 1. Jaki układ współrzędnych został przyporządkowany ramce danych Warstwy w dokumencie Mapa_bazowa.mxd?

e. Zminimalizuj dokument mapy 24na36.mxd. Użyjesz tego dokumentu mapy w kolejnych etapach. Etap 2: Organizowanie warstw mapy bazowej Mapy w sieci są dynamiczne i muszą być tak zaprojektowane, aby można było je przeglądać w wielu skalach. W tym celu muszą być wizualnie dostosowane do tych wszystkich skal i w każdej z nich wyglądać poprawnie. W tym etapie zaczniesz projektowanie warstw mapy bazowej tak, aby mapa mogła być poprawnie przeglądana w różnych skalach. Utworzysz trzy warstwy grupowe, każda z nich dedykowana innej skali – mała, średnia i duża skala. Każda warstwa grupowa będzie posiadała swój własny zakres skalowy wyświetlania.

a. W pasku narzędziowym Standardowy (Standard), wpisz skalę mapy 1:100 000. b. Zmień nazwę warstwy grupowej BaseMap_Layers na Small_scale. c. Kliknij dwukrotnie warstwę grupową Small_scale.

58

Dobór danych

d. W zakładce Ogólne (General), wpisz wartości zakresów skalowych tak, jak na poniższym obrazku.

e. Kliknij OK. Powyższej warstwie grupowej przyporządkowano własność wyświetlania w zależności od skali. Warstwy z tej grupy, będą wyświetlane tylko podczas wyświetlania mapy w skali od 1:24 001 do 1:50 000. Zwróć uwagę, że wszystkie warstwy z tej grupy są obecnie niewidoczne, co wynika z tego, że bieżąca skala mapy jest mniejsza niż 1: 50 000, a tę wartość zdefiniowano właśnie jako wartość progową minimalnej skali wyświetlania dla tej warstwy grupowej.

f. Ustaw skalę mapy na 1:50 000, aby wyświetlić obiekty mapy. Teraz, utworzysz kolejną warstwę grupową, zawierającą identyczne warstwy co powyższa grupa ale o innym zakresie skalowym wyświetlania.

g. Skopiuj warstwę grupową Small_scale i wklej ją do tabeli zawartości. Wskazówka: Kliknij prawym przyciskiem myszy warstwę grupową Small_scale i wybierz Kopiuj (Copy), a następnie kliknij prawym przyciskiem myszy ramkę danych Warstwy (Layers) i wybierz Wklej warstwę(y) (Paste Layer(s)).

h. Zmień nazwę warstwy grupowej na Medium_scale. i. Wprowadź, dla warstwy grupowej Medium_scale następujący zakres skalowy wyświetlania i kliknij OK: Poniżej: 24000 Powyżej: 8001 Teraz, utworzysz kolejną warstwę grupową na potrzeby wyświetlania mapy bazowej w skalach dużych.

j. Wklej ponownie warstwę grupową w tabeli zawartości i zmień jej nazwę na Large_scale. k. Wprowadź, dla warstwy grupowej Large_scale następujący zakres skalowy wyświetlania i kliknij OK: Poniżej: 8000 Powyżej: 59

LEKCJA 2

Teraz dokument mapy posiada trzy warstwy grupowe, a każda z nich jest dedykowana innemu zakresowi skalowemu wyświetlania o czym mówią nazwy tych warstw grupowych.

Etap 3: Zastosowanie zapytań definiujących Biorąc pod uwagę, że warstwy grupowe posiadają swoje własne zakresy skalowe wyświetlania, teraz zdefiniujemy dla każdej z nich zapytania definiujące, dzięki którym będziemy kontrolować szczegółowość danych prezentowanych w poszczególnych skalach mapy. W skalach mniejszych widzimy na mapie obiekty o mniejszej szczegółowości. Wraz z powiększaniem mapy do skal większych, mapa prezentuje więcej szczegółów. Teraz tak przygotujemy mapy bazowe, aby zbudować tę funkcjonalność zmiany szczegółowości mapy w usługach mapowych, wykorzystywanych na projektowanej mapie w sieci.

a. Upewnij się, że bieżąca skala mapy to 1:50 000. W tej skali mapy, przyjrzyj się gęstości dróg na mapie. Zastanów się, czy prezentacja wszystkich dróg na mapie w tej skali jest niezbędna. W tym etapie ograniczysz wyświetlanie dróg tak, aby prezentować tylko główne drogi w Corvallis. Aby to zrobić, utworzysz zapytanie definiujące, które pozwoli wyświetlać, tylko niektóre obiekty, spełniające kryterium bazujące na atrybutach obiektów.

b. Zwiń listę warstw w warstwach grupowych Large_scale i Medium_scale. c. W warstwie grupowej Small_scale, otwórz tabelę atrybutów klasy obiektów Streets. 2. Które pola mogą być wykorzystane do określenia klasyfikacji dróg i wyboru dróg głównych?

Tu do tego celu użyjemy pola ROADCLASS.

d. Zamknij tabelę atrybutów klasy obiektów Streets. e. Otwórz właściwości klasy obiektów Streets i kliknij zakładkę Zapytanie definiujące (Definition Query).

f. Kliknij Kreator zapytań (Query Builder). g. W okienku Kreator zapytań (Query Builder) wpisz następujące wyrażenie: "ROADCLASS" <= 3

h. Kliknij dwukrotnie OK, aby zamknąć otwarte okna dialogowe.

60

Dobór danych

Mapa powinna wyglądać podobnie, jak na poniższym obrazku.

i. Korzystając z tej samej procedury, utwórz zapytanie definiujące dla klasy obiektów Parks w warstwie grupowej Small_scale, używając poniższego kryterium:

• Wyświetl tylko większe parki, o powierzchni większej niż 160 000 stóp2 Twoje wyrażenie powinno wyglądać tak, jak na poniższym obrazku:

j. Kliknij dwukrotnie OK, aby zamknąć otwarte okna dialogowe. Teraz widoczne powinny być tylko największe parki.

k. Na pasku narzędziowym Standardowy (Standard), ustaw skalę mapy na 1:24 000. Zauważ, że na mapie pojawiły się wszystkie drogi i parki. Bieżąca skala mapy jest zbieżna z zakresem skalowym warstwy grupowej Medium_scale. Liczba obiektów przy tej skali mapy jest odpowiednia, więc nie trzeba tworzyć zapytania definiującego dla warstw z tej warstwy grupowej.

61

LEKCJA 2

Etap 4: Ocenianie danych prezentujących ulice Teraz, przyjrzysz się warstwie grupowej Large_scale, aby określić, czy poziom szczegółowości danych jest odpowiedni, czy też może powinien być zwiększony.

a. Zwiń listę warstw warstwy grupowej Small_scale i rozwiń listę warstwy grupowej Large_scale. b. W pasku narzędziowym Standardowy (Standard), ustaw skalę 1:5 000. Mapa prezentuje teraz dane zbieżne z zakresem skalowym warstwy grupowej Large_scale. Teraz zaimportujesz do dokumentu mapy zakładkę, która pozwoli skalować mapę do określonego zakresu tak, aby lepiej oszacować poprawność danych.

c. Z menu Zakładki (Bookmarks), wybierz Zarządzaj zakładkami (Manage Bookmarks). d. Kliknij Wczytaj (Load) e. Kliknij przycisk Home f. Wskaż Franklin_Park.dat i kliknij Otwórz (Open). g. W oknie Menedżer zakładek (Bookmark Manager), kliknij Powiększ do (Zoom To), a następnie kliknij Zamknij (Close). Zasięg wyświetlanej mapy powinien być podobny do tego na poniższym obrazku.

d

e

62

.

Dobór danych

3. Zauważ, że dane zawierające ulice nie są dobrze dopasowane do poligonów parków. Co może być prawdopodobnym powodem tej sytuacji?

W tym scenariuszu dane ulic (warstwa Streets) były w głównej mierze gromadzone w skalach mniejszych. Należy więc przeszukać geobazę Corvallis w poszukiwaniu innej klasy obiektów, lepiej dopasowanej do parków.

h. Otwórz okno Katalog (Catalog) i przejrzyj zawartość geobazy Corvallis zapisanej w folderze Dobor_danych. 4. Która klasa obiektów może być alternatywą dla warstwy Streets?

i. W tabeli zawartości, kliknij prawym przyciskiem myszy warstwę grupową Large_scale i wybierz Dodaj dane (Add Data).

j. Kliknij przycisk Home

i rozwiń geobazę Corvallis.

k. Wybierz tę klasę obiektów, której nazwa jest odpowiedzią na powyższe pytanie, a następnie kliknij Dodaj (Add).

l. Wyłącz widoczność warstwy Streets. Mapa powinna wyglądać teraz podobnie, jak na poniższym obrazku.

Zauważ, że klasa obiektów StreetCasings jest o wiele lepiej dopasowana do danych zawierających parki. 63

LEKCJA 2

Aby wprowadzić więcej szczegółowych danych przestrzennych, które usprawnią odbiór mapy w tej skali dodamy jeszcze obrysy budynków.

m. Wykorzystując te sama technikę, dodaj jako nową warstwę, klasę obiektów Building z geobazy Corvallis.

n. Mapa powinna wyglądać teraz podobnie, jak na poniższym obrazku.

o. Zapisz dokument mapy.

Etap 5: Utworzenie dokumentu mapy, prezentującego warstwy operacyjne W tym etapie, utworzysz nowy dokument mapy, aby wyświetlić warstwy operacyjne.

a. W pasku narzędziowym Standardowy (Standard) dokumentu mapy Mapa_bazowa.mxd, kliknij przycisk Nowy (New)

.

b. Kliknij OK, aby utworzyć nową pustą mapę, zapisując zmiany w Mapa_bazowa.mxd c. Przeciągnij warstwę grupową Operational_Layers z dokumentu mapy 24na36.mxd do tabeli zawartości nowego pustego dokumentu mapy. 5. Biorąc pod uwagę, że ta mapa będzie wykorzystywana w sieci przez pospolitych odbiorców zainteresowanych cyklistyką, jakie dodatkowe warstwy operacyjne będą odpowiednie dla tej warstwy grupowej?

d. W oparciu o odpowiedź na powyższe pytanie, dodaj odpowiednie dane do mapy.

64

Dobór danych

e. Twoja warstwa grupowa Operational_Layers powinna wyglądać tak, jak na poniższym rysunku.

f. Zapisz dokument mapy w folderze ..\DMAG\Dobor_danych pod nazwą Mapa_operacyjna.mxd.

Podczas tworzenia, sieciowej usługi mapowej, która ma mieć dużą wydajność, rekomendowane jest, tworzenie oddzielnych dokumentów mapy dla mapy bazowej i warstw operacyjnych.

Etap 6: Organizowanie warstw operacyjnych Teraz, dla warstw operacyjnych, utworzysz trzy warstwy grupowe i przyporządkujesz im zakresy skalowe wyświetlania.

a. Ustaw skalę mapy na 1:50 000. b. Dwukrotnie kliknij warstwę grupową Operational_Layers, aby otworzyć Właściwości warstwy grupowej (Group Layer Properties).

c. Wybierz zakładkę Ogólne (General) i zmień nazwę warstwy grupowej na Small_scale. d. Zmień zakres skalowy wyświetlania, używając poniższych wartości i kliknij OK. • Poniżej: 50000 • Powyżej: 24001 Teraz, utworzysz dodatkową warstwę grupową, zawierającą te same dane co w warstwie grupowej Small_scale.

e. Skopiuj i wklej warstwę grupową Small_scale. f. Zmień nazwę warstwy nowej warstwy grupowej na Medium_scale.

65

LEKCJA 2

g. Zmień zakres skalowy wyświetlania, używając poniższych wartości i kliknij OK. • Poniżej: 24000 • Powyżej: 8001

h. Korzystając z tej samej procedury utwórz kolejną warstwę grupową, kopiując i wklejając istniejącą warstwę grupową i zmieniając jej nazwę na Large_scale.

i. Zmień zakres skalowy wyświetlania, używając poniższych wartości i kliknij OK. • Poniżej: 8000 • Powyżej:

j. Zapisz i zamknij dokument mapy Mapa_operacyjna.mxd. k. Zamknij dokument mapy 24na36.mxd i nie zapisuj zmian. Zakończono właśnie ważne etapy projektowania map do celów publikacji jako sieciowa usługa mapowa. Dla mapy bazowej i warstw operacyjnych, utworzono trzy warstwy grupowe dedykowane różnym zakresom skalowym wyświetlania mapy. Zastosowano również zapytania definiujące aby ograniczyć szczegółowość danych warstw mapy bazowej, adekwatnie do ich zakresów skalowych wyświetlania.

66

Dobór danych

Podsumowanie 1. Jakie są powody tego, że niektóre dane są organizowane w mapy bazowe, a inne w grupy warstw operacyjnych?

2. Jakie są korzyści ustawiania skali odniesienia w dokumencie?

3. Czy układ współrzędnych Web Mercator Auxiliary Sphere w przypadku map w sieci, jest niezbędny? Wyjaśnij to.

67

LEKCJA 2

Odpowiedzi na pytania do lekcji 2

Czy Twoje dane są użyteczne kartograficznie? 1. Oceniając kształty i geometrię obiektów, jakie czynniki mogą określać przydatność tych kształtów dla Twojej mapy?

• Czy wszystkie obiekty są aktualne? • Czy kształty obiektów są dokładne i odpowiednie do skali mapy? • czy wszystkie warstwy danych mają zunifikowany poziom szczegółowości? • Czy dane były pozyskiwane przy odpowiedniej skali? 2. Oceniając atrybuty obiektów, jakie czynniki mogą określać przydatność tych atrybutów dla Twojej mapy?

• Czy wszystkie pola są aktualne? • Czy wszystkie wartości zostały skompletowane i czy są pewne? • Czy istnieją wartości Null (brak) lub puste wartości? 3. Oceniając układ współrzędnych danych, jakie właściwości tego układu mogą określać przydatność tego układu współrzędnych dla Twojej mapy?

• Czy dane posiadają zdefiniowany układ współrzędnych? • Czy ten układ jest odpowiedni do Twojego obszaru opracowania? • Czy Twoja instytucja ma jakieś standardy związane z układami współrzędnych? • Czy ten układ współrzędnych jest najlepszym układem dla danego celu mapy?

Ćwiczenie 2A: Eksplorowanie i organizowanie danych 1. Jaki jest bieżący układ współrzędnych ramki danych? NAD 1983 State Plane Oregon North

68

Dobór danych

Ćwiczenie 2B: Organizowanie danych do celów mapy sieciowej 1. Jaki układ współrzędnych został przyporządkowany ramce danych Warstwy w dokumencie BaseMap.mxd? NAD 1983 StatePlane_Oregon_North_3601_Feet

2. Które pola mogą być wykorzystane do określenia klasyfikacji dróg i wyboru dróg głównych? Może to być kilka pól:

• FCC — skrót od Feature Class Code – system klasyfikacji dróg stosowany przez zarząd Dróg Publicznych USA • SPEED • ROADCLASS 3. Zauważ, że dane zawierające ulice nie są dobrze dopasowane do poligonów parków. Co może być prawdopodobnym powodem tej sytuacji?

• Dane ulic (Streets) i parków (Parks) mogły być opracowywane w różnych skalach kompilacji. • Jedno ze źródeł danych odnosi się do innego układu odniesienia i może zostało dodane do wyświetlania na mapie bez zastosowania odpowiedniej transformacji geograficznej. 4. Która klasa obiektów może być alternatywą dla warstwy Streets? StreetCasings 5. Biorąc pod uwagę, że ta mapa będzie wykorzystywana w sieci przez pospolitych odbiorców zainteresowanych cyklistyką, jakie dodatkowe warstwy operacyjne będą odpowiednie dla tej warstwy grupowej? BikeShops

69

Kartograficzne założenia projektowe

3 Kartograficzne założenia projektowe Słowa kluczowe: model barw

Wprowadzenie

kontrast

W tej lekcji, skupimy się na podstawowych koncepcjach kartograficznych i założeniach projektowych. Znajomość tych koncepcji ułatwia tworzenie atrakcyjnych, łatwych w odbiorze i zrozumiałych map. Wiele z koncepcji omówionych w tym rozdziale, znajduje zastosowanie zarówno w odniesieniu do map drukowanych, jak i map w sieci, wiele natomiast jest dedykowanych albo tylko klasycznym, analogowym mapom lub tylko mapom internetowym.

pierwszy plan kolor mapa ogólna nasycenie

Zagadnienia mapa tematyczna jasność

• Kartograficzne koncepcje projektowe • Barwy i modele barw • Zmienne wizualne

centrum wizualne zmienne graficzne waga wizualna balans wizualny

Cele Po ukończeniu tej lekcji będziemy mogli:

• Identyfikować koncepcje projektowe dedykowane mapom drukowanym i mapom w sieci. • Określić korzyści i niebezpieczeństwa związane z użyciem barwy na mapach. • Wyjaśnić wykorzystanie i istotę modeli barw w projekcie kartograficznym.

71

LEKCJA 3

Czym się różnią te mapy? Przeanalizuj dwie mapy dostarczone przez instruktora i odpowiedz na następujące pytania. 1. Jaki jest główny komunikat - cel, każdej z map?

2. Czy na każdej z map występują jakieś obiekty wizualnie wyróżnione względem pozostałych?

3. Która z map prezentuje w sposób ogólny Corvallis?

72

Kartograficzne założenia projektowe

Mapy ogólne i mapy tematyczne Pośród map wyróżniamy wiele typów map, różniących się skalą lub tematyką. Podstawową kategorią podziału map jest ich podstawowy cel. Biorąc to pod uwagę, mapy dzielimy na dwa podstawowe typy: mapy ogólne i mapy tematyczne.

Mapy ogólne

Rys. 3.1 City of Corvallis – mapa ogólna

Mapy które przedstawiają położenie ogólne obiektów (często punkty orientacyjne lub inne obiekty, które są charakterystyczne na danym obszarze) nazywamy mapami ogólnymi. Drogi, rzeki, szczyty gór, linie kolejowe, lotniska i granice to przykłady geograficznych zjawisk i obiektów odniesienia, które zwykle są przedstawiane na mapach ogólnych.

Mapy ogólne:

• Prezentują wiele różnych obiektów geograficznych. • Używają symbolizacji prezentującej wszystkie obiekty na podobnym poziomie ważności, gdzie żadna grupa obiektów nie jest w żaden sposób wyróżniona względem pozostałych obiektów.

73

LEKCJA 3

Mapy tematyczne Mapy które skupiają się na konkretnym temacie, z mniejszą/tłową ilością danych odniesienia, służących odbiorcy mapy za kontekst geograficzny, nazywamy mapami tematycznymi. Rys. 3.2 City of Corvallis - mapa tematyczna

Mapy tematyczne:

• Prezentują ograniczoną liczbę warstw/tematykę. • Służą specyficznym celom. • Wykorzystują specjalną symbolizację w celu zwrócenia uwagi odbiorcy na przedstawianych na mapach głównych zjawiskach.

74

Kartograficzne założenia projektowe

Kontrolowanie wag wizualnych Przyjrzyj się mapom dostarczonym przez instruktora i odpowiedz na następujące pytania.

1. Gzie skupia się Twój wzrok przy pierwszym spojrzeniu na mapę? Jak myślisz, dlaczego wzrok skupia się właśnie na tym?

2. Jak można przygotować te element mapy, aby wyglądały mniej dominująco?

75

LEKCJA 3

Przykłady wag wizualnych Co to jest waga wizualna? Wizualna dominacja tekstu, elementów mapy czy grafik, jest nazywana wagą wizualną. Wybór barw i relatywne rozmiary elementów tekstowych i elementów mapy, wszystko to wpływa na wagę wizualną obiektów graficznych na mapie. Obiekty o większej wadze wizualnej, czasami niepotrzebnie przykuwają główną uwagę odbiorców, spychając na dalszy plan najważniejsze informacje płynące z mapy Mapa sama w sobie powinna być najważniejszym obiektem na arkuszu mapy. Ciężkie wizualnie elementy całej kompozycji mapy i grafiki, mogą sprawić wrażenie, że mapa jest mało istotna. Na poniższej mapie, część tekstów i grafik sprawia wrażenie wizualnie ciężkich, przytłaczając mapę i komunikat, przez nią formułowany.

Rys. 3.3 Wizualnie ciężkie elementy mapy przytłaczają, naruszając balans i cel mapy.

76

• Tytuł jaskrawo-czerwony • Ramka wokół tytułu • Długa i szeroka podziałka • Mocno kontrastująca, czarno-biała podziałka • Duża strzałka północy • Pogrubiona ramka mapy

Kartograficzne założenia projektowe

Na poniższej mapie, wszystkie element które były wizualnie ciężkie, stały się mniej dominujące, co zwiększyło wagę i odbiór samej treści mapy.

Rys. 3.4 Mniej dominujące element mapy, zwiększyły ważność samej treści mapy.

77

LEKCJA 3

Użycie kontrastu i zwiększenie czytelności mapy Przyjrzyj się mapom dostarczonym przez instruktora i odpowiedz na następujące pytania. 1. Sprawdź symbole i teksty na obu mapach i zanotuj, jak te dwie mapy różnią się pod względem kontrastu. Jak kontrast został tu zastosowany, w celu zwiększenia czytelności mapy?

78

Kartograficzne założenia projektowe

Przykłady kontrastu Co to jest kontrast? Kontrast to ważne zagadnienie projektowe podczas tworzenia map. Koncepcja kontrastu jest podstawą widzenia. W procesie produkcji kartograficznej, kontrastu używa się do wzmocnienia adekwatnych różnic pomiędzy kształtami, rozmiarami i barwami symboli mapy. Zastanów się, jak wyglądają Twoje symbole i teksty w odniesieniu do barw tła, na którym te symbole i teksty są prezentowane.

Przykład małego kontrastu Na poniższej mapie, wśród elementów projektowych mapy wprowadzono bardzo mały kontrast:

• Brak kontrastu w rozmiarze tekstu. Wszystkie symbole tekstowe są tego samego rozmiaru. • Brak kontrastu pomiędzy tłem a treścią (poligonami) mapy. • Bardzo mały kontrast w rozmiarach skalowalnych sygnatur. Rys. 3.5 Mapa wykorzystująca mały kontrast pomiędzy symbolami tekstami mapy.

79

LEKCJA 3

Przykład dużego kontrastu Na poniższej mapie zwiększono kontrast zarówno pomiędzy symbolami jak i pomiędzy tekstami. Wynikiem jest bardziej efektywna mapa, z łatwiejszymi w odbiorze symbolami i elementami tekstowymi. Rys. 3.6 Mapa wykorzystująca duży kontrast pomiędzy symbolami i tekstami

80

Kartograficzne założenia projektowe

Budowanie wizualnych planów informacyjnych Podczas projektowania mapy i symboli mapy, rozważ jak najważniejsze szczegóły mapy są prezentowane w odniesieniu, do tła i innych symboli mapy. To zagadnienie, zwane ekspozycją głównego planu, organizuje obiekty mapy w dwa kontrastujące plany: • plan główny, na którym skupia się uwaga odbiorcy mapy • plan tłowy, który zawiera elementy tłowe, rozmieszczone pod spodem i wokół elementów głównego planu mapy. Zagadnienia projektowe elementów mapy, takie jak wizualna waga, kontrast czy wyeksponowanie głównego planu, ściśle ze sobą współgrają, tworząc poziomy bodźców wizualnych, zwanych hierarchią wizualną. Te składowe hierarchii pomagają odbiorcy mapy zogniskować swą uwagę na najważniejszych symbolach mapy i łatwo je odseparować wzrokowo od reszty mapy. Na przykład, jeśli wszystkie drogi na mapie są czerwone, możesz zbudować hierarchię wizualną, pozwalającą skupić uwagę tylko na tych symbolach. Precyzyjne rozbicie elementów mapy na plan główny i tłowy, znacznie ułatwia wykorzystanie i zrozumienie mapy.

81

LEKCJA 3

Słabe wyeksponowanie pierwszego planu Na poniższej mapie Wysp Brytyjskich, obiekty mapy i otoczenie przedstawiane są w odcieniach szarości, wprowadzając bardzo mały kontrast pomiędzy treścią mapy a tłem. Zastosowano także mały kontrast pomiędzy obiektami treści mapy, oferując mało bodźców pozwalających użytkownikowi na zbudowanie hierarchii wizualnej. Rys. 3.7 Mapa ilustruje Słabe wyeksponowanie pierwszego planu: mały kontrast pomiędzy obiektami mapy oraz treścią mapy a tłem.

Kartografowie wypracowali wiele sposobów pozwalających na wzmocnienie eksponowania głównego planu i utworzenie hierarchii wizualnej:

• Dodaj więcej szczegółów w głównym obszarze opracowania względem obszarów otaczających. • Zastosuj większą jasność niektórych obiektów. • Zasymbolizuj niektóre punkty i linie ciemniejszymi odcieniami. • Nakładaj na siebie symbole aby utworzyć efekt głębi • Zastosuj cieniowanie w tle obiektów głównych. • Utwórz ciągłą zmianę wygładzenia – od jednej barwy do innej. • Zastosuj kolory rozróżniające obiekty.

82

Kartograficzne założenia projektowe

Dobre wyeksponowanie pierwszego planu Zwróć uwagę, ile z wyżej wskazanych technik zastosowano na poniższej mapie, dzięki czemu Wyspy Brytyjskie zostały zaprezentowane na wierzchu względem mórz i linii siatki geograficznej, tworząc efekt wyeksponowania głównego planu mapy.

Rys. 3.8 Ta mapa wykorzystuje techniki wzmacniające wyeksponowanie głównego tematu mapy.

Zastosowanie barwnej symbolizacji pozwala odbiorcy mapy stworzyć sobie wizualną hierarchię. Symbolizacja dróg (na czerwono) oraz różnice kolorystyki pomiędzy lądem a wodą, to przykłady budowania hierarchii wizualnej i wyeksponowania głównego planu mapy.

83

LEKCJA 3

Zogniskowanie uwagi i balans wizualny Przyjrzyj się mapom dostarczonym przez instruktora i odpowiedz na następujące pytania. 1. Jak różnie te mapy zostały zaprojektowane w odniesieniu do rozmieszczenia ich elementów mapy?

2. Czy jedna z map prezentuje lepszy balans wizualny od drugiej?

84

Kartograficzne założenia projektowe

Przykłady zogniskowania uwagi i balansu wizualnego Centrum wizualne Podczas pozycjonowania mapy na arkuszu kompozycji, należy wziąć pod uwagę centrum wizualne arkusza mapy, znajdujące nieco powyżej centrum geometrycznego arkusza. Centrum wizualne to miejsce na arkuszu mapy które domyślnie skupia uwagę odbiorcy mapy. Jeśli to możliwe, zawsze umieszczaj główny obszar opracowania w tym miejscu na arkuszu lub w jego pobliżu.

Balans wizualny Kompletne rozmieszczenie elementów arkusza mapy w powiązaniu z samą mapą i centrum wizualnym składają się na balans wizualny mapy. Elementy mapy powinny być tak rozmieszczone aby odbiorcy mapy mogli je łatwo i bez wysiłku odnaleźć na mapie; elementy mapy, ze względu na swoje położenie na mapie, nie powinny powodować wizualnego dyskomfortu. Balans wizualny jest wielce subiektywny, ale wymusza na kartografie rozmyślne rozmieszczenie i mapy, jak i elementów mapy, tak aby przekaz mapy był kompletny i w pełni użyteczny.

Podczas pierwszego spojrzenia na mapę, odbiorcy mapy, najczęściej skupiają swą uwagę na górnej, prawej części arkusza a następnie przenoszą wzrok w lewo i na dół arkusza. Zaleca się więc, ważne informacje, takie jak tytuł czy legendę, umieszczać na górze i z prawej strony arkusza mapy. Mniej istotne informacje (takie jak źródło danych czy informacje o odwzorowaniu) powinny znaleźć się na dole arkusza mapy.

85

LEKCJA 3

Słaby balans Poniższy arkusz ma słabo zbalansowany rozkład elementów arkusza mapy. Rozważ następujące, niedopracowane zagadnienia projektowe przyczyniające się do słabego balansu arkusza mapy: Rys. 3.9 Słaby balans elementów mapy.

86

• Tytuł mapy jest za blisko górnej i lewej krawędzi arkusza mapy. • Strzałka północy jest odizolowana i trudna do zlokalizowania.

Kartograficzne założenia projektowe

Dobry balans Poniższa mapa ma już poprawione, wskazane powyżej zagadnienia projektowe. Ta mapa jest lepiej odbierana wizualnie właśnie dzięki poprawionemu balansowi elementów arkusza mapy, które teraz łatwiej znaleźć na arkuszu i są teraz łatwiejsze w odbiorze. Rys. 3.10 Dobry balans elementów mapy.

87

LEKCJA 3

Praca z barwą Barwa to jeden z najbardziej użytecznych dostępnych elementów projektowych. Użycie barwy na mapie wiążę się zarówno z korzyściami, jak i z wyzwaniami projektowymi mapy. Jakie korzyści i jakie wyzwania wiążą się z użyciem barw podczas projektowania mapy? Tabela 3.1

Korzyści

88

Wyzwania

Kartograficzne założenia projektowe

Barwa - składowe Barwa składa się z trzech komponentów:

• Kolor • Jasność • Nasycenie Projektując mapę, często, w celu łatwiejszego ukazania różnic jakości lub uporządkowania pewnych wielkości, używa się na mapie właśnie tych trzech komponentów.

Kolor Rys. 3.11 Barwa - Kolor

Kolor barwy reprezentuje długość fali promieniowania elektromagnetycznego, jaką postrzega ludzkie oko. Ten termin jest często (aczkolwiek trochę mylnie) używany wymiennie z pojęciem barwa – np., zielony, czerwony, niebieski.

Jasność Rys. 3.12 Barwa jasność

Jasność barwy nazywa się także walorem barwy. Zwiększając jasność, zwiększamy ilość światła białego w barwie, można powiedzieć zwiększamy jaskrawość barwy. Zmieniając jasność barwy, można utworzyć wiele odcieni danego koloru, np. od ciemno czerwonego do jasno czerwonego.

Nasycenie Rys. 3.13 Barwa nasycenie

Nasycenie barwy to jej intensywność lub jej czystość – “ilość koloru w barwie”. Zwiększając nasycenie, barwa staje się mniej wyszarzała i wzrasta jej czystość.

89

LEKCJA 3

Specyfikacja barwy

ArcGIS 10.1 Help: “Working with color”

Barwy są definiowane przy użyciu wybranego modelu barw, który to jest systemem określającym w sposób numeryczny poszczególne komponenty barwy. Model barw jest wizualizowany w trój-wymiarowej przestrzeni i zawiera wszystkie możliwe kombinacje modelowych kolorów podstawowych. ArcGIS umożliwia pracę z kilkoma często wykorzystywanymi modelami barw:

• CMYK—cyan, magenta, yellow, black • RGB—red, green, blue • HSV—hue, saturation, value Model barw CMYK Model barw CMYK bazuje na 4 podstawowych barwach i jest on zwykle stosowany przy wszystkich pracach związanych z wydrukami:

• Cyan (C) - cyjan • Magenta (M) - magenta • Yellow (Y) - żółty • Black (K) - czarny

Rys. 3.14

CMYK to przyjęty w branży poligraficznej model barw, stosowany przy publikowaniu prac z nośników elektronicznych, obejmując w tym technologię off-setową.

Model barw CMYK

Mieszając różne ilości barw cyjan, magenta, żółtej i czarnej, można tu utworzyć inne barwy. Dla każdej barwy zakres wartości określający jej ilość może być określony w przedziale 0 - 100.

90

Kartograficzne założenia projektowe

Z tego powodu wartości składowych CMYK są często wyrażane w procentach. Na poniższym przykładzie, barwa niebieska została utworzona poprzez zmieszanie wartości CMYK odpowiednio w ilościach 82, 31, 0 i 10. Zmieniając te wartości uzyskamy inny odcień barwy niebieskiej lub inny kolor barwy. Rys. 3.15 Zakres wartości barw CMYK: 0 - 100 .

CMYK jest znany jako substraktywny model barw. Dodawanie większej ilości danej barwy z reguły „pociemnia” postrzeganą barwę. Wartości CMYK 100, 100, 100, 100 oznaczają (prezentują) barwę czarną. Mniejsze ale równe wartości składowych to różne odcienie szarości. CMYK ma bardzo duże zastosowanie praktyczne, ze względu na to że model barw CMY (bez czarnego) nie jest w stanie wyprodukować ciemnych barw, o takiej czystości barw jak model CMYK. Mieszając pełne wartości (100) cyjanu, magenty i żółtego, nie osiągniemy czystej czerni, a raczej bardzo ciemny niebieski lub brązowy. Dodając do modelu CMYK barwę czarną, mamy możliwość użycia do czarnych symboli graficznych, czarnego atramentu, a nie tworzyć go z mieszanki trzech pozostałych tuszów. To także umożliwia drukowanie bardziej wyostrzonych krawędzi grafik i znaków w tekstach, ponieważ używany jest tylko jeden kolor tuszu – czarny.

Model barw RGB Model barw RGB opiera się na barwach podstawowych z widma światła widzialnego:

• Red - czerwony • Green - zielony • Blue - niebieski

91

LEKCJA 3

Model barw RGB to model wykorzystywany przez komputery, telewizję i wszelkie inne typy wyświetlania obrazów na ekranach. Rys. 3.16 Model barw RGB

Mieszając różne ilości czerwonego, zielonego i niebieskiego, można utworzyć inne barwy, w tym czarną i białą. Ilość każdej z barw składowych określana jest w zakresie od 0 do 255, formułując 256 poziomów czerwonego, zielonego i niebieskiego.

Rys. 3.17 RGB – zakres wartości od 0 do 255.

Nakładając na siebie światło w barwach czerwonej, zielonej i niebieskiej w pełnych ich zakresach (255, 255, 255), utworzymy światło białe. Dlatego model barw RGB nazywany jest modelem addytywnym – dodawania do siebie składowych barw tworzy światło o różnym kolorze. Odwrotnie więc, dodając do siebie składowe RGB o wartościach 0, 0, 0, spowodujemy zanik światła - utworzymy barwę czarną. Równe wartości czerwonego, zielonego i niebieskiego tworzą odcienie szarości.

Model barw HSV Model barw HSV jest często wykorzystywany jako alternatywa dla modelu RGB, podczas tworzenia barw wyświetlanych na monitorach. Model barw HSV składa się z trzech komponentów:

• Hue - kolor • Saturation - nasycenie • Value - jasność 92

Kartograficzne założenia projektowe

W odróżnieniu od barw podstawowych, model barw HSV definiuje barwy w oparciu o jakość wyświetlanej barwy, określając zmiany nasycenia i jasności danego koloru barwy. Rys. 3.18 Model barw HSV

Kolor określa odcień barwy i jest wyrażany w zakresie od 0 do 360 stopni, licząc w kierunku odwrotnym do ruchu wskazów zegara, zaczynając od koloru czerwonego. Barwy podstawowe mają następujące wartości koloru:

• Red—0 • Green—120 • Blue—240 Barwy drugorzędne — żółta, cyjan i magenta — znajdują wartości koloru pomiędzy wartościami barw podstawowych.

Nasycenie określa intensywność koloru w barwie. Nasycenie jest określane w zakresie od 0 do 100. Nasycenie barwy odnosi się do stopnia tego jak bardzo barwa odbiega od szarości w kierunku pełnej barwy. Nasycenie na poziomie 100 oznacza barwę w pełni nasyconą, a nasycenie na poziomie 0 to nienasycona barwa widziana jako odcień szarości.

93

LEKCJA 3

Jasność (walor) określa intensywność barwy białej w całej barwie. Jasność jest określana w zakresie od 0 do 100. Barwa o jasności równej 0 jest postrzegana jaka czarna a barwa o jasności 100 i nasyceniu równym 0 jest postrzegana jako biała. Rys. 3.19 HSV – zakres wartości koloru 0-360 i 0-100 dla nasycenia i jasności.

Jakiego modelu barw należy użyć? Model CMYK jest najważniejszy w procesie publikacji analogowej. Wówczas mapy najczęściej są eksportowane do plików w formacie PDF, które mają być następnie przesłane do komercyjnych drukarni. Takie firmy często wykorzystują oprogramowanie typu RIP (raster image processor) w celu utworzenia płyt drukarskich, wykorzystywanych w produkcji w procesie offsetowym. Definicje barw w modelu CMYK są zawarte wówczas w pliku eksportu i są wykorzystywane przez moduł RIP. Gdy mapa ma być wydrukowana na drukarce biurowej, komputer i drukarka dokonają odpowiedniej konwersji pomiędzy modelami barw. Dopóki nie używasz w Swoich pracach specjalnych, specyficznych barw, możesz polegać na tej konwersji pomiędzy komputerem a sterownikiem drukarki. Tabela 3.2

94

Model barw

Mapy drukowane

Mapy na ekranie

RGB

Tak

Tak

HSV

Tak

Tak

CMYK

Tak (wymagany przy produkcji offsetowej)

Nie

Kartograficzne założenia projektowe

Zmienne graficzne stosowane podczas projektowania symboli mapy Podczas projektowania symboli mapy, wykorzystujemy przede wszystkim podstawowe zmienne graficzne:

• Kształt • Rozmiar • Barwa

Aby zasymbolizować obiekty na mapie, użyj przede wszystkim podstawowych zmiennych graficznych. Te zmienne pomogą odbiorcy mapy w interpretacji istoty zjawisk i ich relacji z innymi obiektami oraz w interpretacji celu mapy.

Kształt Użyj kształtu aby ukazać różnice jakościowe pomiędzy obiektami – odróżnić je od siebie.

Rozmiar Użyj rozmiaru aby ukazać różnice ilościowe pomiędzy obiektami. Zwiększ rozmiar symbol - np. większy symbol punktowy lub szersza linia, aby ukazać większe natężenie zjawiska/większą wartość atrybutu.

Barwa Użyj koloru barwy aby ukazać różnice jakościowe pomiędzy kategoriami obiektów. Użyj jasności barwy, aby ukazać różnice ilościowe pomiędzy obiektami mapy. Ciemniejsze obiekty (mniejsza jasność) powinny reprezentować większe wartości numeryczne/ większe natężenie zjawiska.

Drugorzędne zmienne graficzne Użyj drugorzędnych zmiennych graficznych, aby ukazać różnice jakościowe pomiędzy obiektami np. aby odróżnić od siebie poligony obrazujące tereny rolne i przemysłowe. Możesz użyć podstawowej zmiennej graficznej, koloru – czerwony i zielony. Wykorzystując drugorzędne zmienne graficzne możesz wprowadzić w te poligony teksturę lub jakiś deseń, aby jeszcze bardziej zróżnicować obiekty i wyodrębnić w nich typy obszarów rolnych i typy obszarów przemysłowych. Np, możesz użyć różnych zielonych deseni obrazujących różne uprawy rolne. 95

LEKCJA 3

Drugorzędne zmienne graficzne obejmują teksturę i strukturę, które to zmienne powiązane są z symbolizacją obiektów poligonowych. Linie i punkty są zwykle zbyt cienkie aby zastosować w ich symbolizacji drugorzędne zmienne graficzne. Pośród zmiennych graficznych należy też wyróżnić orientację, stosowaną najczęściej w przypadku symboli punktowych ale także i dla symboli obiektów poligonowych.

96

Kartograficzne założenia projektowe

Projektowanie symboli ukazujących kategorie – różnicujących (jakościowych)

Rys. 3.20

Podczas symbolizacji danych ukazujących różnice pomiędzy kategoriami obiektów, jak np. linie reprezentujące drogi i rzeki czy poligony reprezentujące tereny rolne i przemysłowe, najlepsze zastosowanie znajdują kształt i kolor barwy.

Przykłady wykorzystania koloru i kształtu do symbolizacji danych ukazujących różnice jakościowe.

Pracując z danymi jakościowymi (zwanymi również danymi nominalnymi lub ukazującymi kategorie), aby ukazać różne kategorie obiektów, używaj podstawowych zmiennych graficznych, takich jak kolor czy kształt. Unikaj tych zmiennych graficznych gdy prezentujesz różnice wartości czy ilości jakichś parametrów danych/obiektów.

97

LEKCJA 3

Rys. 3.21 Kolory ukazujące różnice

98

Na poniższej mapie wykorzystano zmienną graficzną kolor, aby zróżnicować typy roślinności w stanie Oregon.

Kartograficzne założenia projektowe

Projektowanie symboli ukazujących ilości – porządkujących Podczas symbolizacji danych ukazujących różnice pomiędzy wartościami obiektów tej samej kategorii, takich jak poligony reprezentujące różne liczby ludności lub linie reprezentujące natężenie ruchu na drogach, najlepiej użyć takich zmiennych graficznych jak jasność barwy i rozmiar symbolu. Rys. 3.22

Przykłady wykorzystania rozmiaru i jasności do symbolizacji danych ukazujących różnice ilościowe.

Pracując z danymi ilościowymi, symbolizując dane wg skal porządkowej, interwałowej lub wskaźnikowej, do ukazania różnic wielkości siły i natężenia zjawiska, wykorzystuj podstawowe zmienne graficzne, takie jak, rozmiar i jasność. Unikaj korzystania z tych zmiennych graficznych gdy prezentujesz różnice typów obiektów – różnicujesz je.

99

LEKCJA 3

Rys. 3.23 Jasność porządkująca wielkości.

100

Poniższa mapa ukazuje procent ludności w wieku 18-21 lat, zamieszkującej stan Teksas. Do zaprezentowania różnic w liczbach ludności zastosowano tu jasność barwy, gdzie ciemniejsze barwy (mniejsza jasność) oznaczają większe wartości.

Kartograficzne założenia projektowe

Projektowanie schematów barw Schemat barw może być projektowany różnymi metodami tak, ArcGIS 10.1 Help: “Working with color ramps”

aby jak najlepiej współgrać z danymi i projektem mapy. Poniższe przykłady schematów barw są bardzo przydatne podczas projektowania symboli mapy.

Rys. 3.24 W zależności od typu symbolizowanych danych, wyróżniamy schematy barw unikalnych, ciągłe i rozbieżne.

Dane jakościowe • Dla każdej kategorii użyj unikalnego koloru. • Bez wskazywania różnic ilościowych. Dane ilościowe • Dla danych obrazujących trend jednokierunkowy, użyj ciągłego schematu barw. • Dla danych posiadających specjalną wartość rozdzielającą, użyj rozbieżnego schematu barw. Liczba klas • Zbyt duża liczba klas powoduje trudność powiązania symboli mapy z legendą i innymi symbolami mapy. • Zbyt mała liczba klas powoduje niepotrzebną generalizację danych i ogranicza wykorzystanie mapy. Ograniczenia techniczne często determinują liczbę kolorów lub liczbę poziomów jasności. Ogólne wskazówki:

• Ogranicz liczbę kolorów do 12 lub mniej. • Ogranicz liczbę poziomów jasności do 6 lub mniej. 101

LEKCJA 3

Projektowanie schematów barw: http://colorbrewer2.org

102

Zdarzają się sytuacje, w których na mapach stosuje się więcej kolorów i poziomów jasności niż to wskazano powyżej, a wszystko to bez utraty jasności przekazu informacji poprzez mapę. Wówczas, aby uczytelnić mapę i znaczenie poszczególnych obiektów na mapie, stosuje się dodatkowo etykiety opisujące poszczególne symbole. Dane rastrowe na mapach, często wykorzystują ciągłą zmienność jasności lub kolorów (jako sposób symbolizacji). W wielu przypadkach, dokładna wartość związana z danym pikselem nie jest tak istotna, jak ogólny trend zmian wartości na takim rastrze.

Kartograficzne założenia projektowe

Rozważania projektowe pod kątem map w sieci Większość koncepcji projektowych map stosuje się tak samo zarówno w przypadku map do druku jak i map w sieci. Część koncepcji natomiast jest dedykowanych odpowiednio jednemu bądź drugiemu typowi map, tak jak to przedstawiono w tabeli poniżej:.

Tabela 3.3

Ze względu na to że mapy w sieci w odróżnieniu od map drukowanych nie posiadają ściśle określonej kompozycji mapy (arkusza), niektóre koncepcje projektowe mogą być istotne tylko w przypadku map drukowanych a mniej istotne w przypadku projektowania map w sieci. Mapy w sieci są dynamiczne i wymagają użycia wielu warstw wykorzystywanych na wielu poziomach skalowych – inaczej niż mapy do druku, które od początku są projektowane jako mapy statyczne, w określonej wcześniej skali opracowania.

103

LEKCJA 3

Podsumowanie 1. Chcesz utworzyć mapę obrazującą ilość opadów rocznych w bieżącym roku, jako procent ze średniej długoterminowej ilości opadów. Jakiego typu zmienne wizualne będą najlepsze dla map tego typu?

2. Wymień 3 zagadnienia projektowe istotne przy tworzeniu map do druku.

3. Który model barw jest najlepszy do zastosowania w kartografii w sieci?

104

Kartograficzne założenia projektowe

Odpowiedzi na pytania do lekcji 3 Czym różnią się te mapy? 1. Jaki jest główny komunikat - cel, każdej z map? Mapa miasta Corvallis (City of Corvallis) to mapa ogólna miasta, ukazująca wiele obiektów różnego typu, obejmując ulice, parki i granice miasta. Mapa głównych parków Corvallis (Major Parks) to mapa tematyczna, ukazująca położenie najważniejszych parków mieście w odniesieniu do głównych ulic tego miasta i jego granic. Tytuł mapy i element tekstowe na mapie wskazują konkretny cel tej mapy tematycznej – lokalizacja głównych parków miasta Corvallis. 2. Czy na każdej z map występują jakieś obiekty wizualnie wyróżnione względem pozostałych? Na mapie miasta Corvallis, wszystkie obiekty są tak samo wyróżnione, skupiając uwagę odbiorcy w równym, podobnym stopniu na wszystkich obiektach. Na mapie parków miasta Corvallis, dominują symbole parków. 3. Która z map prezentuje w sposób ogólny Corvallis? Mapa miasta Corvallis prezentuje wiele obiektów różnego typu i dostarcza ogólnego poglądu na miasto Corvallis.

Kontrolowanie wag wizualnych 1. Gzie skupia się Twój wzrok przy pierwszym spojrzeniu na mapę? Jak myślisz, dlaczego wzrok skupia się właśnie na tym? Prawdopodobnie Twój wzrok skupia się na jaskrawo-czerwonym tytule mapy, pogrubionej podziałce lub strzałce północy. Te elementy dominują wizualnie i oko ludzkie naturalnie najpierw ogniskuje uwagę na nich a dopiero później na mniej wyeksponowanych elementach – mapie. 2. Jak można przygotować te element mapy, aby wyglądały mniej dominująco? Jaskrawo-czerwony tytuł mapy może być zamieniony na ciemno-szary. Pasek podziałki i strzałka północy mogą być mniejsze i w tonach szarości lub czarne.

105

LEKCJA 3

Użycie kontrastu aby zwiększyć czytelność mapy 1. Sprawdź symbole i teksty na obu mapach i zanotuj, jak te dwie mapy różnią się pod względem kontrastu? Jak kontrast został tu zastosowany, w celu zwiększenia czytelności mapy? Mapa została poprawiona poprzez w prowadzenie kontrastu pomiędzy następującymi elementami:

• Rozmiar symbolów • Barwa symbolów • Rozmiar tekstu • Barwa tła

Zogniskowanie uwagi i balans wizualny 1. Jak różnie te mapy zostały zaprojektowane w odniesieniu do rozmieszczenia ich elementów mapy? Mapa z prawej strony (na której podziałka i strzałka północy zostały wyrównane do dołu, a tytuł u góry z lewej nie jest stłoczony z innymi elementami mapy) została zaprojektowana tak, że wszystkie elementy mapy są zarówno łatwe do odnalezienia i dobrze wzajemnie dopasowane – w obrębie całego arkusza mapy. Mapa z lewej strony (z tytułem stłoczonym przy ramce mapy i innymi elementami rozmieszczonymi dość przypadkowo) jest projektem wizualnie rozproszonym i zmniejsza możliwości łatwego i dobrego odbioru mapy. 2. Czy jedna z map prezentuje lepszy balans wizualny od drugiej? Mapa z prawej strony prezentuje lepszy ogólny balans wizualny.

106

Zaawansowane techniki symbolizacji

4 Zaawansowane techniki symbolizacji Słowa kluczowe:

Wprowadzenie

usługa map kafelkowych

W tej lekcji wykorzystasz wiele różnych metod służących udoskonaleniu symboli. Techniki te dają większą kontrolę nad wyglądem, położeniem i tworzeniem symbolizacji mapy, umożliwiając tworzenie bardziej atrakcyjnych wizualnie map. Porównasz także techniki symbolizacji dedykowane mapom do wydruku z tymi dedykowanymi usługom mapowym.

reprezentacje kartograficzne styl poziomy symbolu

Zagadnienia • Udoskonalanie symbolizacji kartograficznej • Tworzenie własnej symbolizacji • Symbolizacja do celów usług mapowych Cele Po ukończeniu tej lekcji będziemy mogli:

• Wykorzystać opcję poziomów symbol w celu osiągnięcia zaawansowanych efektów kartograficznych. • Zastosować reprezentacje kartograficzne w celu rozbudowy symboli obiektów. • Tworzyć własną symbolizację mapy. • Identyfikować aspekty symbolizacji odnoszące się do usług mapowych.

107

LEKCJA 4

Przebieg prac kartograficznych: Symbolizacja Po zakończeniu prac związanych z wyborem i zorganizowaniem danych do mapy, dane te zostaną zasymbolizowane. Rys 4.1 Tworzenie odpowiedniej symbolizacji to trzeci etap w przebiegu prac kartograficznych.

Wybór odpowiedniej symbolizacji jest jednym z najważniejszych zadań podczas projektowania mapy. Symbolizacja, jaka zostanie wybrana powinna być uzależniona od trzech następujących czynników:

• Odbiorcy • Standardy • Sposób wydania Odbiorcy Jeśli odbiorcy mapy to eksperci techniczni lub osoby obyte z mapami i tematem przedstawianym na mapie, możesz zastosować specjalistyczną symbolizację. Możesz użyć kształtów, barw i etykiet, które normalnie występują na mapach danego typu i z którymi potencjalni odbiorcy są zaznajomieni. Jeśli odbiorcami mapy są pospolici użytkownicy, czyli osoby, które nie stykają się na co dzień z mapami i zagadnieniami przedstawianymi na projektowanej mapie, należy użyć bardziej intuicyjnej symbolizacji. Te symbole muszą być ponad to bardzo dobrze opisane w legendzie mapy. Na takiej mapie należałoby może także zamieścić więcej informacji bazowych, dając danym operacyjnym mapy pełniejsze odniesienie przestrzenne. Mapy dedykowane pospolitym odbiorcom powinny być łatwo zrozumiałe i interpretowane.

108

Zaawansowane techniki symbolizacji

Standardy Wiele typów map posiada zdefiniowane standardy symbolizacji, których odbiorcy tych map oczekują podczas korzystania z mapy. Pominięcie tych standardów branżowych może wprowadzić w błąd odbiorców mapy lub spowodować, ze podejmą na podstawie takiej mapy niewłaściwe decyzje. Projektując symbolizację należy mieć świadomość czy odbiorcy oczekują ustandaryzowanej symbolizacji mapy oraz jak takie symbole powinny być wykorzystane, aby najlepiej spełnić oczekiwania odbiorców.

Sposób wydania Ze względu na to, że mapy drukowane posiadają stosunkowo mało ograniczeń technicznych, które wpływają na czytelność symboli mapy, takie mapy dają większą elastyczność w doborze symbolizacji. Więcej ograniczeń w projektowaniu symboli występuje podczas tworzenia usług mapowych. Mapy w sieci związane są z wieloma technicznymi aspektami projektowymi w doborze symbolizacji. Dwa główne zagadnienia, które należy rozważyć projektując symbole do map w sieci to:

• Rozdzielczość ekranu. • Jakość wyświetlania. Aby polepszyć kartograficzne opracowania sieciowe wykorzystuje się przygotowane uprzednio obrazy rastrowe (cache) map do przeglądu w dynamicznym interaktywnym środowisku sieciowym. Serwisy mapowe, z takimi przygotowanymi obrazami map zwane są usługami map kafelkowych (cached map service). Wykorzystanie usług map kafelkowych w odróżnieniu od dynamicznych usług mapowych, daje większą elastyczność w doborze i projektowaniu symboli map.

109

LEKCJA 4

Tworzenie i organizowanie symboli Co to jest styl? Styl to kolekcja symboli, barw, elementów mapy i innych graficznych komponentów, które umożliwiają utworzenie i współdzielenie map. Korzystając ze stylów można organizować symbole i współdzielić je z innymi użytkownikami ArcGIS. Za każdym razem gdy szukasz lub selekcjonujesz symbol do mapy wybierasz symbol, z konkretnej biblioteki stylu. Style są dostępne i tworzone przy użyciu Menedżera stylów.

Style pomagają w standaryzacji symbolizacji w ramach produkcji map lub w ramach danej organizacji zapewniając wykorzystanie spójnej symbolizacji na mapach.

Co to są style domyślne? Domyślnie, aplikacja ArcMap oferuje dwa aktywne style:

• styl ESRI • Twój osobisty styl – styl bieżącego użytkownika. Wybierając symbole przy użyciu okna Selektor symboli, widać domyślne symbole pochodzące z tych dwóch stylów. Styl ESRI zawiera domyślne symbole, które widać w oknie Selektor symboli. Rys. 4.2 Przykład domyślnych symboli ze stylu ESRI.

110

Zaawansowane techniki symbolizacji

Twój osobisty styl to domyślna lokalizacja, w której zostaną zapisane nowe symbole i inne elementy stylu. Ten styl jest pusty dopóki nie zaczniesz dodawać i organizować w nim swoich własnych symboli. Twój osobisty styl jest zawsze podłączony i dostępny w aplikacji ArcMap. Pozostałe style mogą być włączane i wyłączane, dotyczy to także stylu ESRI. Na poniższym rysunku widać osobisty styl z jednym symbolem dedykowanym klinice medycznej. Symbole znajdujące się poniżej osobistego stylu są zapisane w stylu ESRI. Można włączać wiele stylów, a ich symbole będą wówczas widoczne w oknie Selektor symboli. Rys. 4.3 Osobisty styl zawierający symbol kliniki medycznej, powyżej stylu ESRI.

111

LEKCJA 4

Wyszukiwanie symboli w stylach

Rys. 4.4

Podczas wyszukiwania symboli wyniki wyszukiwania prezentują symbole ze wszystkich stylów lub tylko tych, które są bieżąco aktywne - podłączone. Na przykład, szukając symboli przy użyciu słowa kluczowego Fire w symbolach z wielu różnych stylów, wynik będzie taki, jak na rysunku poniżej.

Symbole w stylu można wyszukiwać lub wybrać z aktywnych stylów.

Podczas tworzenia nowych symboli, zadbaj o znaczące “Tagi”, tak, aby inni użytkownicy mogli łatwo wyszukać te symbole.

Tworzenie i organizowanie symboli Nowe symbole mogą być tworzone bezpośrednio w oknie Menedżer stylów wchodząc do odpowiedniej kategorii symboli i tworząc nowy symbol lub modyfikując istniejący. Symbole można także kopiować i wklejać pomiędzy stylami. Style są niezależne od bieżącego dokumentu mapy. Zawartość stylów jest zawsze taka sama i dostępna niezależnie od tego, z jakim dokumentem mapy pracujemy. Podobnie, po zastosowaniu konkretnego symbolu na mapie, symbol ten nie ma żadnego powiązania ze swoim źródłowym stylem. Po wyborze i zastosowaniu symbolu z okna selektor symboli, kopia tego symbolu zostaje zagnieżdżona w pliku warstwy (lyr) lub dokumencie mapy. Jakiekolwiek zmiany w symbolu obiektu na mapie, czy symbolu w stylu, nie wpływają wzajemnie na siebie.

112

Zaawansowane techniki symbolizacji

Współdzielenie symboli Biorąc pod uwagę, że symbole są zagnieżdżone w plikach warstw (lyr) lub dokumentach mapy, symbole mogą być więc bezpośrednio udostępniane bez konieczności udostępniania stylu. Pliki stylów mogą być zapisywane w dowolnym katalogu systemowym, do którego użytkownik ma dostęp. Pliki stylów mają rozszerzenie . style i mogą być udostępniane poprzez kopiowanie do dowolnego innego folderu lub przesyłane w załączniku via email. W oknie Menedżer stylów można podłączyć dowolny styl pozyskany od kogoś, z jego udostępnionymi symbolami. Następnie można korzystać z tych specyficznych symboli wraz z innymi domyślnymi symbolami oferowanymi przez ArcGIS.

Jeśli chcesz współdzielić nowo utworzony symbol sygnatury znakowej, wówczas udostępniając plik stylu musisz udostępnić także odpowiedni plik czcionki. Jeśli wykorzystywana czcionka jest już zawarta w ArcGIS, nie musisz jej dodatkowo udostępniać. Natomiast, jeśli użyto innej specjalnej czcionki musi być ona udostępniona i zainstalowana na każdym komputerze, na którym będzie wykorzystywany ten symbol.

113

LEKCJA 4

Udoskonalanie symbolizacji mapy Rys. 4.5 Konflikty symboli wzdłuż obiektów dróg.

114

Przyjrzyj się poniższej mapie i oceń, jak można udoskonalić symbolizację, aby obiekty dróg były zasymbolizowane bardziej klarownie.

Zaawansowane techniki symbolizacji

Praca z wyświetlaniem przy użyciu poziomów symbolu ArcGIS 10.1 Help: “What is symbol-level drawing?”

Jako kartograf musisz kontrolować porządek, w jakim wyświetlane są symbole na mapie. Realizowane to jest przy użyciu mechanizmu wyświetlania poziomów symbolu w ArcMap. Wyświetlanie przy użyciu poziomów symbolu umożliwia określenie porządku wyświetlania symbolizacji i kontrolę wyglądu obiektów, które się wzajemnie przecinają. Na poniższej mapie, czarne obrysy ulic (symbol skrajni – krawężniki) Wyglądają tak, jakby jedne ulice fizycznie przebiegały nad innymi ulicami. Tworząc symbol ulicy z obrysami, definiujemy go wprowadzając wiele warstw liniowych o różnej grubości. Taki typ symbolizacji jest często wykorzystywany do reprezentacji sieci transportowej.

Rys. 4.6 Obiekty dróg zasymbolizowane bez uwzględnienia poziomów symbolu.

Takie symbole ulic z obrysami mogą być połączone z symbolami tego samego typu lub też przenikać się z symbolami innych ulic tworząc mapę, na której ulice wyświetlane są w sposób przypominający ich rzeczywiste relacje.

115

LEKCJA 4

Na poniższej mapie, symbole ulic zostały “połączone i przenikają się”. Zauważ, że obrysy ulic nie zakłócają realistycznej symbolizacji tych ulic, które się ze sobą przecinają. Dotyczy to zarówno przecięć symboli ulic tego samego typu, jak i przecięć ulic o różnym symbolu. Rys 4.7 Zastosowanie poziomów symbolu.

Rys. 4.8 Poziomy symbolu w warstwach poligonowych.

116

Pomimo iż, wyświetlanie przy użyciu poziomów symbolu jest najczęściej stosowane w przypadku obiektów liniowych o symbolizacji podobnej do sytuacji przedstawionej na powyższych rysunkach, można ten typ wyświetlania zastosować w przypadku obiektów poligonowych. Wykorzystując wyświetlanie przy użyciu poziomów symbolu w aplikacji ArcMap można wyeliminować granice pomiędzy obiektami poligonowymi, o tych samych wartościach atrybutów. Osiągamy w ten sposób taki sam efekt wizualny, jak w przypadku obiektów po operacji agregacji bazującej na atrybutach ale tu nie wykonujemy żadnej trwałej zmiany geometrii obiektów.

Zaawansowane techniki symbolizacji

Co to są reprezentacje kartograficzne?

ArcGIS 10.1 Help: “What are representations?”

Reprezentacje kartograficzne zwane potocznie reprezentacjami dają pełną kontrolę nad wyglądem, położeniem i tworzeniem symbol. Reprezentacje opierają się na elastycznej strukturze reguł, które pozwalają na gromadzenie symbolizacji bezpośrednio w klasach obiektów w geobazie.

Rys. 4.9 Reprezentacje kartograficzne pozwalają w pełni kontrolować wygląd symbolizacji.

Reprezentacje kartograficzne umożliwiają tworzenie zaawansowanych rozwiązań kartograficznych, które są niemożliwe do osiągnięcia stosując standardowe metody symbolizacji w ArcMap. Stosując reprezentacje zyskujemy następujące możliwości:

• Tworzenie własnych symboli korzystając z zaawansowanych narzędzi tworzenia symboli. • Kontrola położenia sygnatur wypełnień symbolu obiektu powierzchniowego. • Zastosowanie efektów geometrycznych usprawniających symbolizację obiektów i poprawiających jej czytelność. • Klarowne przedstawienie relacji przestrzennych poprzez zaawansowane narzędzia symbolizacji tworzące na przykład elementy symbol tunelu. • Przesuwanie symbolów obiektów bez zmiany ich fizycznego położenia w celu czytelnej symbolizacji zagęszczonych danych. 117

LEKCJA 4

Praca z reprezentacjami kartograficznymi Szkolenie: Kartografia w geobazie – Reprezentacje kartograficzne

Jak gromadzone są reprezentacje kartograficzne? Reprezentacje kartograficzne są właściwością klasy obiektów w geobazie. Każda klasa obiektów tworzona w geobazie dowolnego typu, może posiadać reprezentacje. Podczas tworzenia reprezentacji w tabeli atrybutów danej klasy obiektów dodawane są dwa nowe pola:

• ID_Reguły (Rule_ID) • Wyjątek (Override) Pole ID_Reguły to pole typu liczba całkowita (integer), które przechowuje odniesienie do reguły reprezentacji do każdego obiektu. Reguły reprezentacji natomiast są zapisywane w oddzielnej tabeli, w tej samej geobazie.

Rys. 4.10

Pole Wyjątek przechowuje specyficzne odstępstwa symbolu obiektu od reguły reprezentacji. Na przykład, zdefiniowano regułę wyświetlającą położenie wszystkich sklepów przy użyciu szarego symbolu, a jeden sklep ma mieć symbol w innej barwie, ale bez oderwania go od reguły reprezentacji. W przypadku mapy dedykowanej rowerzystom można natomiast stworzyć specjalny symbol dla sklepu rowerowego położonego w pobliżu obiektów rekreacyjnych. W obu tych przypadkach odróżniając lekko wybrane obiekty od pozostałych, nie chcemy ich całkowicie oderwać od obiektów danego typu i tworzyć dla nich oddzielnej reguły reprezentacji, ale te ich indywidualne parametry wyświetlania zostaną właśnie zapisane jako wyjątki.

Reprezentacje kartograficzne pozwalają gromadzić w geobazie różne symbolizacje tych samych obiektów dedykowane różnym odbiorcom i mapom.

Reguły reprezentacji składają się z warstw symbolu. Na warstwy symbolu składają się sygnatura (punkt), kreska (linia), wypełnienie (poligon). Te właśnie warstwy symbolu tworzą regułę symbolu. Reguły łączą każdy obiekt z jego symbolizacją.

118

Zaawansowane techniki symbolizacji

Każda warstwa symbolu posiada zdefiniowane przez użytkownika właściwości, które kontrolują wygląd symbolu:

• Właściwości wyświetlania: barwa, rozmiar, kąt, itp. • Efekty geometryczne: specjalne operacje geometryczne stosowane do symboli. • Style rozmieszczenia sygnatur: położenie sygnatur względem geometrii symbolu. ArcGIS for Desktop zawiera kolekcję symboli sygnatur reprezentacji, które są zgromadzone w domyślnym stylu ESRI. Aby utworzyć sygnatury reprezentacji można także zaimportować inne symbole. Aplikacja ArcMap oferuje także edytor sygnatur reprezentacji, zawierający narzędzia projektowania graficznego pozwalające na tworzenie swoich własnych dowolnych symboli sygnatur reprezentacji.

Jak można wykorzystywać reprezentacje kartograficzne? Reprezentacje kartograficzne można wykorzystywać w wielu sytuacjach i oferują one wiele korzyści względem standardowej symbolizacji. Reprezentacje pozwalają na:

• Pełną kontrolę nad symbolizacją mapy, dzięki tworzeniu symboli i efektów geometrycznych, które w przypadku standardowej symbolizacji są trudne do realizacji. • Rozwiązywanie konfliktów graficznych pomiędzy symbolami bez konieczności edytowania geometrii źródłowej obiektów. • Tworzenie wielu symboli dla obiektów z jednej klasy obiektów, które są dedykowane różnym mapom, w różnych skalach i dla różnych odbiorców. Pomimo, że reprezentacje kartograficzne zapewniają elastyczność w projektowaniu i wykorzystywaniu symbolizacji mapy, istnieją sytuacje kiedy należy użyć standardowej symbolizacji. Rozważ użycie standardowej symbolizacji w takiej sytuacji, gdy:

Aby tworzyć, modyfikować lub usuwać reprezentacje, wymagane jest ArcGIS for Desktop Standard lub wyższe.

• Twoje wymagania kartograficzne są w pełni realizowane przez standardową symbolizację. • Twoje warstwy operacyjne są częścią dynamicznej usługi mapowej. • Korzystasz z danych wektorowych zapisanych w innym formacie niż klasa obiektów w geobazie. • Symbolizujesz dane ilościowe. • Symbolizujesz dane rastrowe.

W ArcGIS for Desktop Basic można przeglądać reprezentacje i używać ich do symbolizacji danych. 119

LEKCJA 4

Symbolizacja usług mapowych Tworząc usługi mapowe dedykowane wykorzystaniu w sieci wszelkie decyzje związane z symbolizacją są bardzo istotne ponieważ wpływają na wydajność wyświetlania mapy. Typ usługi mapowej, jaki tworzysz powinien wpływać na decyzje związane z symbolizacją. W przypadku dynamicznej usługi mapowej, serwer musi odświeżać mapę za każdym razem, gdy tylko zmieni się widok mapy (na przykład, przesuwanie lub skalowanie mapy). W przypadku tych usług mapowych należy wziąć pod uwagę wydajność wyświetlania. W tych usługach symbolizacja powinna być prosta tak, aby serwer mógł dokonać odświeżenia i wyświetlenia mapy szybko. Dynamicznym usługom mapowym dedykowany jest styl ESRI Optimized zawierający specjalne symbole.

Projektując symbolizację dla dynamicznych usług mapowych:

• Używaj prostych symboli sygnatur, linii i wypełnień. • Unikaj złożonych symboli, które zawierają wiele warstw, skomplikowane wzory wypełnień lub kreskowane linie. • Używaj symboli ze stylu ESRI Optimized. • Unikaj zaawansowanej symbolizacji wykorzystującej wyświetlanie przy użyciu poziomów symbolu i reprezentacji kartograficznych.

Usługi map kafelkowych dają większą elastyczność w doborze symbolizacji. Prezentują one serie przygotowanych wcześniej (prerendered) kafli obrazów przedstawianych danych na określonym poziomie skalowym. Wszystkie kafle mapy są uprzednio przygotowane (przed wyświetleniem na ekranie), tak więc może tu być zastosowana dowolna symbolizacja obejmująca złożoną symbolizację i nie będzie to miało żadnego wpływu na wydajność usługi mapowej. Tabela 4.1

120

Symbolizacja

Kafelkowane usługi mapowe

Dynamiczne usługi mapowe

Poziomy symbolu

Tak

Niezalecane

Reprezentacje kartograficzne

Tak

Niezalecane

Plik stylu

Dowolny

ESRI Optimized

Zaawansowane techniki symbolizacji

30 minut

Ćwiczenie 4A: Symbolizowanie danych do mapy ściennej Corvallis W tym ćwiczeniu, rozpoczniesz symbolizację danych dla mapy ściennej i wykorzystasz przy tym wiele różnych technik. Utworzysz i przeprowadzisz edycję reprezentacji kartograficznej, dzięki czemu uzyskasz większą kontrolę nad rozmieszczeniem i wyglądem symbolizacji dedykowanej ściśle kartograficznym celom. W tym ćwiczeniu: • Określisz skalę odniesienia dla swojej mapy. • Zasymbolizujesz dane przy użyciu różnych technik. • Utworzysz i przeprowadzisz edycję reprezentacji kartograficznych.

121

LEKCJA 4

Etap 1: Określenie skali odniesienia W tym etapie, ustawisz skalę odniesienia. Skala ta będzie ściśle korespondowała ze skalą mapy ściennej o rozmiarach 24’’ na 36’’.

a. Uruchom aplikację ArcMap, przejdź do folderu Symbolizacja i otwórz dokument 24na36.mxd. b. Upewnij się, że skala wyświetlanej mapy to 1:16 000. c. W tabeli zawartości, kliknij prawym przyciskiem ramkę danych Layers, wybierz pozycję Skala Odniesienia (Reference Scale) i wybierz Ustaw Skalę Odniesienia (Set Reference Scale) Teraz, gdy dla Twojej mapy określono skalę odniesienia, rozpoczniesz symbolizację danych, bazując właśnie na tej skali.

Etap 2: Symbolizacja warstw bazowych a. Otwórz okno właściwości warstwy Streets. b. Wybierz zakładkę Symbolizacja (Symbology). c. Pod pozycją Pokaż (Show), wybierz Kategorie (Categories)> Wartości unikalne (Unique Value)

d. Z rozwijalnej listy Pole wartości (Value Field), wybierz atrybut ROADCLASS. e. Kliknij Dodaj wszystko (Add All Values). Zobaczysz wartości w zakresie od 0 do 6. Wartości te reprezentują klasyfikację dróg. Im niższa wartość, tym wyższa klasa drogi. Teraz uprościsz tę klasyfikację grupując te wartości w dwie kategorie: Major Roads i Minor Roads.

f. W kolumnie Wartość (Value), wybierz wartość 0. g. Wciśnij przycisk SHIFT na klawiaturze i wybierz wartość 3.

122

Zaawansowane techniki symbolizacji

Wygląd kolumny Wartość powinien być zbliżony do tego na poniższym rysunku.

h. Kliknij prawym przyciskiem myszy podświetlony obszar i wybierz Grupuj wartości (Group Values). i. W kolumnie Etykieta (Label) kliknij wartości 0;2;3 i zmień etykietę na Major Roads. j. Kliknij Zastosuj (Apply) k. W ten sam sposób zgrupuj wartości 4, 5 i 6, i zmień ich etykietę na Minor Roads. l. Kliknij Zastosuj (Apply) Kolumny Wartość (Value) i Etykieta (Label) powinny wyglądać podobnie jak na poniższym rysunku..

m. W kolumnie Symbol, kliknij prawym przyciskiem myszy symbol obiektów Major Roads i wybierz Właściwości wybranego(ych) symbolu(i) (Properties for Selected Symbol(s)).

n. W oknie dialogowym Selektor symboli (Symbol Selector), kliknij okienko wyboru barwy, a następnie kliknij Więcej kolorów (More Colors).

123

LEKCJA 4

o. W oknie dialogowym Selektor kolorów (Color Selector), ustaw następujące właściwości:

p. Kliknij OK. Wybrany model barw CMYK jest najbardziej odpowiednim modelem przyjętym do przygotowania mapy ściennej o rozmiarach 24 na 36 cali, która będzie publikowana w komercyjnej drukarni offsetowej.

q. W oknie dialogowym Selektor symboli (Symbol Selector), zmień szerokość na 2 i kliknij OK. r. Powtórz powyższe czynności w odniesieniu do symbolu obiektów Minor Roads, ustawiając następujące właściwości:

• Model barw: CMYK • Ustaw wartości składowych barwy C, M i Y równe 0, a K równe 40. • Szerokość linii: 0.5

s. W oknie dialogowym Właściwości Warstwy (Layer Properties), w kolumnie Symbol, wyłącz kontrolkę obok pozycji (), a następnie kliknij OK. Teraz zasymbolizujesz warstwy GreenwayPoly i OSU, wybierając odpowiednie barwy. Warstwa GreenwayPoly zawiera obszary zielone miasta. Warstwa OSU reprezentuje teren kampusu uniwersyteckiego - Oregon State University. Upewnij się, że używasz modelu barw CMYK. Ustawiając parametry braw praktykuj wykorzystanie pasków suwaków umożliwiających określanie wartości każdej składowej barwy.

t. Kliknij symbolizację warstwy GreenwayPoly i zmień barwę wypełnienia oraz barwę obrysu. u. Zmień nazwę warstwy GreenwayPoly na Greenways. v. Zmień barwę wypełnienia i barwę obrysu obiektów warstwy OSU, a następnie zmień nazwę tej warstwy na Oregon State University.

124

Zaawansowane techniki symbolizacji

Etap 3: Tworzenie własnej barwy obrysu W tym etapie, zasymbolizujesz obiekty rzek i utworzysz obrys, który będzie dopełnieniem barwy wypełnienia.

a. Kliknij symbol warstwy RiverPoly. b. Jako Kolor wypełnienia (Fill Color), wybierz Atlantic Blue (czwarta kolumna od prawej, drugi rząd od dołu). c. Jako Kolor obrysu, wybierz również Atlantic Blue. Teraz, zmienisz barwę obrysu na barwę ciemniejszą od barwy wypełnienia, dodając do niej więcej czerni.

d. W oknie wyboru koloru obrysu, kliknij Więcej kolorów (More Colors). e. Zmień model barw na CMYK. f. W polu kanału czerni (K), zmień wartość na 15. g. Ustawienia w oknie Selektor kolorów (Color Selector) powinny wyglądać tak, jak na poniższym rysunku.

Aby, uczynić barwę Atlantic blue ciemniejszą dodano 15 % czerni.

h. Dwukrotnie kliknij OK, aby zastosować zmiany właściwości warstwy RiverPoly. Tej techniki możesz użyć zawsze, gdy chcesz dodać dodatkowego kontrastu na obrysach (krawędziach) obiektów poligonowych, takich jak rzeki i jeziora.

125

LEKCJA 4

Etap 4: Tworzenie własnego wypełnienia poligonu W tym etapie, zasymbolizujesz warstwę Parks, wykorzystując wzór wypełnienia, który jest bardziej szczegółowy niż prosta pełna barwa wypełnienia.

a. Kliknij symbol warstwy Parks, aby wyświetlić okno Selektor symboli (Symbol Selector). b. W polu wyszukiwania, w górnej części okna, wpisz Trees i kliknij przycisk Wyszukaj

.

c. Wybierz wypełnienie poligonu Scattered Trees 1 ze stylu ESRI. d. Ten symbol zawiera zielone rozproszone drzewa na białym tle. Teraz zmodyfikujesz barwę tła tego wypełnienia, aby przybliżyć symbol do Twych kartograficznych wymagań.

e. Kliknij Edytuj symbol (Edit Symbol) f. W oknie dialogowym Edytor właściwości symbolu (Symbol Property Editor), kliknij okienko wyboru barwy tła i wybierz Więcej kolorów (More Colors).

g. Ustaw model barw na CMYK. h. Zdefiniuj barwę podając odpowiednie wartości składowych modelu CMYK tworząc jasno zieloną barwę dobrze kontrastującą z barwą pierwszego planu – składowe barwy tła:

• C: 9 • M: 0 • Y: 25 • K: 0

i. Kliknij OK, aby zamknąć okno dialogowe Selektora kolorów (Color Selector). j. We właściwościach koloru pierwszego planu wypełnienia, ustaw model barw CMYK i kliknij OK. Symbol drzew ma teraz jasno zielone tło.

k. Dwukrotnie kliknij OK, aby zamknąć okna dialogowe.

126

Zaawansowane techniki symbolizacji

Etap 5: Symbolizowanie warstwy przy użyciu reprezentacji kartograficznych Teraz zasymbolizujesz warstwę CityLimitLine korzystając z reprezentacji kartograficznych, które pozwalają na pełną kontrolę symbolizacji danych. Umożliwiają także tworzenie specjalnych efektów symbolizacji, które nie są dostępne korzystając ze standardowej symbolizacji. Innym ważnym czynnikiem skłaniającym do tworzenia reprezentacji kartograficznych jest możliwość eliminowania zagęszczenia elementów mapy. W tym etapie będziesz pracować z danymi, w których granica miasta Corvallis jest zbieżna z przebiegiem linii kolejowej. Na mapie w skali 1:16 000, obie te linie pokrywają się. Aby uczytelnić obraz danych w tym miejscu utworzysz reprezentacje kartograficzne i przesuniesz część symbolizacji granic, odsuwając ją od linii kolejowej, nie zmieniając przy tym fizycznego położenia obiektów źródłowych. Tworzenie reprezentacji zaczniesz od symbolizacji warstwy CityLimitLine, przy wykorzystaniu standardowych technik symbolizacji.

a. W tabeli zawartości, kliknij symbol liniowy warstwy CityLimitLine. b. W oknie Selektor symboli (Symbol Selektor), w polu wyszukiwania symboli wpisz Dashed i kliknij Wyszukaj (Search) - lub wciśnij ENTER.

c. Wybierz symbol Dot-dashed ze stylu ESRI-CAD. d. Ustaw szerokość linii na 2. e. W oknie Selektor kolorów (Color Selector), ustaw model barw CMYK i kliknij OK. f. Kliknij OK, aby zamknąć okno Selektor symboli (Symbol Selector). Teraz można już utworzyć reprezentacje kartograficzne dla warstwy CityLimitLine.

g. Kliknij prawym przyciskiem myszy warstwę CityLimitLine i wybierz Zamień symbolizację na reprezentację (Convert Symbology to Representation) Okno dialogowe Zamień symbolizacje na reprezentację zawiera kilka opcji. Nowa reprezentacja posiada już propozycję domyślnej nazwy. Najlepiej zmienić tę nazwę i nadać reprezentacji nazwę intuicyjną, zgodną z jej przeznaczeniem. Dane reprezentacji są gromadzone w dwóch nowych polach ID_Reguły i Wyjątek. Pole ID_Reguły zawiera instrukcję wyświetlania reprezentacji, które definiują wygląd symbolu. Jeśli zmodyfikujesz domyślną reprezentację symbolizacji lub położenie przestrzenne symbolizacji reprezentacji, taka informacja domyślnie zostanie zapisana w polu Wyjątek. Istnieje możliwość takiego zdefiniowania reprezentacji, aby zmiana położenia jej symbolizacji powodowała zmiany w polu shape – geometria źródłowa. Ale spowoduje to zmiany wartości współrzędnych wierzchołków tych symbolizowanych obiektów.

127

LEKCJA 4

Jeśli podczas konwersji zostanie zaznaczona kontrolka dodawania do ramki danych nowej warstwy z reprezentacją, do ramki danych zostanie dodana nowa warstwa (kopia tej dla której tworzona jest reprezentacja) i ta warstwa właśnie będzie wyświetlana zgodnie z symbolizacją utworzonej reprezentacji. Wyłączając tę kontrolkę nowa reprezentacja zostanie zastosowana do istniejącej warstwy w ramce danych.

h. Wyłącz kontrolkę Dodaj nową warstwę do mapy symbolizowaną przez tę reprezentację (Add new layer to map symbolized with this representation) Twoje okno dialogowe powinno wyglądać podobnie do tego na poniższym rysunku.

i. Kliknij Zamień (Convert) Istniejąca symbolizacja została zamieniona na reprezentację kartograficzną. Wizualnie na mapie nic się nie zmieniło.

j. Otwórz okno właściwości warstwy CityLimitLine.

128

Zaawansowane techniki symbolizacji

W zakładce Symbolizacja możesz zauważyć nowy sposób wyświetlania danych – Reprezentacje. W oknie dialogowym widać, że obecnie do wyświetlania danych wykorzystywana jest reprezentacja CityLimitLine_Rep.

k. W oknie właściwości warstwy kliknij Anuluj (Cancel) l. Z menu Zakładki (Bookmarks), wybierz Boundary Conflict, aby zlokalizować obszar konfliktu graficznego pomiędzy linia kolejową, a linią granicy miasta. Część wyświetlanego obszaru mapy powinna być taka, jak na poniższym rysunku. Aby skorygować konflikt graficzny, pomiędzy linią kolejową, a granicami miasta, użyjesz teraz kilku narzędzi z różnych pasków narzędziowych ArcMap.

129

LEKCJA 4

m. Do interfejsu aplikacji ArcMap dodaj pasek narzędziowy Edytor (Editor). Wskazówka: W pasku narzędziowym Standardowy (Standard), kliknij przycisk Pasek narzędziowy Edytor

(Editor Toolbar)

n. W menu Dostosuj (Customize), wybierz zakładkę Paski Narzędziowe (Toolbars) i wybierz pasek narzędziowy Reprezentacja (Representation), aby dodać ten pasek do interfejsu aplikacji ArcMap. Oba paski są niezbędne do wykonania zmian symbolu granic miasta Corvallis. Poniżej zamieszczono krótkie omówienie części funkcjonalności związanej z paskiem narzędziowym Reprezentacje. Aby edytować geometrię reprezentacji trzeba rozpocząć sesje edycyjną.

o. W pasku narzędziowym Edytor (Editor), w menu Edytor (Editor), kliknij Zacznij edycję (Start Editing).

p. W oknie dialogowym Zacznij edycję (Start Editing), kliknij warstwę CityLimitLine, a następnie kliknij OK. Jeśli to konieczne, zwiń okno Katalog (Catalog). To zdefiniuje przestrzeń roboczą, w której będzie wykonywana edycja. Teraz można wykonać modyfikację granicy, przy wykorzystaniu paska narzędziowego Reprezentacje.

q. Na pasku narzędziowym Reprezentacja (Representation), kliknij Narzędzie bezpośredniej selekcji lassem (Lasso Direct Select) Aby użyć tego narzędzia, wciśnij i przytrzymaj lewy przycisk myszy i przeciągnij mysz tak, aby zakreślić obszar, który chcesz modyfikować. Po zdefiniowaniu obszaru, zwolnij lewy przycisk myszy.

130

Zaawansowane techniki symbolizacji

r. r W obszarze pokazanym na poniższym rysunku, zakreśl dowolny owal (selekcję) wokół poziomego odcinka, współbieżnego przebiegu granicy i linii kolejowej.

Twój obraz mapy powinien być wyświetlany podobnie do tego na poniższym rysunku.

To narzędzie jest wykorzystywane do selekcjonowania wielu wierzchołków leżących wzdłuż geometrii reprezentacji. Zwróć uwagę, na wierzchołki w barwie cyjan. Te wierzchołki zostały właśnie wyselekcjonowane Narzędziem bezpośredniej selekcji lassem i mogą zostać zmodyfikowane, na przykład poprzez przesunięcie ich położenia. Wierzchołki, które są zaznaczone na biało nie zostały wyselekcjonowane i nie będą przesuwane podczas edytowania.

s. Ustaw kursor nad segmentem granicy, który ma być modyfikowany – kursor zmieni kształt na czterokierunkową strzałkę.

Może trzeba będzie lekko przybliżyć mapę.

131

LEKCJA 4

t. Wciśnij lewy przycisk myszy i przesuń kursor – wybrany fragment granicy, lekko poniżej linii kolejowej, a następnie zwolnij przycisk myszy. Jako wskazówki użyj poniższego rysunku.

W razie konieczności powtórzenia tej operacji edycyjnej, kliknij przycisk w pasku narzędziowym Standardowy (Standard), aby cofnąć ostatnią zmianę.

u. W pasku narzędziowym Edytor (Editor), w menu Edytor (Editor), kliknij Zapisz zmiany (Save Edits), a następnie kliknij Zakończ edycję (Stop Editing).

v. Zamknij paski narzędziowe Edytor (Editor) i Reprezentacja (Representation). w. Z menu Zakładki (Bookmarks), wybierz zakładkę Corvallis. x. Zapisz dokument mapy.

Etap 6: Symbolizacja warstw operacyjnych Celem warstw bazowych jest dostarczenie odniesienia przestrzennego i wyświetlanie informacji tłowych. Tak więc, używanie jaskrawych barw i wyrafinowanej symbolizacji zwracających uwagę na te dane, jest niepotrzebne. Teraz zasymbolizujesz dane operacyjne mapy. Pamiętaj, ze celem tej mapy jest prezentacja wszystkich ścieżek rowerowych i ścieżek pieszo-rowerowych miasta Corvallis. Bike_Lanes i Multi_UsePaths to warstwy operacyjne, więc należy użyć do ich symbolizacji form wyróżniających je względem warstw bazowych.

a. W tabeli zawartości, kliknij symbol linii warstwy Bike_Lanes i zmień barwę na jaskrawo purpurową, wykorzystując model barw CMYK.

b. Ustaw szerokość linii na 2. 132

Zaawansowane techniki symbolizacji

c. Poeksperymentuj z paskami suwaków związanych z modelem barw, aby wygenerować symbolizację, która kontrastuje z warstwami bazowymi (na przykład spróbuj barwy CMYK o wartościach C=0, M=99, Y=0 i K=0).

d. Zmień nazwę warstwy Bike_Lanes na Bike Lanes. e. Użyj tej samej procedury zmiany symbolizacji do warstwy Multi_UsePaths, wybierając barwę zielona i szerokość linii równą 2.

f. Zmień nazwę warstwy Multi_UsePaths na Multi Use Paths. g. W tabeli zawartości, kliknij prawym przyciskiem myszy ramkę danych Layers i wybierz Skala odniesienia > Powiększ do skali odniesienia (Reference Scale > Zoom To Reference scale), aby wyświetlić nowe barwy i szerokości linii w nominalnej skali mapy.

h. Zapisz dokument mapy i pozostaw okno aplikacji ArcMap otwarte.

133

134

Zaawansowane techniki symbolizacji

40 minut

Ćwiczenie 4B: Symbolizowanie danych do usługi mapowej

W tym ćwiczeniu, zaczniesz symbolizować warstwy tworzące dokument mapy bazowej i dokument mapy operacyjnej. Te dokumenty mapy będą później opublikowane jako kafelkowana usługa mapowa i dynamiczna usługa mapowa a będą docelowo widoczne w różnych skalach mapy. Projektowanie symbolizacji zostanie tu oparte o wcześniej przemyślane skale map. W odróżnieniu od mapy ściennej, która była projektowana w jednej konkretnej skali, dokument mapy Mapa_bazowa.mxd, będzie przeglądany dynamicznie w różnych skalach i musi być tak zaprojektowany, właśnie z myślą o dynamicznym przeglądaniu. Dodatkowo, należy zadbać o to, aby we wszystkich skalach symbolizacja danych była poprawna. W tym ćwiczeniu:

• Zasymbolizujesz warstwy mapy bazowej mając na uwadze wiele skal mapy. • Zasymbolizujesz warstwy mapy operacyjnej mając na uwadze wiele skal mapy. • Użyjesz wyświetlania opartego o poziomy symbolu w celu rozbudowania czytelności wyświetlania symbolizacji. • Będziesz pracować ze stylem ESRI_Optimized.

135

LEKCJA 4

Etap 1: Symbolizowanie warstw mapy bazowej pod kątem małych skal a. Okno aplikacji ArcMap powinno być wciąż otwarte – po poprzednim ćwiczeniu. b. W oknie Katalog (Catalog), przejdź do katalogu i otwórz mapę: ..\DMAG\Symbolizacja\Mapa_bazowa.mxd.

c. Ustaw skalę wyświetlania na 50 000 uaktywniając warstwę grupową Small_scale. d. W tabeli zawartości rozwiń warstwę grupową Small_scale. Biorąc pod uwagę, że dokument mapy stanie się kafelkowaną usługą mapową, nie ma tu żadnych ograniczeń związanych z symbolizacją i zastosowaniem technik kartograficznych. Kafelkowane usługi mapowe tworzą zasymbolizowane wcześniej obrazy mapy wyświetlane później jako usługi mapowe. Podczas symbolizowania warstw mapy bazowej, trzeba pamiętać, że ma być ona jedynie podkładem i odniesieniem dla warstw operacyjnych mapy.

e. Kliknij symbol warstwy GreenwayPoly i zmień barwę wypełnienia na dowolną zbliżoną do jasnozielonej. Zbyt wyrazista zieleń, nadmiernie przykuwałaby uwagę odbiorców mapy.

f. Zmień barwę obrysu na trochę ciemniejszą zieleń. Biorąc pod uwagę, że mapy będą przeglądane na ekranie komputera, preferowanym modelem barw dla tych warstw będzie RGB. Nie istnieje coś takiego, jak domyślny model barw dla ArcGIS, ale większość symboli dostępnych wraz z ArcGIS for Desktop, jest zdefiniowanych w oparciu o model barw RGB. Ze względu na ten fakt, nie będziemy w tym ćwiczeniu za każdym razem wybierać modelu barw, a użyjemy tu modelu barw RGB, który został już najprawdopodobniej wybrany dla tych symboli.

g. Kliknij symbol warstwy Parks. h. W oknie dialogowym Selektor symboli (Symbol Selector), wyszukaj symbol Scattered Trees 1. i. W palecie stylu ESRI, wybierz symbol Scattered Trees 1.

136

Zaawansowane techniki symbolizacji

j. Kliknij Edytuj symbol (Edit Symbol) i zmień barwę tła na jasnozieloną, która efektywnie kontrastuje z barwą pierwszego planu.

k. Kliknij dwukrotnie OK, aby zamknąć wszystkie otwarte okna dialogowe. Tło ramki danych Layers jest białe, co przy dużym zbliżeniu mapy prezentującej dużo białej przestrzeni, może powodować pewne trudności w przeglądzie mapy na ekranie. Zmienisz więc barwę tła całej mapy na jasnoszarą.

l. W tabeli zawartości, dwukrotnie kliknij ramkę danych Layers. m. W oknie dialogowym Ramka danych Właściwości (Data Frame Properties), kliknij zakładkę Ramka (Frame).

n. Jako Tło (Background), z rozwijalnej listy wybierz Grey 10%, a następnie kliknij OK. Jasnoszare tło wprowadzi bardziej komfortowe poziomy jasności na mapie. Teraz zmienisz barwę innych warstw mapy bazowej. Bieżąca barwa obrysu warstwy RiverPoly musi być zmieniona na ciemniejszy odcień niebieskiego.

o. Zmień barwę obrysu na ciemniejszy odcień niebieskiego tak, aby dobrze komponowała się z jaśniejszą barwą wypełnienia. Symbolizacja warstwy CityLimitLine jest trudna w postrzeganiu i musi zostać zmodyfikowana.

p. Kliknij symbol warstwy CityLimitLine. q. W oknie Selektor symboli (Symbol Selector), przewiń i wybierz symbol Boundary, State, a następnie kliknij OK. 1. Wschodnia granica miasta biegnąca wzdłuż rzeki jest częściowo zasłonięta. Jak można rozwiązać ten problem?

r. W tabeli zawartości przesuń warstwę CityLimitLine powyżej warstwy GreenwayPoly. Nie będziesz modyfikować symbolizacji ani barw warstw OSU ani barw warstwy Railroad.

137

LEKCJA 4

Etap 2: Praca z poziomami symboli W tym etapie, zasymbolizujesz warstwę Streets wykorzystując symbolizacje linii, uwzględniających skrajnie dróg. Taki typ symbolizacji jest często wykorzystywany przez kartografów, w odniesieniu do dróg, gdyż dobrze oddaje charakter tych obiektów. Wykorzystując ten typ symbolizacji, można napotkać na kilka potencjalnych problemów z wyświetlaniem. O tym, jakimi technikami poradzić sobie z tymi problemami dowiesz się w tym etapie.

a. Upewnij się, że bieżącą skala wyświetlania mapy jest 50 000. b. W tabeli zawartości, kliknij symboli liniowy Streets. c. W oknie Selektor symboli (Symbol Selector), kliknij Edytuj symbol (Edit Symbol), aby otworzyć okno Edytor właściwości symboli (Symbol Property Editor).

d. W panelu Warstwy (Layers) kliknij znaczek

, aby do bieżącego symbolu ulic, dodać nową

warstwę symbolu. Teraz utworzysz własny symbol ukazujący skrajnie ulic. Taki typ symbolizacji wiąże się z użyciem dwóch lub więcej warstw liniowych o różnej szerokości, z których ta cieńsza jest wyświetlana na wierzchu względem szerszej warstwy symbolu. Dzięki temu zabiegowi, osiągamy symbol z dwoma skrajniami ulicy i wypełnieniem odpowiednią barwą pomiędzy tymi skrajniami.

e. Na liście warstw symbolu, kliknij dolną warstwę tak, aby była ona zaznaczona na niebiesko. f. W panelu Właściwości z rozwijalnej listy Typ (Type), wybierz Symbol linii kartograficznej (Cartographic Line Symbol).

g. Zmień barwę tej linii kartograficznej na Gray 60%. h. Ustaw szerokość tej linii na 4. i. W panelu Warstwy (Layers), wybierz warstwę znajdującą się na wierzchu. j. Jako Typ (Type), wybierz Symbol linii kartograficznej (Cartographic Line Symbol). k. Ustaw barwę Gray 10% i szerokość równą 2.

138

Zaawansowane techniki symbolizacji

l. Twój nowy symbol powinien wyglądać tak, jak na poniższym rysunku.

m. Dwukrotnie kliknij OK, aby zamknąć wszystkie otwarte okna dialogowe. n. Zmień skalę wyświetlania mapy na 25000 i przesuń zasięg mapy tak, aby móc się przyjrzeć nowym symbolom ulic - warstwa Streets.

139

LEKCJA 4

Czy symbolizacja skrzyżowań ulic wygląda jasno? Czy na końcach linii i na połączeniach widać pewne skrawki i niedociągnięcia symbolu skrajni ulic? Pewne problemy związane z obecną symbolizacją ulic zostały zilustrowane na poniższym rysunku.

Teraz naprawisz te niejasności na skrzyżowaniach i niedociągnięcia na połączeniach odcinków ulic. Aby wyeliminować konflikty na skrzyżowaniach ulic, trzeba włączyć opcję wyświetlania poziomów symbolu dla warstwy Streets. Wyświetlanie poziomów symbolu umożliwia prezentowanie symboli w określonym porządku oraz kontrolowanie jak te symbole łączą się ze sobą.

o. Otwórz właściwości warstwy Streets. p. W zakładce Symbolizacja (Symbology), w panelu Symbol, kliknij Zaawansowane (Advanced) i wybierz Poziomy symboli (Symbol Levels).

q. W oknie dialogowym Poziomy symboli (Symbol Levels) zaznacz kontrolkę Wyświetl tę warstwę używając poziomów symboli podanych poniżej (Draw this layer using the symbol levels specified below) W oknie dialogowym Poziomy symboli, kontrolka Złącz powinna być zaznaczona. Umożliwi to “zmieszanie” symbolizacji krzyżujących się linii ze skrajniami i wyświetlenie połączeń między nimi zgodne z rzeczywistym charakterem tych obiektów. Jeśli chcesz się dowiedzieć więcej na temat tej funkcjonalności, kliknij O poziomach symboli.

r. Dwukrotnie kliknij OK, aby zamknąć otwarte okna dialogowe. Wszystkie krzyżujące się ulice, przecinają się teraz bez “zakłóceń”. Ale wyświetlanie przy użyciu poziomów symboli nie naprawiło sytuacji na stykach i na zakończeniach linii.

s. W tabeli zawartości kliknij symbol warstwy Streets.

140

Zaawansowane techniki symbolizacji

t. W oknie Selektor symboli (Symbol Selector) kliknij Edytuj symbol (Edit Symbol). u. W oknie dialogowym Edytor właściwości symboli (Symbol Property Editor), w panelu Zakończenia linii (Line Caps), zaznacz kontrolkę Zaokrąglone (Round) – wykonaj ten zabieg dla obu warstw symbolu.

v. Dwukrotnie kliknij OK, aby zamknąć okna dialogowe. Teraz zarówno skrzyżowania, jak i niewłaściwe styki zakończeń linii, zostały poprawione.

Etap 3: Symbolizowanie warstw mapy bazowej dla średnich skal W tym etapie, rozpoczniesz symbolizację warstwy grupowej Medium_scale.

a. Zmień skalę wyświetlania mapy na 1:20 000. W tej skali, poziom szczegółowości wzrasta. Widać bardziej szczegółowo siatkę ulic i niektóre mniejsze parki, które byłyby słabo widoczne w skali mniejszej. Teraz zastosujesz część takiej samej symbolizacji, jaką zastosowano w przypadku warstwy grupowej Small_scale, jak również wprowadzisz trochę nowej symbolizacji.

b. Zwiń warstwę grupową Small_scale i rozwiń warstwę grupową Medium_scale. c. Otwórz właściwości warstwy GreenwayPoly. d. W zakładce Symbolizacja (Symbology), kliknij Importuj (Import) .

141

LEKCJA 4

Okno dialogowe Importuj symbolizację pozwala wyszukiwać warstwy gromadzące definicje symbolizacji i importować tę symbolizację do danej warstwy ArcMap. Tego okna dialogowego można użyć także do zaimportowania definicji symbolizacji z warstw istniejących w tym samym dokumencie mapy.

e. W oknie dialogowym Importuj symbolizację (Import Symbology), w polu Warstwa (Layer), przejrzyj na rozwijalnej liście, wszystkie dostępne warstwy.

Nazwy niektórych warstw pojawią się czasami kilka razy, co wynika z tego, że te same warstwy istnieją w wielu różnych warstwach grupowych..

f. Wybierz definicję symbolizacji warstwy GreenwayPoly tak, jak to pokazano na poniższym rysunku.

g. Dwukrotnie kliknij OK, aby zamknąć otwarte okna dialogowe. Teraz, użyjesz tej samej procedury, w odniesieniu do warstwy Parks.

h. W tabeli zawartości, w warstwie grupowej Medium_scale, otwórz właściwości warstwy Parks. i. W zakładce Symbolizacja (Symbology), kliknij Importuj (Import).

142

Zaawansowane techniki symbolizacji

j. Zaimportuj definicje symbolizacji zgodnie z poniższym rysunkiem.

k. Dwukrotnie kliknij OK, aby zamknąć otwarte okna dialogowe. Teraz, zasymbolizujesz warstwę Streets. Użyjesz innej symbolizacji niż ta, użyta w przypadku warstwy grupowej Small_scale. W warstwie grupowej Medium_scale są wyświetlane wszystkie ulice, podczas gdy, w warstwie grupowej Small_scale wyświetlane są tylko ulice główne.

l. Otwórz właściwości klasy obiektów Streets. m. W zakładce Symbolizacja (Symbology), użyj sposobu wyświetlania Kategorie > Wartości unikalne (Category > Unique Values).

n. Jako Pole wartości (Value Field) wybierz ROADCLASS i kliknij Dodaj wszystko (Add All Values). o. Używając wcześniej poznanych technik, wybierz wartości od 0 do 3 i zgrupuj je. p. W polu Etykieta (Label), zmień nazwę grupy na Major Roads. q. Powtórz te same czynności w odniesieniu do wartości 4, 5, 6 i nazwij tę grupę Minor Roads. r. Wyłącz kontrolkę (). s. Zmień symbol grupy Minor Roads: • Barwa: Gray 40% • Szerokość: 0.5

143

LEKCJA 4

t. Zmień symbol grupy Major Roads: • Barwa: Gray 60% • Szerokość: 2

u. Kliknij OK aby zamknąć właściwości warstwy i zobaczyć zmiany na mapie. Granica miasta Corvallis, dla mapy w średniej skali, zostanie również nieznacznie zmieniona, stosując symbol węższej linii.

v. W tabeli zawartości kliknij symbol CityLimitLine. w. W oknie Selektor symboli (Symbol Selector), wybierz symbol kojarzący się z granicą, jak choćby Boundary, County.

x. Zmień szerokość symbolu granicy na 2. y. W tabeli zawartości, przesuń warstwę CityLimitLine powyżej warstwy GreenwayPoly, aby uczynić warstwę CityLimitLine bardziej czytelną. Na koniec, nieznacznie zmodyfikuj symbolizację warstwy RiverPoly, aby w sposób bardziej realistyczny przedstawić brzegi.

z. Usuń z symbolizacji warstwy RiverPoly, obrys wypełnienia. Wskazówka: W tabeli zawartości, kliknij symbol warstwy RiverPoly i zmień barwę obrysu na Brak koloru (No Color).

Etap 4: Symbolizowanie warstw mapy bazowej dla dużych skal W tym etapie, rozpoczniesz projektowanie symbolizacji warstwy grupowej Large_scale.

a. Zmień skalę wyświetlania mapy na 4000. b. Zwiń warstwę grupową Medium_scale i rozwiń warstwę grupową Large_scale. W tej skali, będą widoczne najbardziej szczegółowe dane miasta, w tym skrajnie ulic i obrysy budynków. Zostanie tu użyta cześć takiej samej symbolizacji, jaką stworzono dla warstw grupowych Small_scale i Medium-scale, ale utworzysz tu też nową symbolizację.

144

Zaawansowane techniki symbolizacji

c. Kliknij prawym przyciskiem myszy symbol StreetCasings, a następnie z palety barw wybierz ciemnoszarą – 60% lub ciemniejszą.

d. Zmień barwę wypełnienia warstwy Building na jasnoszarą, a barwę obrysu na lekko ciemniej szarą, aby kontrastowała z wypełnieniem poligonu. W przypadku warstw GreenwayPoly i Parks, użyjesz tej samej symbolizacji, jaką zdefiniowano dla tych warstw wcześniej w innych warstwach grupowych.

e. Otwórz właściwości warstwy GreenwayPoly. f. W zakładce Symbolizacja (Symbology), kliknij Importuj (Import). g. W oknie dialogowym Importuj symbolizację (Import Symbology), wybierz jedną z dostępnych definicji symbolizacji warstwy GreenwayPoly – warstwa z innych warstw grupowych. Możesz wybrać dowolną warstwę GreenwayPoly, ponieważ obie mają dokładnie taką samą definicję symbolizacji.

h. Użyj tej samej procedury do importu symbolizacji warstwy Parks, korzystając z symbolizacji użytej w dwóch poprzednich warstwach grupowych.

i. Zmień symbol warstwy CityLimitLine: • Symbol: Boundary, City • Szerokość: 1.5

j. Zmień obrys symbolu warstwy RiverPoly na Brak koloru (No Color) k. Zapisz dokument mapy. Etap 5: Symbolizowanie warstw operacyjnych mapy dla małych skal Teraz można zasymbolizować warstwy operacyjne wyświetlane w skalach małych. Te warstwy operacyjne będą pojawiały się jako dynamiczna usługa mapowa w sieci. W odróżnieniu od kafelkowanej usługi mapowej, w której wygląd warstw jest wcześniej zapisywany jako predefiniowane serie statycznych obrazów, dynamiczne usługi mapowe są wyświetlane/odświeżane na bieżąco. Mając to na uwadze, symbolizacja dla usług dynamicznych musi być projektowana inaczej, uwzględniając szybkie odświeżenie usługi mapowej podczas jej przeglądania. W tym etapie, zasymbolizujesz warstwy operacyjne w celu zapewnienia efektywnego, wyświetlania dynamicznej symbolizacji.

145

LEKCJA 4

a. Otwórz okno Katalog (Catalog). b. Z katalogu Symbolizacja, otwórz dokument mapy Mapa_operacyjna.mxd. c. Upewnij się, że skala wyświetlania to 1:50 000. Teraz zasymbolizujesz warstwy Bike_Lanes i Multi_UsePaths. Te warstwy operacyjne wiążą się z tematem Twojej mapy. Biorąc pod uwagę, że są to warstwy operacyjne, użyjesz symbolizacji, która będzie miała za zadanie skupić dużą uwagę odbiorców na tych obiektach. Użyjesz tu stylu symboli ESRI_Optimized - zbiór symboli zaprojektowanych do szybkiego i efektywnego wyświetlania obiektów na mapie w sieci.

d. Z menu Dostosuj (Customize), wybierz Menedżer stylów (Style Manager). e. W oknie dialogowym Menedżer stylów (Style Manager), kliknij Style (Styles). f. Przewiń listę w dół i zaznacz kontrolkę obok stylu ESRI_Optimized, a następnie kliknij OK. Jeśli zaznaczony jest również styl ESRI, możesz pozostawić to tak, jak jest.

g. W oknie dialogowym Menedżer stylów (Style Manager), rozwiń styl ESRI_Optimized. Styl, to zbiór katalogów zawierających predefiniowane wypełnienia, linie, sygnatury i barwy. Niektóre katalogi mają symbol szary, a niektóre - biały. Szare katalogi zawierają symbole i barwy, których można użyć, a białe katalogi są puste- bez symboli.

h. Kliknij dowolny szary katalog, aby zobaczyć symbole dostępne w stylu ESRI_Optimized. i. Kliknij Zamknij (Close), aby zamknąć okno Menedżer stylów (Style Manager). j. Jeśli to konieczne, rozwiń warstwę grupową Small_scale. k. Kliknij symbol Bike_Lanes. l. W oknie Selektor symboli (Symbol Selector), przewiń listę symboli w dół, aż ukażą się symbole stylu ESRI_Optimized.

m. Wybierz symbol Highway. n. Kliknij okno wyboru kolorów i wybierz Więcej kolorów (More Colors).

146

Zaawansowane techniki symbolizacji

o. Zmień w sposób następujący wartości RGB, aby utworzyć unikalna barwę dla warstwy Bike_Lanes. • R: 255 • G: 52 • B: 255

p. Kliknij OK. q. W oknie Selektor symboli (Symbol Selector), kliknij Zapisz jako (Save As) r. W oknie dialogowym Właściwości obiektu (Item Properties), nazwij nowy własny symbol linii rowerowej określeniem, Corvallis Bike Lanes - Web, a następnie kliknij Zakończ (Finish). Zauważ, że w oknie Selektor symboli, na samej górze, pojawił się ten nowy własny symbol linii rowerowej. Ten nowy symbol został automatycznie zapisany w osobistym stylu, związanym z kontem użytkownika.

s. Kliknij OK. Teraz utworzysz kolejny własny symbol, tym razem dla obiektów warstwy Multi_UsePaths.

t. Kliknij symbol Multi_UsePaths, a następnie wybierz symbol Highway ze stylu ESRI_Optimized. u. Zmień barwę na jasnozieloną. v. Zapisz swój symbol jako Corvallis Multi Use Paths - Web. w. Kliknij Zakończ (Finish), a następnie kliknij OK, aby zamknąć okna dialogowe. Teraz, zmienisz symbol obiektów obrazujących sklepy rowerowe.

x. Zmień symbol warstwy BikeShops tak, aby użyć symbolu Star 3 ze stylu ESRI_Optimized. y. Wybierz barwę jasnoczerwoną i upewnij się, czy wielkość symbolu równa się 20.

147

LEKCJA 4

Etap 6: Symbolizowanie warstw operacyjnych mapy dla średnich i dużych skal W tym etapie, zasymbolizujesz warstwy grupowe Medium_scale i Large-scale.

a. Dla warstw Bike_Lanes w warstwach grupowych Medium_scale i Large_scale, kliknij odpowiednio ich symbol i wybierz symbol Corvallis Bike Lanes – Web, zapisany wcześniej w Twoim osobistym stylu.

b. Powtórz tę procedurę dla warstw Multi_UsePaths. c. Dla warstw BikeShop, użyj symbolu Star 3 ze stylu Esri_Optimized tak, jak to zostało zrobione w poprzednich etapach, ale w przypadku warstwy grupowej Medium_scale, zmień wielkość symbolu na 18, a w przypadku warstwy grupowej Large-scale, zmień rozmiar symbolu na 16.

d. Zapisz dokument mapy i zamknij aplikację ArcMap.

148

Zaawansowane techniki symbolizacji

Podsumowanie 1. Kiedy (w jakich przypadkach) używać wyświetlania z uwzględnieniem poziomów symbolu?

2. Czy reprezentacje kartograficzne mogą być użyte dla warstw shape? Dlaczego tak lub dlaczego nie?

3. Dlaczego użycie stylów jest użyteczne?

4. Które usługi mapowe mogą w pełni wykorzystywać funkcjonalność zaawansowanej symbolizacji?

149

LEKCJA 4

Odpowiedzi na pytania do lekcji 4 Ćwiczenie 4B: Symbolizowanie danych do usługi mapowej 1. Wschodnia granica miasta biegnąca wzdłuż rzeki jest częściowo zasłonięta. Jak można rozwiązać ten problem? Przesuń warstwę CityLimitLine w tabeli zawartości powyżej warstwy GreenwayPoly.

150

Dodawanie tekstów do mapy

5 Dodawanie elementów tekstowych do mapy Wprowadzenie Słowa kluczowe: opis szeryfy zmienne graficzne

W tej lekcji poznasz odpowiednie techniki tworzenia i wyświetlania elementów tekstowych na mapach. Po zasymbolizowaniu obiektów, kolejnym etapem jest właśnie dodanie do mapy tekstów, opisujących te elementy. Teksty pomagają identyfikować obiekty i mogą być wyświetlane przy użyciu różnych stylów, co znacznie ułatwia zrozumienie danych przedstawianych na mapie. Tu poznasz i zastosujesz techniki umożliwiające wyświetlanie etykiet na mapie. W odróżnieniu od obiektów punktowych, liniowych i poligonowych, które generalnie nie mogą być przemieszczane względem swojego rzeczywistego położenia, teksty rozmieszczone na mapach mogą przyjmować różne pozycje względne, jako etykiety opisujące dane obiekty. Poznasz tu kilka wskazówek związanych z umieszczaniem tekstu w najlepszym położeniu tak, aby ułatwić odbiór mapy i interpretacje ich symboli.

Zagadnienia • Kartograficzne wskazówki rozmieszczenia tekstów • Zmienne graficzne tekstów • Przebieg prac edycyjnych z tekstem Cele Po ukończeniu tej lekcji będziemy mogli: • • •

Zastosować odpowiednie techniki rozmieszczania tekstów na mapach. Wykorzystać procedury etykietowania Maplex celem zaawansowanego rozmieszczenia etykiet. Tworzyć i edytować różne typy opisów. 151

LEKCJA 5

Przebieg prac kartograficznych: Symbolizacja

Rys. 5.1

Rozmieszczenie tekstów to newralgiczny moment podczas symbolizacji mapy. W przebiegu kartograficznych prac projektowych, jest to cześć etapu symbolizacji i zwykle następuje po nadaniu symbolizacji obiektom punktowym, liniowym i poligonowym.

Etap symbolizacji w przebiegu prac kartograficznych obejmuje prace związane z rozmieszczaniem tekstów na mapie.

Najczęściej celem dodawania elementów tekstowych do mapy jest identyfikacja obiektów. Proces ten może obejmować zarówno tworzenie tekstów dla mapy bazowej, jak i dla warstw operacyjnych. Niektóre mapy posiadają elementy tekstowe identyfikujące znaczną część lub nawet wszystkie obiekty mapy. W przebiegu kartograficznych prac projektowych, należy zaplanować, jak najlepiej utworzyć, wyświetlić i rozmieścić elementy tekstowe na mapie.

152

Dodawanie tekstów do mapy

Ocenianie rozmieszczenia elementów tekstowych Rozmieszczenie elementów tekstowych na mapie, na wiele sposobów wpływa na jakość tworzonej mapy.

• Dobrze rozmieszczone elementy tekstowe pomagają odbiorcy mapy w łatwej lokalizacji i identyfikacji obiektów. • Tworząc różne symbole tekstowe można zbudować efekt wizualnej hierarchii. • Podobnie jak inne symbole mapy, elementy tekstowe mogą podnosić estetyczną jakość tworzonej mapy. Rozważ, jak zostały rozmieszczone elementy tekstowe na poniższej mapie. Jak można usprawnić rozmieszczenie elementów tekstowych tak, aby poprawić odczucia wizualne i ułatwić identyfikację obiektów mapy? Rys. 5.2 Tekst na mapie powinien być rozmieszczony tak, aby zwiększyć czytelność, odczucia estetycznej i jasność obiektów mapy. Jakimi metodami można usprawnić odbiór tekstów na mapach?

153

LEKCJA 5

Rozmieszczenie tekstów dla obiektów punktowych Rozmieszczając elementy tekstowe wokół obiektów punktowych, masz wiele możliwości rozmieszczenia tekstu. Istnieją specjalne wskazówki kartograficzne dyktujące jak optymalnie rozmieścić teksty wokół obiektów punktowych. Dzięki tym wskazówkom, możemy tworzyć mapy łatwiejsze w odbiorze i interpretacji. Rys. 5.3 Położenie etykiety punktu powinno być

Rozmieszczanie tekstów wokół obiektów punktowych W większości przypadków tekst względem punktu powinien być umieszczony powyżej i z jego prawej strony tak, jak to pokazano na poniższym rysunku.

realizowane zgodnie diagramem priorytetów pozycji.

Czasami, tekst nie może być w tym miejscu umieszczony ze względu na możliwość wystąpienia konfliktu z innym obiektem lub ważniejszym elementem tekstowym. W takim przypadku należy wybrać alternatywne położenie tekstu, kierując się priorytetami określonymi liczbowo, tak jak na powyższym rysunku. Zdarza się czasami tak, że tekst nie może być w ogóle umieszczony, co wynika z konfliktów we wszystkich miejscach wokół punktu. Taka sytuacja często się zdarza przy wyświetlaniu etykiet dla wszystkich obiektów, na mapach w skalach mniejszych. Na przedstawionym diagramie, pozycje oznaczone cyframi 7 i 8 to miejsca o najmniejszej efektywności w odbiorze i powiązaniu tekstu ze związanym z nim symbolem. Ranking przedstawiony na powyższym diagramie, jest rekomendowanym porządkiem rozmieszczania etykiet na mapie. Optymalna pozycja rozmieszczenia tekstu dla obiektu punktowego to powyżej i z prawej jego strony.

154

Dodawanie tekstów do mapy

Rozmieszczanie tekstów w pobliżu innych obiektów Na poniższym przykładzie, tekst opisujący każde z miast został umieszczony po tej samej stronie rzeki, co symbole punktowe miast. Jest to bardzo ważne w przypadku, gdy linia lub poligon, jak np. rzeka, przebiega pomiędzy dwoma lub kilkoma obiektami punktowymi. Rys. 5.4 Tekst etykiety powinien być umieszczony po tej samej stronie obiektu liniowego, po której leży etykietowany obiekt.

Miasto Sundale nie może być zaetykietowane powyżej i lekko z prawej strony jego symbolu – optymalna pozycja etykiety – ze względu na to, że tekst byłby wówczas w konflikcie ze słowem River i samym symbolem rzeki. W tym przypadku należy wybrać niższą pozycję z rankingu określającego miejsce umieszczenia etykiety tak, aby rozmieszczony tekst nie wchodził w konflikt z innymi elementami mapy.

Rozmieszczanie tekstów na obszarach wodnych i przybrzeżnych Rozmieszczając teksty na mapie, należy wziąć pod uwagę, czy etykietowany obiekt to obiekt wodny czy obiekt lądowy. Ogólnie rzecz ujmując, teksty obiektów lądowych powinny być w całości umieszczane na lądach, a teksty obiektów hydrograficznych – w całości na obszarach wód. Często jednak nie udaje się taki sposób etykietowania, co wynika ze skali mapy lub zagęszczenia symboli. W takich sytuacjach można umieścić cały tekst obiektu lądowego na obszarze wodnym (tak, jak na poniższym rysunku teksty Cocoa Beach, Angel City i Cape Canaveral). Taki sposób rozmieszczenia tekstu, często jest spotykany w przypadku obiektów przybrzeżnych lub biegnących wzdłuż linii brzegowej.

Rys. 5.5 Każda pojedyncza etykieta powinna być położona w całości na lądzie lub na wodzie.

155

LEKCJA 5

Rozmieszczenie tekstów dla obiektów liniowych Rozmieszczanie tekstów wzdłuż obiektów liniowych, wiąże się z kilkoma decyzjami czy np. tekst powinien być rozmieszczony wzdłuż linii, czy nad linią, czy pod linią czy też dokładnie na linii.

Rozmieszczanie tekstów względem linii W większości sytuacji związanych z rozmieszczeniem tekstu względem linii, etykieta obiektu liniowego jest umieszczana ponad lub poniżej linii. Generalnie preferowane jest umieszczanie etykiety powyżej linii, ale w celu uniknięcia ewentualnych konfliktów, w przypadku umieszczania tekstu nad linią, często konieczne bywa, umieszczenie tekstu poniżej linii.

Rys. 5.6 Dla większości obiektów

Rozmieszczając tekst względem obiektów liniowych, w celu zoptymalizowania czytelności mapy, staraj się umieszczać tekst powyżej linii tak, jak to pokazano na poniższym przykładzie. Tekst powinien być umieszczony w pewnym odstępie względem obiektu liniowego tak, aby pomiędzy linią, a tekstem powstała pewna mała przestrzeń. Zapobiega to, ewentualnemu zetknięciu tekstu z symbolem linii, co może naruszyć czytelność mapy.

liniowych, tekst powinien być wyświetlany nad linią.

Wiele z obiektów na mapach, to obiekty zakrzywione, wymagające tego, aby ich etykiety były również tak zakrzywione, aby tekst był w całej swojej rozciągłości równoległy do symbolu liniowego. Rozmieszczając tekst wzdłuż zakrzywionych linii, unikaj umieszczania tekstów w miejscach zbyt ostrych zakrzywień, aby zapobiec powstawaniu efektu nierównych przerw pomiędzy literami lub cyframi w tekście. Na powyższym przykładzie, nazwa Rio Grande, została umieszczona powyżej linii i zakrzywiona zgodnie z kształtem tej linii z zachowaniem pewnego odstępu od etykietowanego obiektu liniowego.

156

Dodawanie tekstów do mapy

Rozmieszczanie tekstów dla obiektów ulic Ulice mogą być proste lub zakrzywione. Powyższe wskazówki znajdują zastosowanie również w przypadku rozmieszczania tekstów nazw ulic. Aby ułatwić odbiorcy mapy identyfikację ulic, twórz nazwy równoległe i wyrównane względem ulic tak, jak to pokazano na poniższym rysunku. Rys. 5.7 Dla łatwiejszego odbioru, tekst powinien być odpowiednio wyrównany, tak jak wyrównano tu nazwy ulic.

W zależności od danych i skali mapy, może zaistnieć konieczność powtórzenia nazwy ulicy, co określony interwał tak, aby w efekcie długie ulice były łatwo identyfikowalne. Powtarzając tekst zbyt często, można spowodować zbytnie zagęszczenie tekstów na mapie i utrudnić jej odbiór.

Rozmieszczanie tekstów dla warstwic Niektóre obiekty na mapach są w pełni identyfikowalne, gdy ich teksty opisowe zostają umieszczone na nich, a nie powyżej lub poniżej ich symboli. Mapa warstwicowa, na poniższym przykładzie, dobrze obrazuje taką sytuację. Rys. 5.8 Na niektórych specjalnych mapach, tekst może być umieszczony na linii – opis warstwic. Aby nie zaburzyć czytelności takiego tekstu na warstwicach, należy zastosować maski.

Rozmieszczając tekst dla linii warstwic, w celu łatwiejszej identyfikacji warstwic, teksty należy umieścić w jednej kolumnie – „stosie”. Takie etykietowanie warstwic znacznie ułatwia odbiór wartości warstwic i interpretację zmiany wysokości terenu. Takie wyrównanie tekstu umożliwia łatwą identyfikację wysokości powiązanej z każdą symbolizującą ją linią warstwicy.

157

LEKCJA 5

Rozmieszczenie tekstów dla obiektów poligonowych Rozmieszczając teksty dla danych powierzchniowych, należy zadecydować, czy mają być one umieszczone wewnątrz, czy na zewnątrz poligonu, czy może wzdłuż granicy tego poligonu.

• Zawsze kiedy to możliwe należy umieszczać tekst wewnątrz obiektu poligonowego. Ale dla mniejszych obiektów poligonowych, teksty mogą być umieszczane poza ich obrębem. W takich przypadkach, poligon jest traktowany niejako jak symbol punktowy i etykietowanie jest zgodnie z takimi właśnie prawidłami rozmieszczania tekstów dla obiektów poligonowych. • W przypadku wielkich obiektów poligonowych, tekst powinien być umieszczony wzdłuż granicy takiego poligonu. • W przypadku wielkich poligonów o nieregularnych kształtach, tekst należy zakrzywić tak, aby miał przebieg zbliżony do kształtu poligonu. Należy dodać też więcej pustej przestrzeni pomiędzy znakami tekstu, aby rozstrzelić cały tekst wewnątrz zasięgu całego poligonu. Rys. 5.9 Tekst opisujący poligon może być umieszczony wewnątrz, na zewnątrz lub wzdłuż jego granicy.

158

Na poniższej mapie, miasta Warrenton i Astoria mają na tyle dużą powierzchnię, że ich nazwy mogą być umieszczone w ich wnętrzu. Poligon miasta Chinook jest zbyt mały, by pomieścić całą nazwę. W takim przypadku poligon będzie traktowany tak, jakby był obiektem punktowym, a tekst będzie umieszczony powyżej i lekko z prawej strony poligonu.

Dodawanie tekstów do mapy

Na tej mapie częściowo ukazane są także bardzo duże poligony obrazujące stany Oregon i Washington. Te poligony zostały zaetykietowane wzdłuż swoich granic. W takim przypadku, jako wypełnienie tych poligonów, w celu ich identyfikacji, nie użyto żadnej barwy. Interpretację tego, co obrazują te oba poligony, ułatwiają właśnie tak umieszczone etykiety i przerywana linia wskazująca granicę obu poligonów. Pomiędzy stanami Oregon i Washington płynie szeroka rzeka Columbia River. Tekst opisujący tę rzekę został tak zakrzywiony, aby dostosować go do ogólnego kształtu rzeki. Biorąc pod uwagę, że ten poligon to duży obiekt rozciągający się na całą szerokość mapy, powiększono tu odstępy pomiędzy znakami w nazwie rzeki, umożliwiając tym samym tekstowi pokrycie większego obszaru etykietowanej rzeki.

159

LEKCJA 5

Wykorzystanie tekstów do zbudowania hierarchii wizualnej W jaki sposób zaprojektowany styl i rozmieszczenie tekstów na poniższej mapie tworzy wizualną hierarchię obiektów? Rys. 5.10 Tekst może być tak zasymbolizowany, aby utworzyć hierarchię wizualną na mapie.

160

Dodawanie tekstów do mapy

Zmienne graficzne symboli tekstowych Podobnie, jak symbolizacja punktowa, liniowa i poligonowa, symbole tekstowe również posiadają podstawowe i drugorzędne zmienne graficzne. Dzięki tym zmiennym graficznym można zbudować hierarchię wizualną zmiennych tekstowych, pomagając tym samym odbiorcom w czytaniu i interpretowaniu mapy.

Podstawowe zmienne graficzne Podstawowe zmienne graficzne tekstu to:

• czcionka, • rozmiar, • barwa. Rys. 5.11 Czcionka, rozmiar i barwa to podstawowe zmienne graficzne tekstu.

Te zmienne to ze względu na swe właściwości, pozwalają odbiorcom mapy tworzyć hierarchię wizualną. Mapy ilościowe, które często wykorzystują w symbolizacji jasność barwy, mogą również używać tekstów o identycznych jasnościach barw, korespondujących z obiektami na mapie. Mapy jakościowe wykorzystują różnice kolorów do identyfikowania różnych kategorii obiektów, jak np. jeziora, drogi, czy miasta.

161

LEKCJA 5

Drugorzędne zmienne graficzne Istnieje wiele drugorzędnych zmiennych graficznych tekstu. Należą do nich:

Rys. 5.12

• słowa, • położenie, • uporządkowanie, • język, • wielkość znaków.

Drugorzędne zmienne graficzne tekstu to słowa, położenie, uporządkowanie, język i wielkość znaków.

Drugorzędne zmienne graficzne, pomimo, iż nie są aż tak użyteczne przy tworzeniu hierarchii wizualnej, są bardzo istotne dla czytelności mapy. Jak teksty zostaną uporządkowane, czy z zastosowaniem wielkich liter czy małych liter oraz jak teksty będą rozmieszczone względem etykietowanych obiektów - wszystko to współtworzy czytelność tekstów i ułatwia powiązanie ich z odpowiednimi macierzystymi obiektami mapy.

162

Dodawanie tekstów do mapy

Wykorzystanie zmiennych graficznych do tworzenia hierarchii Stosując różne zmienne graficzne tekstu można osiągnąć efekt hierarchii wizualnej tak, jak to pokazano na poniższych przykładach. Rys. 5.13 Hierarchia wizualna pomiędzy obiektami tekstowymi, może zostać utworzona w oparciu o podstawowe i drugorzędne zmienne graficzne.

163

LEKCJA 5

Podstawy typografii w kartografii Istnieją pewne style czcionek, które są tradycyjnie stosowane do identyfikowania różnych kategorii obiektów na mapach. Te kategorie obiektów to obiekty:

• naturalne, • antropogeniczne, • hydrograficzne. Czcionki szeryfowe Jednym ze sposobów kategoryzowania tekstów, jest zastosowanie odpowiedniego stylu liter, w szczególności czy styl liter wykorzystuje szeryfy. Rys. 5.14 Dwa czerwone kółka wskazują na końcach liter kreski, zwane szeryfami.

Jak pokazano na poniższym rysunku, styl znaków napisu Grand Canyon zawiera na końcach każdego znaku, małe kreski, zwane szeryfami. Czcionki więc mogą być kategoryzowane jako szeryfowe (z szeryfami) lub bez-szeryfowe (bez szeryfów).

Do etykietowania obiektów naturalnych należy użyć czcionki szeryfowej.

To zastosowanie szeryfów jest szczególnie istotne w tradycyjnej kartografii analogowej i jest podstawowym sposobem rozróżniania obiektów naturalnych od antropogenicznych (stworzonych przez człowieka).

Czcionki bez-szeryfowe Rys. 5.15 Do etykietowania obiektów antropogenicznych należy

Czcionki bez-szeryfowe to czcionki bez szeryfów. Na poniższym przykładzie, słowo London jest napisane przy użyciu czcionki bez-szeryfowej.

użyć czcionki bez-szeryfowej.

Tradycyjnie już, te czcionki są stosowane w kartografii analogowej w odniesieniu do obiektów antropogenicznych. Miasta, granice polityczne, drogi, czy też infrastruktura, to przykłady obiektów antropogenicznych, które powinny zostać zaprojektowane przy użyciu czcionki bez-szeryfowej. 164

Dodawanie tekstów do mapy

Czcionki z kursywą (Italic) Czcionki z kursywą prezentują pochyłe znaki, zupełnie inaczej niż dwa poprzednie przykłady czy też czcionki typu Roman, których znaki są pionowo. Czcionki z kursywą są tradycyjnie stosowane do identyfikowania obiektów hydrograficznych. Na poniższym przykładzie nazwa Lake Michigan została napisana właśnie przy użyciu czcionki z kursywą. Ta, zastosowana tu czcionka, posiada także szeryfy, co wskazuje na to, że jezioro to obiekt naturalny. Rys. 5.16 Do etykietowania obiektów hydrologicznych należy użyć czcionki Italic.

Wskazówki dotyczące tekstów umieszczanych na mapach w sieci Poprzednie przykłady użycia czcionek są najbardziej użyteczne w przypadku map drukowanych (analogowych), które są produkowane w o wiele większej rozdzielczości niż te wyświetlane na ekranie komputera. Biorąc po uwagę popularność przeglądania map online, przy wykorzystaniu zarówno statycznych dokumentów, takich jak pliki pdf, czy też interaktywnych sieciowych aplikacji mapowych, czytelność tekstów mapy jest bardzo istotna także w tych niższych rozdzielczościach wyświetlania obrazu. Aby poprawić czytelność tekstów na tych mapach, można do wszystkich tekstów, w usługach mapowych, zastosować tylko czcionki bez-szeryfowe. W przypadku zastosowania w usługach mapowych czcionek bez-szeryfowych, należy zadbać o to, aby obiekty hydrograficzne korzystały z czcionek z kursywą, a pozostałe obiekty naturalne i obiekty antropogeniczne korzystały z czcionek typu Roman.

Wskazówki typograficzne dla kartografii Poprzednie paragrafy mówiące o rozmieszczaniu tekstu, zmiennych graficznych, czy zastosowaniu czcionek pomogą tworzyć mapy, które będą:

• łatwe w interpretacji przez odbiorców mapy, • estetycznie przyjemne, • zgodne ze standardami kartograficznymi stylów i rozmieszczania tekstów.

165

LEKCJA 5

Tworząc etykiety tekstowe dla obiektów mapy, zastosuj odpowiednie style czcionki, zgodnie z poniższą tabelą. Tabela 5.1

Typ obiektu

Szeryfowa

Bez-szeryf.

Roman

Italic

Naturalny

Antropogeniczny Hydrograficzny

Rozmieszczając teksty na mapie rozważ następujące zagadnienia:

• Każda etykieta powinna być rozmieszczona jednoznacznie. • Etykiety nie powinny być umieszczane „do góry nogami”. • Na całej mapie stosuj jeden lub dwa style czcionki. • Unikaj dekoracyjnych i trudnych w odbiorze stylów czcionki. • Wykorzystaj różnicę rozmiarów lub wielkości znaków czcionki, aby uporządkować obiekty, wskazując ich ważność.

166

Dodawanie tekstów do mapy

Teksty na mapach – przebieg prac Postępując zgodnie z poniższym przebiegiem prac, automatycznie można utworzyć etykiety obiektów na mapie, a następnie zamienić te etykiety na obiekty opisowe. Po zamianie etykiet na opisy, można w pełni kontrolować położenie i wygląd każdego elementu tekstowego na mapie. Rys. 5.17 Przebieg prac tworzenia i edytowania tekstów na mapach.

167

LEKCJA 5

Tworzenie etykiet na mapie przy użyciu procedury etykietowania Maplex ArcGIS 10.1 Help: “Working with the Maplex label engine”

Pierwsza część przebiegu prac edycyjnych z tekstem, obejmuje tworzenie etykiet obiektów.

Rys. 5.18 Przebieg prac edycyjnych z tekstem – etapy przygotowania etykiet.

Każdy z etapów przygotowania etykiet mapy, został opisany w poniższych paragrafach.

Ustawienie skali odniesienia Domyślnie, podczas skalowania mapy, etykiety zawsze mają taki sam rozmiar. Aby ustawić pewnego rodzaju stałą, niezależną od skali mapy, proporcję rozmiaru tekstu etykiety względem rozmiaru obiektów na mapie, można ustawić skalę odniesienia. Skala odniesienia pozwala przeglądać etykiety i całą symbolizację mapy tak, że ich rozmiar się zmienia, ale wzajemna relacja ich rozmiarów jest niezmienna. Zwykle skala odniesienia to ta sama skala, w której mapa jest drukowana lub publikowana.

Wybór czcionki i właściwości położenia Przed utworzeniem jakichkolwiek tekstów na mapie należy określić właściwości czcionki, jaka zostanie użyta do etykietowania warstw na mapie. Można także utworzyć klasy etykiet, które będą związane z grupą obiektów z tej samej warstwy, ale o innych wartościach pewnych atrybutów. Każda z takich klas etykiet, może mieć swoje odrębne właściwości czcionki tak, aby łatwo odróżnić obiekty związane z tą klasą etykietowania, od obiektów innej klasy etykietowania. Przykładem może być warstwa ulic, w której rozróżniono ulice główne i lokalne. Oba te typy ulic, pochodzące z tej samej warstwy, mogą być zaetykietowane przy użyciu różnych właściwości czcionki. Dotyczy to wyglądu, ale również właściwości położenia etykiety względem etykietowanego obiektu.

168

Dodawanie tekstów do mapy

Tworzenie wyrażeń etykietowania Wyrażenie etykietowania może być wykorzystane do różnego rodzaju formatowania tekstu etykiety, np. można określić wyrażenie etykietowania dodające do wartości numerycznej pobranej z odpowiedniego pola, słowo Meters, określające jednostki miary. Korzystając w tym celu ze składni języka Python, można utworzyć następujące wyrażenie: [DISTANCE] + "Meters" Powyższe wyrażenie wyświetli wartość pola z tabeli atrybutów o nazwie DISTANCE i doda za tą wartością słowo Meters. Wyrażenie etykietowania, może być także wykorzystywane, do dodawania lub łączenia wartości z wielu pól tabeli atrybutów, w jeden tekst etykiety. Następujące wyrażenie etykietowania łączy prefiks, nazwę ulicy i sufiks w jeden ciąg tekstowy etykiety – te trzy wartości pochodzą z trzech różnych pól tabeli. [PREFIX] + [STREET_NAME] + [SUFFIX] Działania te są opcjonalne. Zawsze jednak, nawet jeśli użytkownik nie zdefiniuje wyrażenia etykietowania, wyrażenie etykietowania, istnieje samo z siebie. To domyślne wyrażenie to wybrane pole z tabeli atrybutów, którego wartości mają być użyte jako wartości na mapie. Na przykład wybierając do etykietowania mapy, wartości z pola CITY, domyślne wyrażenie etykietowania, pobierze tylko wartości z tego pola do etykietowania, bez dodatkowego formatowania – np. [CITY].

Etykietowanie obiektów Po określeniu właściwości czcionki i wyrażenia etykietowania, można włączyć etykietowanie obiektów warstwy. W zależności od skali odniesienia, właściwości czcionki i położenia obiektów na mapie w odniesieniu do innych obiektów, pewne obiekty na mapie, nie zostaną zaetykietowane. Wówczas należy dostosować właściwości czcionki lub skalę odniesienia mapy tak, aby pojawiły się etykiety większej liczby lub wszystkich obiektów.

169

LEKCJA 5

Dodatkowe rozważania Etykietując obiekty z usługi mapowej, należy rozważyć następujące wskazówki:

• Można wykorzystać zarówno standardową procedurę etykietowania, jak i procedurę etykietowania Maplex. Jednak, etykiety Maplex’a lepiej używać tylko w usługach map kafelkowych. • Używaj wag etykiet i obiektów tylko w razie konieczności, ponieważ wpływa to na wydajność pracy z usługą mapową. • Unikaj efektów halo, odstęp i innych. • Rozważając zastosowanie zakresów skalowych, etykietuj obiekty tylko wtedy, gdy jest to konieczne. Jest to szczególnie ważne w przypadku mniejszych skal, gdzie pojawia się zwykle mniej etykiet. .

170

Dodawanie tekstów do mapy

40 minut

Ćwiczenie 5A: Etykietowanie obiektów przy użyciu procedury Maplex W tym ćwiczeniu, dodasz tekst do tworzonej mapy ściennej oraz do warstw, które utworzą usługę mapową online. Tworzenie etykiet w oparciu o atrybuty obiektów, to pierwsza część prac związanych z tworzeniem tekstów do mapy. Utworzysz etykiety korzystając z procedury etykietowania Maplex. W tym ćwiczeniu:

• Etykietowanie przy użyciu procedury etykietowania Maplex.

171

LEKCJA 5

Etap 1: Wykorzystanie procedury etykietowania Maplex do etykietowania parków W tym etapie użyjesz procedury etykietowania Maplex do wyświetlenia nazw parków na mapie ściennej. Corvallis posiada wiele małych parków. Tworzone etykiety tych obiektów, mogą zdominować wizualnie mapę i zasłonić te małe poligony na mapie. Korzystając z zaawansowanej funkcjonalności rozmieszczania etykiet, dostępnej wraz z procedurą Maplex, można określić, które parki będą etykietowane, określając minimalny rozmiar powierzchni etykietowanych parków.

a. Uruchom aplikację ArcMap. b. W oknie Katalog (Catalog), wskaż katalog ..\DMAG\Teksty_na_mapie i otwórz dokument mapy 24na36.mxd.

c. Upewnij się, że skala wyświetlania mapy to 1:16 000. Teraz, ustawisz skalę odniesienia. Najczęściej skala odniesienia to, skala w której publikowana jest mapa. Ustawiając skalę odniesienia zapewniamy, że teksty i symbole pojawiające się na mapie, podczas skalowania mapy, będą zawsze miały te same wzajemne relacje rozmiarów.

d. Kliknij prawym przyciskiem myszy ramkę danych Layers, wskaż pole Skala odniesienia (Refernce Scale), a następnie wybierz Ustaw skalę odniesienia (Set Reference Scale) Będziesz projektować swoje etykiety w oparciu o taką właśnie skalę odniesienia. Zwróć uwagę na wiele małych parków w mieście. Etykietując w tej skali mapy wszystkie obiekty, na mapie powstanie nieład. Pamiętaj, że odbiorcy tej mapy to urzędnicy miejscy. Twoim celem jest zaprezentowanie bieżącego stanu ścieżek rowerowych i ścieżek pieszo-rowerowych. Etykietowanie wszystkich parków jest niepotrzebne.

e. W menu Dostosuj (Customize), wskaż Paski narzędziowe (Toolbars), a następnie wybierz Etykietowanie (Labeling).

f. Zadokuj pasek narzędziowy Etykietowanie (Labeling) w interfejsie aplikacji ArcMap. g. Na pasku narzędziowym Etykietowanie (Labeling), z menu Etykietowanie (Labeling), wybierz Użyj procedury etykietowania Maplex (Use Maplex Label Engine). Procedurę etykietowania Maplex można aktywować w oknie Właściwości ramki danych, w zakładce Ogólne, w polu Procedura etykietowania, wybierając procedura etykietowania Maplex.

h. Wyłącz widoczność warstw Greenways i RiverPoly tak, aby można było lepiej przyjrzeć się poligonom parków.

i. W pasku narzędziowym Etykietowanie (Labeling), kliknij przycisk Menedżer etykiet (Label Manager) . 172

Dodawanie tekstów do mapy

Okno Menedżer etykiet to jedno, centralne miejsce definiowania parametrów etykietowania wszystkich warstw znajdujących się w aktywnej ramce danych.

j. W polu Klasy etykiet (Label Clasess), sprawdź, czy dla warstwy Parks zaznaczona i podświetlona jest kontrolka obok klasy etykiet Default tak, jak to pokazano na rysunku poniżej – kliknij tę klasę.

Wybierając klasę etykietowania Default można określić parametry powiązane z etykietami wszystkich obiektów warstwy, takie jak: czcionka i parametry położenia etykiety.

Aby utworzyć wizualne powiązanie obiektów i etykiet, warto użyć etykiet o podobnym kolorze, co obiekty, np. jeśli jeziora są jasnoniebieskie, jako kolor czcionki etykiety tych obiektów, wybierz ciemnoniebieski.

k. W polu Symbol tekstowy (Text Symbol), ustaw następujące parametry: • Czcionka: Tahoma, • Rozmiar: 7 pt., • Barwa: Black, • Styl: Bold.

l. W polu Klasy etykiet (Label Classes), zaznacz kontrolkę obok BaseMap_Layers: Parks, aby włączyć etykietowanie warstwy Parks.

m. Kliknij OK. n. Powiększ do zasięgu zakładki Riverfront. Zwróć uwagę na powtarzające się etykiety Riverfront Park i Pioneer Park. Etykiety te zasłaniają poligony mniejszych parków. Skorygujesz ten problem etykietowania, korzystając z parametrów rozszerzenia Maplex. 173

LEKCJA 5

Powtarzające się etykiety są związane z wieloczęściowymi obiektami poligonowymi. Parki Riverfront i Pioneer składają się z kilku poligonów, a te poligony zgromadzone są w pojedynczych rekordach tabeli atrybutów - obiekty wieloczęściowe.

o. W pasku narzędziowym Etykietowanie (Labeling), kliknij przycisk Menedżer etykiet (Label Manager).

p. W polu Klasy etykiet (Label Classes), zaznacz kontrolkę Default zaraz pod BaseMap_Layers: Parks, aby wybrać ich właściwości.

q. W polu Właściwości rozmieszczenia (Placement Properties), kliknij Właściwości (Properties). Każda zakładka zawiera różne właściwości kontrolujące położenie etykiet.

r. Kliknij zakładkę Gęstość etykiety (Label Density) s. Aby poprawić powtarzające się etykiety obiektów wieloczęściowych, włącz opcję Etykietuj największą część obiektu (Label largest feature part).

t. Kliknij OK, aby zamknąć oba okna dialogowe. Duplikaty etykiet Riverfront Park i Pioneer Park zostały usunięte. Teraz zaetykietowane są tylko największe części każdego z tych parków. Aby wyeliminować etykiety, związane z mniejszymi parkami (Central Park i Peanut Park), należy określić minimalny rozmiar obiektu do zaetykietowania.

u. Otwórz okno dialogowe Menedżer etykiet (Label Manager). v. Upewnij się, że zaznaczona jest klasa etykiet Default, warstwy Parks, a następnie kliknij Właściwości (Properties).

w. W zakładce Gęstość etykiety (Label Density), wprowadź poniższe zmiany w polu Minimalny rozmiar obiektu do etykietowania (Minimum feature size for labeling).

W tym przypadku długość odnosi się do obwodu poligonu parku. Poligony o obwodzie mniejszym niż 1 450 jednostek mapy, nie będą etykietowane.

x. Kliknij OK dwa razy, aby zamknąć otwarte okna dialogowe.

174

Dodawanie tekstów do mapy

Obiekt Central Park teraz ma tylko jedną etykietę. Mniejsze poligony obok Central Park nie są zaetykietowane. Podobnie Peanut Park, nie jest zaetykietowany.

y. W pasku narzędziowym Etykietowanie (Labeling), kliknij w polu z napisem Szybka (Fast) i zmień opcję na Najlepsza (Best). Opcja Najlepsza próbuje rozmieścić etykiety wykorzystując o wiele więcej wariantów położenia etykiet, co skutkuje lepszym rozmieszczeniem etykiet.

Etap 2: Zastosowanie wagi obiektów W tym etapie, zastosujesz wagi obiektów, aby dopracować pozycję swoich etykiet.

a. Powiększ do zasięgu zakładki Pioneer Park. Etykieta Pioneer Park częściowo nachodzi na ścieżkę pieszo-rowerową tak, jak to pokazano na poniższym rysunku.

Jest to mały problem, ale zostanie szybko poprawiony.

b. Na pasku narzędziowym Etykietowanie (Labeling), kliknij przycisk Zaszeregowanie wag etykiet (Label Waight Ranking). Okno Zaszeregowanie wag etykiet, pozwala przyporządkować warstwom wagi, według uznania twórcy mapy. Przyporządkowując wagi, można zapobiec nakładaniu się etykiet na najważniejsze obiekty na mapie.

175

LEKCJA 5

c. W oknie dialogowym Zaszeregowanie wag etykiet (Label Waight Ranking), w polu Waga obiektu (Feature Weight), dla każdej pokazanej poniżej warstwy ,zmień wartości na 1.

Aby odpowiednio kontrolować wygląd etykiet i ich relacje względem najważniejszych obiektów na mapie, użyj wag obiektów.

Wartość wagi obiektu równa 0 wskazuje, że obiekt jest traktowany jak pusta przestrzeń – etykieta może być umieszczona na tym obiekcie. Waga obiektu większa niż 0, wskazuje, że etykieta nie może być umieszczona na tym obiekcie jeśli, jest etykietą obiektu o mniejszej wadze. Maplex najpierw stara się umieścić etykiety na pustych przestrzeniach. Jeśli brakuje pustego miejsca, a w ustawieniach etykietowania dopuszcza się nakładanie etykiet na obiekty, etykiety są umieszczane, w pierwszej kolejności, na tych obiektach o niższych wagach. Biorąc pod uwagę, że ścieżki rowerowe i ścieżki pieszo-rowerowe są wizualnie bardzo istotne, aby zapobiec nakładaniu na nie etykiet, zostaną tym warstwom, przyporządkowane odpowiednie wagi.

d. Kliknij OK. Etykieta Pioneer Park została odsunięta od ścieżki pieszo-rowerowej tak, jak to pokazano na poniższym rysunku.

Wyższa waga obiektu zapobiega nakładaniu się etykiet parków na etykiety ścieżek rowerowych i ścieżek pieszo-rowerowych.

176

Dodawanie tekstów do mapy

e. Powiększ mapę do zasięgu skali odniesienia. Wskazówka: Kliknij prawym przyciskiem myszy Layers, kliknij Skala odniesienia (Reference Scale) i wybierz Powiększ do skali odniesienia (Zoom To Reference Scale).

Etap 3: Ustawienie właściwości etykietowania dróg głównych - Major Roads W tym etapie, użyjesz procedury etykietowania Maplex do wyświetlenia etykiet obiektów warstwy Streets. Biorąc pod uwagę, że odbiorcy mapy znają miasto oraz, aby uchronić mapę przed przeładowaniem tekstem i zaciemnieniem obrazu, etykieta zostanie wyświetlona tylko dla ulic, które są dłuższe niż 500 stóp. Zostaną tu zastosowane specjalne ustawienia procedury Maplex dedykowane rozmieszczeniu etykiet względem ulic.

a. W pasku narzędziowym Etykietowanie (Labeling), otwórz Menedżera etykiet (Label Manager). Dla warstwy Streets, utworzysz dwie klasy etykiet, bazując na kategoriach symbolizacji.

b. W polu Klasy etykiet (Label Classes), kliknij BaseMap_Layers: Streets tak, jak to pokazano na poniższym rysunku.

c. W polu Wybierz kategorie symbolizacji (Select symbology categories), sprawdź czy zaznaczone są obie kategorie: Major Roads i Minor Roads, a następnie kliknij Dodaj (Add).

d. W wyświetlonym okienku ostrzeżenia kliknij Tak (Yes), aby zastąpić istniejące klasy etykietowania. e. Utworzono dwie klasy etykietowania tak, jak na poniższym rysunku.

Każda klasa etykiet, może mieć swoje indywidualne właściwości etykietowania, umożliwiające inne zaetykietowanie dróg Major Roads niż dróg Minor Roads.

f. Zaznacz (kliknij) klasę etykietowania Major Roads. g. Zmień właściwości czcionki wg poniższych parametrów: • Czcionka: Tahoma, • Rozmiar: 8 pkt., • Barwa: Czarna, • Styl: Pogrubiony.

177

LEKCJA 5

Teraz, aby sformatować etykiety w klasie Major Roads, wprowadzisz wyrażenie.

h. Kliknij przycisk Wyrażenie (Expression), znajdujący się w górnej części okna. i. W dolnej części okna Wyrażenie etykietujące (Label Expression) ustaw Język: Python. j. W panelu wyrażenia, skasuj tekst [NAME] tak, aby białe pole było puste. k. Na liście Pola (Fields), kliknij dwukrotnie PRETYPE. l. Na liście Pola (Fields), kliknij raz NAME, a następnie kliknij przycisk Dołącz (Append) m. Na liście Pola (Fields), kliknij raz TYPE, a następnie kliknij przycisk Dołącz (Append). n. Twoje wyrażenie w języku Python, powinno być takie , jak poniżej: [PRETYPE] + " " + [NAME] + " " + [TYPE]

o. Kliknij OK. p. W oknie Menedżer etykiet (Label Manager) kliknij Właściwości (Properties). q. Wybierz zakładkę Pozycja etykiety (Label Position). r. W panelu Ogólne (General), wybierz z rozwijalnej listy styl Rozmieszczenie ulicowe (Street Placement).

s. Kliknij przycisk Pozycja (Position), wybierz opcję Zakrzywiony odstęp (Offset Curved) i kliknij OK. t. Wybierz zakładkę Dopasowanie etykiety (Fitting Strategy). u. Wyłącz kontrolkę (opcję) Kumuluj etykietę (Stack label) v. Wybierz zakładkę Gęstość etykiet (Label Density) i zaznacz kontrolkę Powtórz etykietę (Repet label)

w. Kliknij przycisk Opcje (Option). x. W oknie Powtórzenie etykiety (Label Repetition), ustaw Minimalny przedział powtarzania (Minimum Repetiton Interval) na 3000 Jednostek mapy i kliknij OK.

y. Jako Minimalny rozmiar obiektu do etykietowania (Minimum feature size for labeling) wpisz 500 Jednostek mapy.

178

Dodawanie tekstów do mapy

z. Kliknij OK.

Etap 4: Ustawienie właściwości etykietowania dróg podrzędnych - Minor Roads W tym etapie, ustawisz właściwości etykiet w klasie Minor Roads, a następnie zaetykietujesz warstwę Streets. Biorąc pod uwagę, że wiele właściwości położenia jest dla obu klas etykiet w warstwie Streets taka sama, można skopiować parametry klasy Major Roads i wkleić do klasy Minor Roads, a następnie zmienić tylko te wartości, które mają być inne.

a. W oknie Menedżer etykiet (Labe Manager), na liście Klasy etykiet (Label Classes), kliknij prawym przyciskiem myszy Major Roads i wybierz Kopiuj parametry (Copy Parametry)

b. Kliknij prawym przyciskiem myszy Minor Roads i wybierz Wklej parametry (Paste Parametry). c. Zmień właściwości czcionki dla Minor Roads tak, jak podano to poniżej: • Czcionka: Tahoma • Rozmiar: 7 pkt. • Barw: Czarna • Styl: usuń pogrubienie

d. Kliknij Zapytanie SQL (SQL Query) Wyrażenie "ROADCLASS" IN (0 , 2 , 3 ) prezentuje zapytanie atrybutowe służące selekcji głównych dróg. Biorąc pod uwagę utworzone klasy etykiet bazujące na symbolizacji warstwy Streets, to zapytanie nawiązuje do wartości atrybutów użytych do symbolizacji Major Roads. Zapytanie zostało skopiowane do klasy etykiet Minor Roads.

e. Zmień zapytanie klasy Minor Roads na następujące: "ROADCLASS" IN (4 , 5 , 6 ).

f. Kliknij OK. g. W oknie Menedżer etykiet (Label Manager), kliknij Właściwości (Properties) h. W zakładce Dopasowanie etykiety (Fiting Strategy), wyłącz wszystkie opcje. i. W zakładce Gęstość etykiet (Label Density), kliknij kontrolkę (włącz opcję) Usuń duplikaty (Remove duplicates) i kliknij Opcje (Options) 179

LEKCJA 5

j. Jako Promień przeszukiwania (Search Radius) wpisz 500 Jednostek mapy i kliknij OK. k. Kliknij OK, aby zamknąć okno dialogowe Właściwości rozmieszczenia (Placement Properties). l. W oknie Menedżer etykiet (Label Manager), kliknij kontrolkę obok nazwy BaseMap_Layers: Streets, aby włączyć etykietowanie warstwy Streets.

m. Kliknij OK, aby zobaczyć etykiety. n. Zapisz dokument mapy. Etap 5: Etykietowanie warstwy mapy bazowej Small_scale Parks W tym etapie, zostaną zaetykietowane niektóre warstwy związane z mapą bazową, jaka będzie publikowana jako usługa mapowa. Biorąc pod uwagę, że niektóre warstwy są podobne, zostaną zaetykietowane tylko parki i ulice z warstwy grupowej Small_scale. Te warstwy zostaną wykorzystane do utworzenia kafelkowej usługi mapowej. Tak więc można tu się zdecydować na użycie procedury etykietowanie Maplex, aby utworzyć obrazy kafli.

a. W oknie Katalog (Catalog), przejdź do folderu ..\DMAG\Teksty_na_mapie i otwórz projekt mapy Mapa_bazowa.mxd.

b. Otwórz właściwości ramki danych Layers. c. W zakładce Ogólne (General), zmień procedurę etykietowania na Procedurę etykietowania Maplex (Maplex Label Engine) i kliknij OK.

d. W pasku narzędziowym Etykietowanie (Labeling), zmień jakość etykietowania z Szybka (Fast) na Najlepsza (Best)

e. Otwórz właściwości warstwy Parks, z warstwy grupowej Small_scale. f. W zakładce Etykiety (Labels) ustaw następujące parametry: • Czcionka: Verdana • Rozmiar: 8 pkt. • Styl: Pogrubienie • Barwa: ciemno-zielona (wg uznania)

g. Kliknij Właściwości rozmieszczenia (Placement Properties) i wybierz następujące parametry: • zakładka Pozycja etykiety (Label Position): zaznacz kontrolkę Możliwość umieszczenie etykiet na zewnątrz poligonów (May place label outside polygon boundary) • zakładka Dopasowanie etykiety (Fitting Strategy): potwierdź że zaznaczone są opcje Kumuluj etykietę (Stack label) i Zalej obiekt (Overrun Feature). • zakładka Gęstość etykiet: zaznacz kontrolkę Etykietuj największą część obiektu (Label largest feature part) 180

Dodawanie tekstów do mapy

h. Kliknij OK. i. W oknie Właściwości warstwy tematycznej (Layer Properties), zaznacz kontrolkę Etykietuj obiekty w tej warstwie (Label features in this layer) i kliknij OK.

j. Przyjrzyj się etykietom warstwy Parks. Czy tekst jest klarowny i łatwy do odczytu? Czytelność tekstu to jedno z najważniejszych zagadnień projektowych. Jednym ze sposobów poprawienia czytelności tekstu jest zastosowanie cieni lub efektu halo.

k. Otwórz właściwości warstwy Parks. l. W zakładce Etykiety (Labels) w panelu Symbol tekstowy (Tekst Symbol) kliknij Symbol. m. Kliknij Edytuj symbol….(Edit Symbol) n. W oknie dialogowym Edytor (Editor) kliknij zakładkę Maska (Mask). o. Włącz Halo i ustaw rozmiar równy 1. p. Kliknij Symbol i jako Kolor wypełnienia (Fill Color) wybierz jasno szary: RGB – wszystkie składowe równe 242. Jest to ta sama barwa użyta jako barwa tła ramki danych.

q. Kliknij OK we wszystkich otwartych oknach dialogowych. Etykiety warstwy Parks są teraz bardziej czytelne, gdy są wyświetlane na wierzchu, względem innych obiektów.

r. Zapisz dokument mapy.

Etap 6: Etykietowanie warstwy mapy bazowej Small_scale Streets W tym etapie, zostaną zaetykietowane ulice z warstwy grupowej Small_scale.

a. Otwórz właściwości warstwy Streets z warstwy grupowej Small_scale. b. W zakładce Etykiet (Labels), włącz etykietowanie – zaznacz kontrolkę Etykietuj obiekty w tej warstwie. (Label Features in this layer)

c. Kliknij Wyrażenie (Expression) 181

LEKCJA 5

d. Jako Język (Parser) wyrażenia wybierz Python. e. Utwórz wyrażenie etykietowania korzystając ze składni Python takie, jak na poniższym rysunku, a następnie kliknij OK.

f. Ustaw następujące parametry czcionki. • Czcionka: Verdana • Rozmiar: 8 pkt. • Styl: Pogrubiony • Barwa: Czarna Teraz, zostaną ustawione niektóre właściwości położenia według procedury Maplex.

g. Kliknij Właściwości rozmieszczenia (Placement Properties). h. W zakładce Pozycja etykiety (Label Position), w panelu Ogólne (General), zmień Rozmieszczenie regularne (Regular Placement) na Rozmieszczenie ulicowe (Street Placement).

i. Kliknij Pozycja (Position), wybierz Zakrzywiony odstęp (Offset Curved) i kliknij OK. j. W zakładce Dopasowanie etykiety (Fiting Strategy) wyłącz wszystkie kontrolki. k. W zakładce Gęstość etykiet (Label Density), zaznacz kontrolkę Usuń duplikaty (Remove Duplicates)

l. Kliknij dwukrotnie OK, aby zamknąć otwarte okna dialogowe. Warstwa Small_scale Streets jest teraz zaetykietowana korzystając z właściwości etykietowania procedury Maplex.

m. Zapisz dokument mapy. Etap 7: Tworzenie etykiet dla warstw operacyjnych W tym etapie, zaczniesz etykietowanie warstw operacyjnych Twojej usługi mapowej. Zostanie zaetykietowana warstwa BikeShops, nadając każdemu obiektowi nazwę. Ze względu na zmieniający się stan ścieżek rowerowych, ścieżek pieszo-rowerowych i sklepów rowerowych w Corvallis, ten dokument mapy zostanie wykorzystany do tworzenia dynamicznej usługi mapowej.

182

Dodawanie tekstów do mapy

a. Z folderu ..\DMAG\Teksty_na_mapie otwórz plik Mapa_operacyjna.mxd. b. Sprawdź czy procedura etykietowania Maplex jest bieżącą procedurą etykietowania warstw w aktywnej ramce danych.

c. W warstwie grupowej Small_scale otwórz właściwości warstwy BikeShops. d. Włącz etykiety warstwy BikeShops. e. Ustaw następujące właściwości czcionki. • Czcionka: Verdana • Rozmiar: 8 pt. • Styl: Pogrubiony • Barwa: jaskrawo-czerwona (wg uznania)

f. Kliknij Symbol, a następnie kliknij Edytuj symbol (Edit Symbol) g. W zakładce Maska(Mask), włącz Halo. h. Utwórz halo o rozmiarze 1 i ustaw wartości barwy RGB, dla wszystkich składowych 242. i. Kliknij OK we wszystkich otwartych oknach dialogowych, aby zastosować wprowadzone zmiany i zobaczyć etykiety na mapie.

j. Zapisz dokument mapy i zamknij aplikację ArcMap.

183

LEKCJA 5

Tworzenie i edytowanie opisów ArcGIS 10.1 Help: “What is annotation?”

Po utworzeniu etykiet dla warstw mapy, można je zamienić na obiekty opisów.

Rys. 5.29 Po utworzeniu etykiet i dopracowaniu właściwości ich położenia, można zamienić je na opisy. Opisy dają pełną kontrolę nad położeniem i wyglądem tekstów na mapie.

Zamiana etykiet na opisy Po wyświetleniu etykiet, można zamienić je na opisy, które to mogą być edytowane jak pojedyncze elementy tekstowe. Zamieniając etykiety na opisy, zyskuje się pełną kontrolę i możliwość edycji tekstu oraz niezależnej zmiany położenia każdego z opisów. Z opisami wiążą się następujące korzyści:

• Opisy są gromadzone w geobazie. • Pełna kontrola nad położeniem tekstu. • Możliwość dodawania do tekstów dodatkowych atrybutów tak, jak do innych klas obiektów. • Możliwość edytowania przy użyciu specjalnych narzędzi edycyjnych w aplikacji ArcMap. • Niezależność od skali odniesienia wyświetlania. Istnieją trzy typy opisów:

• Standardowe • Powiązane z obiektami • W dokumencie mapy Opisy standardowe gromadzą symbole tekstowe i tabele atrybutów dla każdej klasy opisów. Po zamianie etykiet na opisy standardowe, można edytować opisy, zmieniając ich wygląd i położenie Opisy powiązane z obiektami. Opisy powiązane z obiektami podobnie jak opisy standardowe są zgromadzone w klasie obiektów i można edytować wygląd i położenie ich tekstów. Każdy obiekt opisu jest powiązany z macierzystym obiektem na mapie, czyli obiektem dla którego utworzono wcześniej etykietę. Zmieniając wartość atrybutu obiektu macierzystego,

184

Dodawanie tekstów do mapy

z którym powiązany jest opis tak, jak choćby nazwa ulicy, opis zostanie automatycznie zaktualizowany o tę nową wartość atrybutu. Podobnie przesuwając lub usuwając macierzysty obiekt, opis powiązany z obiektem zostanie również przesunięty lub usunięty. Opisy w dokumencie mapy są zgromadzone jako grafiki tekstowe w pliku mxd. Są one użyteczne przy tworzeniu tekstów, potrzebnych jedynie w określonym dokumencie mapy lub przy tworzeniu opisów, które nie muszą być powiązane z obiektami, dla których były wcześniej tworzone etykiety. Biorąc pod uwagę, ze opisy te są zgromadzone w dokumencie mapy, nie można ich łatwo współdzielić, czy też wykorzystywać je w innych dokumentach mapy tak, jak opisy standardowe lub opisy powiązane z obiektami, które są zgromadzone nie w dokumencie mapy, ale w klasie obiektów w geobazie.

ArcGIS 10.1 Help: “About creating and editing annotation”

Edytowanie obiektów opisów Po zamianie etykiet na opisy, można rozpocząć edytowanie i wykorzystywać specjalne narzędzia edycji opisów do przesuwania, zmiany rozmiaru, czy obracania tekstu opisów. Podczas edytowania obiektów opisów, mamy pełną kontrolę nad wyglądem i położeniem tekstu. Jest to podstawowa przewaga korzystania w pracach kartograficznych z opisów, względem używania etykiet.

Dodatkowe rozważania • Etykiety wymagają dodatkowego przetwarzania komputerowego, aby w ramach procedury etykietowania rozmieścić teksty. Biorąc pod uwagę to dodatkowe przetwarzanie, warstwy opisów są ogólnie wyświetlane szybciej niż etykiety. • Biorąc pod uwagę, że położenie opisów jest statyczne i nie zmienia się wraz ze skalowaniem i przesuwaniem zakresu mapy, może zaistnieć konieczność tworzenia wielu warstw opisów, dedykowanych poszczególnym zakresom skalowym mapy. .

185

Dodawanie tekstów do mapy

30 minut

Ćwiczenie 5B: Tworzenie i edytowanie opisów W tym ćwiczeniu, zamienisz etykiety, utworzone przy użyciu procedury Maplex, na opisy, a następnie będziesz edytować położenie tych opisów. Obiekty opisów to elementy tekstowe które można indywidualnie edytować, aby dopracować położenie tych tekstów na mapie. Jako miejski kartograf dokonasz zmian opisów zarówno tych z mapy ściennej jak i zapisanych w bazie danych. W tym ćwiczeniu:

• Zamienisz etykiety na opisy. • Przeprowadzisz edycję opisów.

187

LEKCJA 5

Etap 1: Zamiana etykiet na opisy W tym etapie, etykiety parków miejskich zostaną zamienione na obiekty opisowe. Utworzenie opisów jest niezbędne, aby móc w pełni kontrolować pojedyncze elementy tekstowe na mapie.

a. Uruchom aplikację ArcMap. b. Otwórz dokument mapy ..\DMAG\Teksty_ma_mapie\24na36.mxd. Jeśli etykietowanie tego dokumentu mapy nie zostało zakończone w poprzednim ćwiczeniu, otwórz dokument mapy ..\DMAG\Teksty_ma_mapie\24na36-Opisy.mxd.

c. Kliknij prawym przyciskiem myszy warstwę Parks i wybierz Zamień etykiety na opisy (Convert Labels to Annotation). Najpierw, musisz zadecydować, jak będą gromadzone obiekty opisowe. Na przykład, czy chcesz gromadzić opisy jako klasę obiektów wewnątrz geobazy, czy też jako grafiki tekstowe w dokumencie mapy?

d. W panelu Przechowaj opisy (Store Annotation) sprawdź czy zaznaczona jest opcja W bazie danych (In a database). Gromadzenie opisów w postaci klasy obiektów w bazie danych, pozwoli wykorzystać te opisy w wielu dokumentach mapy, tak jak zwykłą klasę obiektów.

Skala odniesienia dla opisów została określona automatycznie w oparciu o skalę odniesienia ustawioną wcześniej (1:16 000). Jeśli skala odniesienia w dokumencie mapy nie została określona zostanie użyta bieżąca skala wyświetlania.

e. W panelu Utwórz opis dla (Create Annotation For), wybierz Wszystkie obiekty (All features) - jeśli nie jest zaznaczone. Te opcje dotyczą obiektów, dla których zostaną teraz utworzone opisy. Domyślnie, do tworzenia opisów wykorzystywane są wszystkie etykiety. Można tak zdefiniować tworzenie opisów, aby powstały tylko dla etykiet w bieżącym zasięgu lub obiektów wybranych.

f. Wyłącz kontrolkę opcji Obiekt powiązany (Feature Linked ) - opcja powiązania z obiektami warstwy Parks. Czyniąc to, zostaną utworzone standardowe opisy w geobazie, które po powstaniu nie będą powiązane z obiektami źródłowymi. Istnieje na tym etapie dodatkowa możliwość, dodania tworzonych opisów do istniejącej już klasy obiektów. 188

Dodawanie tekstów do mapy

g. Jako Cel, wpisz nazwę ParksAnno oraz domyślną lokalizację Corvallis.gdb. h. Okno dialogowe Zamień etykiety na opisy (Convert Labels To Annotation) powinno wyglądać tak, jak na poniższym rysunku.

Kliknij Zamień (Convert), aby utworzyć nową klasę obiektów opisowych. Na wierzchu warstw w tabeli zawartości, powinna pojawić się klasa obiektów opisowych ParksAnno.

Etap 2: Edytowanie opisów parków Teraz zaczniesz dopracowanie położenia utworzonych opisów. Te obiekty opisowe muszą współgrać z innymi obiektami mapy. Tak więc, podczas edytowania ich położenia trzeba zadbać o ich czytelność oraz o to, aby nie przysłonić innych informacji. Edytowanie obiektów opisowych zaczniesz od tych elementów, których położenie wymaga usprawnienia. Umieszczając opisy w nowym położeniu, użyj wskazówek zaprezentowanych w tej lekcji. W trakcie pracy będziesz skalować mapę do wielu różnych zakresów (zdefiniowanych poprzez zakładki przestrzenne), odwiedzając różne miejsca mapy. W każdym miejscu pracy, trzeba będzie podjąć decyzję o najlepszym położeniu opisu parku.

189

LEKCJA 5

W każdym zakresie, do którego będzie skalowana mapa, rozważ następujące wskazówki:

• Czy opisy są w centrum poligonów? • Czy opisy nie zasłaniają poligonów parków? • Czy opisy wystają poza poligony parków? • Jak położenie opisów może być zmienione, aby poprawić czytelność mapy?

a. Przeskaluj mapę do zasięgu zakładki Location 1. Biorąc pod uwagę, że opisy są zapisane jako klasa obiektów, aby wykonać niezbędne modyfikacje, należy użyć paska narzędziowego Edytor, aby rozpocząć edycję.

b. W pasku narzędziowym Standardowy (Standard), kliknij przycisk Pasek narzędziowy Edytor (Editor toolbar).

c. W pasku narzędziowym Edytor (Editor), w menu Edytor (Editor), kliknij Zacznij edycję (Start Editing).

d. W oknie dialogowym Zacznij edycję (Start Editing), kliknij dwukrotnie ParksOpis, aby zacząć edycje danych z geobazy Corvallis, tak jak to pokazano na poniższym rysunku.

e. Na pasku narzędziowym Edytor (Editor), wybierz Narzędzie edycji opisów (Edit Annotation tool ). To narzędzie pozwala wybrać i edytować obiekty opisowe z geobazy.

f. Wybierz opis Timberhill Park, aby go podświetlić tak, jak na poniższym rysunku.

190

Dodawanie tekstów do mapy

g. Ustaw kursor wewnątrz prostokąta selekcji aby kursor zmienił się w czterokierunkową strzałkę. h. Przesuń opis lekko na północny wschód, umieszczając go na zewnątrz poligonu tak, jak to pokazano na poniższym rysunku.

i. Jeśli nowe położenie opisu wydaje Ci się optymalne, kliknij na zewnątrz ramki selekcji opisu, aby wyczyścić jego selekcję. Właśnie dokonano edycji pierwszego obiektu opisowego, aby poprawić czytelność tekstu i jego relację z odpowiadającym mu parkiem. Manualne edytowanie tekstu może być czasochłonne. Wysiłek i praca związane z dopracowaniem reguł rozmieszczania etykiet, może zaoszczędzić wiele czasu, poświęconego później na niezbędne edycje położenia opisów.

Walnut Park właśnie zmienił swą nazwę na Dr. Martin Luther King Jr. Park. Biorąc pod uwagę, że opisy są zapisane jako klasa obiektów w geobazie, można edytować atrybuty powiązane z tym opisem.

j. Korzystając z funkcji Narzędzie edycji opisów (Edit Annotation tool )

, wybierz opis Walnut Park.

k. W pasku narzędziowym Edytor (Editor), kliknij przycisk Atrybuty (Attributes)

, aby wyświetlić okno z

atrybutami opisu. W środkowej części okna znajdują się dwie zakładki – Opis i Atrybuty. Korzystając z zakładki Opis, można zmienić ciąg znaków i parametry czcionki, wykorzystywanej przez obiekt opisu.

l. Kliknij zakładkę Atrybuty (Attributes). Ta zakładka prezentuje wszystkie atrybuty powiązane z danym obiektem opisowym. Teraz zmienisz niektóre wartości atrybutów.

191

LEKCJA 5

m. W polu TextString, zmień wartość na Dr. Martin Luther King Jr. Park, a w polu FontSize zmień wartość na 6.

n. Zamknij okno Atrybuty (Attributes). o. Powiększ mapę do zasięgu parku Dr. Martin Luther King Jr. Park, aby przyjrzeć się jego opisowi. Ponieważ opis wystaje na zewnątrz po obu stronach parku, zmodyfikujesz opis, rozbijając go na kilka wierszy - stos.

p. Kliknij prawym przyciskiem myszy opis i wybierz Umieść w wielu liniach (Stack). Ta funkcja automatycznie rozbije opis na wiele linijek. Może jednak zaistnieć konieczność dodatkowego dopracowania podziału na linijki tego opisu, przy użyciu okna Atrybuty.

q. Otwórz okno Atrybuty (Attributes)

i wybierz zakładkę Opis (Annotation).

r. Umieść kursor w ciągu tekstowym i przekształć tekst tak, aby dopasować go do poniższego przykładu.

s. Kliknij Zastosuj (Apply) i zauważ jak opis został zmieniony – przekształcony w 3 wiersze. t. Przesuń opis na środek parku tak, jak na poniższym przykładzie.

u. Jeśli położenie opisu jest odpowiednie, w menu Edytor (Editor), kliknij Zapisz zmiany (Save Edits).

192

Dodawanie tekstów do mapy

v. Wyczyść selekcję obiektów. w. Odwiedź pozostałe miejsca mapy, oznaczone zakładkami— od Location 2 do Location 7— i zmień opisy bazując na wskazówkach przedstawionych wcześniej w tej lekcji.

x. Zapisz swoje zmiany. Etap 3: Tworzenie i edytowanie opisów powiązanych z obiektami W tym etapie, utworzone zostaną opisy powiązane z obiektami, w celu dopracowania położenia nazw ulic. Opisy powiązane z obiektami to obiekty tekstowe będące w bezpośredniej relacji ze źródłowymi obiektami dla których utworzono etykiety. Ten typ opisów jest automatycznie aktualizowany wraz ze zmianami obiektu macierzystego: usunięcie, przekształcenie i przesunięcie. Dodatkowo, zmiana wartości atrybutu obiektu, na której bazuje opis, skutkuje zmianą treści samego opisu.

Opisy powiązane z obiektami mogą być tworzone i edytowane w ArcGIS for Desktop Standard i Advanced. ArcGIS for Desktop Basic może jedynie wyświetlać (przeglądać) te opisy.

a. Kliknij prawym przyciskiem myszy warstwę Streets i wybierz Zamień etykiety na opisy (Convert Labels to Annotation).

b. W oknie dialogowym Zamień etykiety na opisy (Convert Labels to Annotation), pozostaw wszystkie parametry domyślne – zmień jedynie nazwę klasy obiektów opisowych na StreetsOpis.

193

LEKCJA 5

Twoje okno dialogowe powinno wyglądać tak jak na poniższym przykładzie.

Biorąc pod uwagę, że opisy powiązane z obiektami są w relacji z klasą obiektów, wynikowa lokalizacja klasy opisów musi być tą samą geobazą w której są obiekty macierzyste.

c. Kliknij Zamień (Convert), aby utworzyć nowe opisy powiązane z obiektami. Dwie, utworzone wcześniej klasy etykiet: Major Roads i Minor Roads, zostaną zamienione na oddzielne podtypy w klasie obiektów opisowych. To pozwala na niezależne włączanie i wyłącznie ich widoczności. Teraz można już poprawić kilka problemów związanych z rozmieszczeniem nazw ulic.

d. W tabeli zawartości, w warstwie StreetsOpis, wyłącz widoczność podklasy Minor Roads. Teraz wyświetlane są tylko opisy z podklasy Major Roads.

e. Przeskaluj mapę korzystając z zakładki State Route 34 Bypass.

194

Dodawanie tekstów do mapy

f. Wybierz i usuń opis SR 34 Byp, znajdujący się obok Shawala Point Park. Wskazówka: Wybierz Narzędzie edycji opisów (Edit Annotation tool)

i wybierz opis.

Na pasku narzędziowym Standardowy (Standard), kliknij przycisk Usuń (Delete) klawiaturze.

lub wciśnij DELETE na

Teraz przyjrzysz się unikalnym zachowaniom opisów powiązanych z obiektami.

g. W tabeli zawartości, w warstwie StreetsAnno, włącz podklasę Minor Roads. h. Przeskaluj mapę do innego zakresu - wybierz zakładkę o nazwie Ridgewood Pl. Tu, w tabeli atrybutów ulic, w polu z nazwą wprowadzono niepoprawną nazwę tej ulicy. Teraz zostanie to zmienione na poprawną nazwę Ridgewood Pl.

i. Korzystając z Narzędzie edycji opisów (Edit Annotation Tool)

wybierz opis Riderwood Pl.

Zauważ że każde słowo w tej nazwie zostało wyróżnione swoją osobną ramką selekcyjną. To pozwala niezależnie przesuwać każde ze słów.

j. Kliknij ciąg znaków "Pl" w wybranym opisie i zauważ że ramka selekcji wypełniła się kreskowaniem o barwie magenta tak, jak na poniższym przykładzie.

195

LEKCJA 5

k. Przeciągnij i umieść wybrany fragment tekstu poniżej linii tak, jak pokazano to na poniższym przykładzie.

Zauważ, że podczas przesuwania tekstu, tekst przybiera przebieg naśladujący kształt drogi do której jest dowiązany.

l. W pasku narzędziowym Edytor (Editor), wybierz narzędzie Edytuj (Edit)

.

m. Wybierz ulicę (nie opis ulicy) o nazwie Riderwood Pl aby ją podświetlić, jak to pokazano na poniższym przykładzie.

n. Otwórz okno Atrybuty (Attributes)

.

o. W polu Name, zmień nazwę na Ridgewood. p. Zrób to samo dla wartości pól DISP_NAME i FULLNAME. q. Zamknij okno Atrybuty (Attributes). Zauważ, że opis teraz prezentuje poprawną nazwę ulicy.

r. Utrzymując selekcję ulicy, usuń ten obiekt (ulicę) - Delete.

196

Dodawanie tekstów do mapy

Zauważ, że obiekt - ulica i jego opis zostały usunięte, a usunięcie opisu wynika z tego, że było on dynamicznie powiązany ze swym macierzystym obiektem (ulicą).

s. Na pasku narzędziowym Standardowy (Standard), kliknij Cofnij (Undo)

, aby przywrócić ulicę i opis.

t. Zamknij okno atrybutów. u. Zapisz zmiany.

Etap 4: Tworzenie opisów zapisanych w dokumencie mapy W tym etapie zostaną utworzone opisy, zapisane w dokumencie mapy. Opisy dokumentu mapy różnią się od opisów w geobazie, sposobem zapisu i edytowania. Opisy dokumentu mapy są zapisywane jako grupa opisów w pliku MXD. Aby edytować ten typ opisów należy użyć narzędzi edycji grafik. Najczęściej, opisy dokumentu mapy są tworzone w przypadkach, gdy na mapie ma być rozmieszczona mała liczba edytowalnych tekstów i te teksty będą wykorzystywane jedynie w tym konkretnym dokumencie mapy. Ten typ opisów jest również użyteczny w sytuacji, gdy tekst jest tworzony manualnie, a nie powstaje na drodze zamiany etykiet na opisy. Obiekty bez ściśle określonych granic na mapie, takie jak łańcuchy górskie lub akweny, często są opisywane właśnie takimi opisami.

a. Przeskaluj mapę do zakresu zakładki OSU. b. Przeskaluj mapę do skali odniesienia. Wskazówka: Kliknij prawym przyciskiem myszy ramkę danych Layers, kliknij Skala odniesienia (Reference Scale) i wybierz Powiększ do skali odniesienia (Zoom To Reference Scale). Duży poligon pośrodku bieżącego zasięgu mapy, to kampus uniwersytecki - Oregon State University. Tabela atrybutów warstwy tego poligonu nie zawiera nazwy tego poligonu, dlatego też nie ma możliwości szybkiego utworzenia etykiety dla tego obiektu. Opisy dokumentu mapy są gromadzone jako grupy opisów. Jeśli nie zostanie utworzona określona grupa opisów, nowe opisy będą powstawały w grupie opisów o nazwie Domyślna.

197

LEKCJA 5

Tworząc własne grupy opisów można dobrze zorganizować swój dokument mapy. Można także powiązać taką grupę opisów z warstwą z mapy. Podczas włączania i wyłączania widoczności takiej warstwy mapy, powiązane opisy również będą się włączały i wyłączały.

c. Otwórz właściwości ramki danych Layers. d. Wybierz zakładkę Grupy opisów (Annotation Groups), a następnie kliknij Nowa grupa (New Group).

e. W oknie Nowa grupa opisów (New Annotation Group) wpisz nazwę grupy OSU. f. Kliknij OK. g. Kliknij Właściwości. Można powiązać grupę opisów z określoną warstwą mapy, określić jej skalę odniesienia lub określić zakres skalowy wyświetlania. Tu określimy skalę odniesienia.

h. W oknie Właściwości grupy opisów (Annotation Group Properties), w polu Skala odniesienia (Reference Scale) wpisz 16000.

i. Kliknij dwukrotnie OK, aby zamknąć otwarte okna dialogowe. Teraz zostanie utworzony opis dokumentu mapy dla poligonu Oregon State University.

j. Z menu Dostosuj (Customize) dodaj pasek narzędziowy Kreślenie (Draw), a następnie zadokuj go.

k. W pasku narzędziowym Kreślenie (Draw), kliknij menu Kreślenie (Draw), kliknij Aktywne miejsce opisów (Active Annotation Target) i wybierz OSU. To spowoduje, że nowoutworzona grupa opisów będzie aktywnym celem czy też miejscem zapisu, nowych, teraz tworzonych opisów w tym dokumencie mapy.

l. W pasku narzędziowym Kreślenie (Draw), wybierz narzędzie Tekst (Text) m. Kliknij we wnętrzu poligonu Oregon State University. n. W miejsce podświetlonego słowa Text, wpisz OSU.

198

.

Dodawanie tekstów do mapy

o. W pasku narzędziowym Kreślenie (Draw), wybierz narzędzie Wybierz elementy (Select Elements)

,

aby wybrać nowoutworzony tekst. To narzędzie jest także dostępne w pasku narzędziowym Narzędzia (Tools).

p. Kliknij prawym przyciskiem myszy tekst OSU i wybierz Właściwości (Properties). Teraz zostanie zmieniona czcionka, barwa i rozmiar nowego opisu dokumentu mapy. Wokół tekstu zastosowany zostanie także efekt Halo, aby poprawić czytelność tekstu i wyodrębnić go z tła.

q. W oknie Właściwości (Properties), kliknij Zmień symbol (Change Symbol). r. Zmień czcionkę według poniższej specyfikacji: • Czcionka: Tahoma • Rozmiar: 16 pkt. • Styl: Pogrubiony

s. Wybierz barwę wyraźnie kontrastującą z barwą poligonu OSU. t. Kliknij Edytuj symbol (Edit Symbol). u. Kliknij zakładkę Maska (Mask), a następnie włącz kontrolkę Halo. To spowoduje dodanie efektu halo o barwie białej i szerokości 2 pkt.

v. Użyj narzędzia Wybierz elementy (Select Elements)

, aby umieścić opis precyzyjnie we wnętrzu

poligonu OSU.

w. Zapisz dokument mapy.

Etap 5: Tworzenie opisu w kształcie łuku W tym etapie dla obiektu Willamette River zostanie dodany dodatkowy opis.

a. Włącz widoczność warstwy RiverPoly. Teraz utworzysz opis w dokumencie mapy, korzystając z zupełnie innej techniki.

b. Przeskaluj mapę do zakresu zakładki Willamette River. 199

LEKCJA 5

W przypadku rzeki występuje taka sama sytuacja, co w przypadku poligonu OSU, że w tabeli atrybutów tej warstwy, brak użytecznego atrybutu, którym można zaetykietować rzekę lub utworzyć opis.

c. W pasku narzędziowym Kreślenie (Draw), z rozwijalnej listy narzędzia Tekst (Text) wybierz narzędzie Tekst łukowy (Splined Text)

,

.

Narzędzie to tworzy tekst wzdłuż narysowanej krzywej.

d. Narysuj linię, przebiegającą wzdłuż i pośrodku rzeki, klikając raz w punkcie początkowym linii oraz na każdym wierzchołku tworzącym i klikając dwukrotnie na końcu linii.

e. W oknie tekstu wpisz Willamette River. Twój nowy opis powinien wyglądać podobnie do opisu znajdującego się na poniższym rysunku.

Zwykle, tekst odnoszący się do obiektów naturalnych (jeziora, rzeki czy pasma gór) wykorzystują czcionkę typu Italic (kursywa) z szeryfami. Obiekty hydrograficzne np. rzeki, jeziora są dodatkowo wyświetlane kolorem niebieskim. Teraz zmienisz symbolizację tekstu, aby dopasować go do tych kartograficznych standardów.

f. Kliknij dwukrotnie, utworzony tekst, aby wyświetlić właściwości czcionki. g. Kliknij Zmień symbol (Change Symbol). h. Zmień parametry tekstu, zgodnie z poniższymi wskazówkami: • Czcionka: Times New Roman, • Rozmiar: 12, • Styl: Kursywa, • Kolor: Dark blue.

200

Dodawanie tekstów do mapy

Teraz dostosujesz odstępy pomiędzy znakami w tym nowym opisie tak, aby rozstrzelić tekst wzdłuż rzeki.

i. Kliknij Edytuj symbol (Edit Symbol). j. W zakładce Tekst formatowany (Formatted Text), zmień Odstęp między znakami (Character Spacing) na 100.

k. Kliknij OK, we wszystkich otwartych oknach dialogowych, aby zastosować zmiany. l. Końcowa postać utworzonego opisu dokumentu mapy, powinna przypominać tę z poniższego rysunku:

Edytowanie opisów może być procesem czasochłonnym. W tym ćwiczeniu utworzono i edytowano kilka typów opisów. Korzystając z narzędzi edycji opisów, mamy pełną kontrolę nad położeniem, treścią i wyglądem każdego obiektu tekstowego.

m. Zapisz dokument mapy i zamknij aplikację ArcMap.

201

LEKCJA 5

Podsumowanie 1. Optymalne położenie etykiet obiektów punktowych to u góry i na lewo względem punktu. a. Prawda b. Fałsz 2. Opisz etapy przebiegu prac związanych z edycją tekstów.

3. Jakimi zmiennymi graficznymi można definiować elementy tekstowe, aby wzmocnić formowanie hierarchii wizualnej na mapach?

202

Tworzenie map w sieci

6 Tworzenie map sieciowych - do wykorzystania w sieci Pojęcia kluczowe: “anti-aliasing” usługa mapowa mapa w sieci

Rys. 6.1 ArcGIS for Desktop umożliwia dystrybucję map i danych GIS w ramach organizacji lub poprzez

Wprowadzenie W tej lekcji, będziemy pracować z warstwami operacyjnymi i warstwami mapy bazowej, w celu utworzenia usług mapowych. Usługi mapowe, zostaną połączone w mapie sieciowej, która będzie dostępna on-line i będzie udostępniała informacje o ścieżkach rowerowych i ścieżkach pieszorowerowych w Corvallis. Po utworzeniu warstw mapy, przy wykorzystaniu ArcGIS for Desktop, można opublikować usługę mapową, aby utworzyć interaktywna mapę on-line. Dzięki temu inni użytkownicy korzystając z ArcGIS Online, będą mogli znaleźć tę usługę mapową; połączyć ją z innymi usługami i przeprowadzać analizy lub przeglądać wizualnie dane. Ten proces jest nazywany obiegiem Tworzenie-Udostępnianie-Wykorzystywanie i umożliwia współdzielenie wyników prac i map z innymi, nawet tymi, którzy nie posiadają oprogramowania ArcGIS.

internet. Mapy można współdzielić nawet z tymi którzy nie posiadają ArcGIS for Desktop.

203

LEKCJA 6

ArcGIS for Desktop to oprogramowanie pomocne przy zarządzaniu projektami i mapami GIS oraz współdzieleniu tych zasobów z innymi poprzez ArcGIS Online. ArcGIS for Desktop, umożliwia:

• Tworzenie map i danych. • Współdzielenie map, danych i przebiegu prac z innymi. • Wykorzystanie, eksplorację i analizowanie własnych danych i map lub tych udostępnionych przez innych. Zagadnienia • Projektowanie usług mapowych. • Publikowanie warstw operacyjnych. • Tworzenie własnych map bazowych. • Współdzielenie map w sieci. Cele Po ukończeniu tej lekcji będziemy mogli:

• Omówić aspekty projektowe i wydajnościowe towarzyszące tworzeniu usług mapowych – map w sieci. • Tworzyć wysoko-wydajne mapy w sieci, zgodnie ze standardami kartograficznymi.

204

Tworzenie map w sieci

Przebieg prac kartograficznych: Kompozycja i Publikacja

Rys. 6.2

Dwa ostatnie etapy przebiegu kartograficznych prac projektowych to etapy kompozycji i publikacji. Zadania, które są wykonywane w tych etapach, są ściśle uzależnione od tego, czy mapa będzie publikowana jako mapa w sieci, czy też będzie to mapa do wydruku.

Tworzenie kompozycji mapy i publikacja końcowa to finalne etapy przebiegu kartograficznych prac projektowych.

Etap kompozycji dotyczy całego wyglądu interfejsu, w którym ma zaistnieć tworzona mapa sieciowa. Te zadania obejmują rozmieszczenie narzędzi mapy bazowej oraz zaprojektowanie całego otoczenia strony sieciowej, tworzonej interaktywnej mapy.

Wspomniany wyżej etap, na którym skupimy się w tej lekcji, obejmuje następujące zadania:

• Publikowanie warstw w ArcGIS for Desktop • Wykorzystanie przeglądarki ArcGIS.com do połączenia usług mapowych w interaktywną mapę sieciową on-line. • Współdzielenie mapy z innymi poprzez sieć, urządzenia mobilne lub poprzez ArcGIS for Desktop

205

LEKCJA 6

Rozważania projektowe związane z usługami mapowymi ArcGIS 10.1 Help: “Managing the performance of ArcGIS map services”

Usługa mapowa (serwis mapowy) udostępnia mapy, obiekty i atrybuty poprzez wiele różnych typów aplikacji klienckich. Jednym z podstawowych celów usługi mapowej jest zaprezentowanie warstw danych operacyjnych na tle map bazowych poprzez ArcGIS Online. Ta sama usługa mapowa, może być wykorzystywana przez wielu różnych użytkowników. Na przykład, usługa mapowa może być wykorzystywana przez jednego użytkownika w aplikacji ArcMap, przez innego użytkownika w jakiejś aplikacji sieciowej, przez jeszcze innego użytkownika w ArcGIS Online, a przez jeszcze innego użytkownika może być użyta w aplikacji na urządzeniu mobilnym.

Czym różni się projekt mapy w sieci od projektu mapy do wydruku?

206

Co to są mapy w sieci?

Tworzenie map w sieci

Mapy w sieci to dokumenty map ArcGIS, które odnoszą się do usług GIS i mają postać kartograficzną. Utworzone mapy w sieci mogą być wykorzystywane przez różnych klientów ArcGIS, obejmując: • ArcGIS for Desktop. • Aplikacje sieciowe. • Urządzenia mobilne.

Rys. 6.3

Poniższy przykład, ukazuje mapę w sieci utworzoną przy użyciu ArcGIS Online. Czerwone i zielone linie, reprezentują odpowiednio ścieżki rowerowe i ścieżki pieszo-rowerowe, a czerwone gwiazdki reprezentują sklepy rowerowe. Te warstwy operacyjne, zostały utworzone przy użyciu ArcGIS for Desktop, a następnie udostępnione w ArcGIS Online. Korzystając z przeglądarki ArcGIS.com, można połączyć dostępne tam mapy bazowe z powyższymi warstwami operacyjnymi i utworzyć mapę w sieci. Mapy w sieci mogą być współdzielone z innymi użytkownikami poprzez adres URL lub poprzez wyszukiwanie bezpośrednio z poziomu ArcGIS for Desktop.

Przykład mapy w sieci łączącej usługę mapową prezentującą ścieżki rowerowe i pieszorowerowe oraz sklepy rowerowe z mapą bazową.

ArcGIS 10.1 Help: “What are web maps?”

Mapy w sieci mogą być współdzielone i wykorzystywane w sieci bez konieczności posiadania jakiegokolwiek oprogramowania ArcGIS. Użytkownicy map w sieci, w celu wykorzystania tych interaktywnych map, mogą używać swych przeglądarek internetowych lub urządzeń mobilnych. Jeśli użytkownicy mają dostęp do ArcGIS for Desktop, te mapy z sieci mogą być wykorzystane w aplikacji ArcMap gdzie, mogą być połączone z innymi danymi w celu prowadzenia różnych prac kartograficznych i analitycznych. Mapy w sieci powstają poprzez połączenie różnych usług mapowych. Takie mapy w sieci, utworzone z różnych usług mapowych, często nazywamy wizualizacjami/aplikacjami mushup.

207

LEKCJA 6

Co to są usługi mapowe?

Rys. 6.4

Każda mapa w sieci zawiera jedną lub wiele usług mapowych, które są ze sobą połączone, aby utworzyć użyteczną mapę dla użytkowników ArcGIS. Usługa mapowa to sposób udostępnienia mapy w sieci, przy wykorzystaniu technologii ArcGIS. Po utworzeniu warstw w aplikacji ArcMap, można opublikować mapę jako usługę na swoim serwerze ArcGIS. Następnie użytkownicy internetu lub intranetu, mogą użyć tych usług mapowych w aplikacjach sieciowych, ArcGIS for Desktop, ArcGIS Online i innych aplikacjach klienckich.

Usługi mapowe mogą zawierać warstwy operacyjne i mapy bazowe. Mapy w sieci powstają

Usługa mapowa warstw operacyjnych

poprzez połączenie tych usług w jedną interaktywną mapę.

Usługa mapowa warstw mapy bazowej

208

Tworzenie map w sieci

Rozważania na temat układu współrzędnych

ArcGIS Resource Center Blog: “Using alternative thematic basemaps with ArcGIS.com map viewer”

Od jakiegoś czasu standardowym układem współrzędnych map w sieci jest odwzorowanie Web Mercator. Odwzorowania Mercatora nie we wszystkich przypadkach map w sieci są odpowiednie, ze względu na znaczne przewiększenie skali obiektów położonych na dalekich północnych i południowych szerokościach geograficznych – tak, jak to pokazano na poniższym rysunku. Przewiększenie to deformuje kształt i rozmiar obszarów.

Rys. 6.5 Odwzorowanie mapy Web Mercator znacznie zniekształca kształt i rozmiar obiektów położonych na dalekich szerokościach geograficznych N i S.

W wielu przypadkach, do swoich danych można zastosować inne odwzorowanie mapy. Na przykład, jeśli użytkownicy Twojej mapy w sieci mają wykonywać pomiary odległości lub powierzchni możesz utworzyć swoją mapę bazową w odwzorowaniu, które utrzymuje te parametry Twoich danych bez zniekształceń. Inne usługi mapowe wyświetlane na wierzchu Twojej mapy bazowej, będą odwzorowywane w locie tak, aby dopasować się do Twojego układu współrzędnych.

209

LEKCJA 6

Poprawianie czytelności usług mapowych Aby wzmocnić czytelność Twoich symboli i tekstów na mapie, podczas przeglądania usług mapowych on-line, bardzo ważne jest wykorzystanie opcji anti-aliasing. Symbole i teksty z opcją anti-aliasing- wydają się bardziej wygładzone, a symbole wydają się bliżej niż było to przewidywane podczas projektowania mapy.

Rys. 6.6 Usługa mapowa bez opcji anti-aliasing.

210

Poniższe przykłady, pokazują efekty opcji anti-aliasing. Zauważ, że krawędzie autostrad są „poząbkowane”. Ten efekt jest najbardziej zauważalny, gdy linia lub krawędź znaku czcionki, nie pokrywa się idealnie z krawędzią pikseli ekranu.

Tworzenie map w sieci

Włączając, w usłudze mapowej, opcję anti-aliasing, obszary, na których pojawiają się poszarpania lub poząbkowania, zostają wygładzone. Wygładzenie to, jest tworzone poprzez wymieszanie pikseli wzdłuż krawędzi symboli mapy z sąsiadującymi pikselami tła, aby utworzyć efekt wygładzenia wzdłuż krawędzi symboli i tekstu. Rys. 6.7 Usługa mapowa z opcją anti-aliasing.

Anti-aliasing może zmniejszyć wydajność Twojej usługi mapowej. Publikując mapę, przy użyciu ArcGIS for Desktop, istnieje kilka opcji umożliwiających zbalansowanie wydajności usługi mapowej względem wzmocnienia jej czytelności, poprzez włączenie opcji anti-aliasing.

211

LEKCJA 6

Mapy bazowe online Rys. 6.8

Wykorzystując mapy bazowe dostępne w ArcGIS Online, można zamienić dane w użyteczne informacje, tworząc zasobne w treść interaktywne mapy.

W ArcGIS Online mamy dostęp do dużego zbioru map bazowych i zobrazowań, mogących być tłem dla danych operacyjnych.

ArcGIS Online oferuje następujące mapy bazowe:

• Oceany, • National Geographic, • Ulice, • Mapa topograficzna, • Zobrazowania. Mapy bazowe online to zasobna podstawa do Twojej pracy. Są one tworzone na podstawie dokładnych i sprawdzonych danych, pochodzących zarówno od komercyjnych dostawców danych jak i od przedstawicieli społeczności GIS z całego świata.

Mapy bazowe są użyteczne wtedy, gdy zachodzi potrzeba dodania do swoich danych operacyjnych/tematycznych konkretnych danych odniesienia. Wykorzystując mapy bazowe ArcGIS Online można zaoszczędzić wiele cennego czasu, poświęconego tworzeniu własnych informacji bazowych. Mapy bazowe z ArcGIS Online są wieloskalowe, wraz z powiększaniem mapy, pojawia się więcej szczegółów i treści. Tak jak są one użyteczne w przypadku map interaktywnych, mogą być one też wykorzystywane podczas tworzenia map do wydruku, takich jak, wielkoformatowa mapa ścienna lub serie map w atlasie.

212

Tworzenie map w sieci

Przebieg prac: Tworzenie i współdzielenie map w sieci Aby utworzyć mapę w sieci poprzez utworzenie usługi mapowej i połączenie jej z mapą bazową, można wykorzystać poniższy przebieg prac. Po utworzeniu mapy, można udostępnić adres sieciowy (URL) innym tak, aby mieli dostęp do Twojej mapy, używając do tego celu, tylko swoich przeglądarek internetowych. Te usługi mapowe, mogą być także wyszukiwane i wykorzystywane w ArcGIS for Desktop. Rys. 6.9 Przebieg prac: Tworzenie i współdzielenie map w sieci.

Opis każdego etapu w powyższym przebiegu prac jest zamieszczony w poniższych paragrafach.

Utworzenie mapy w ArcMap ArcGIS for Desktop, a w szczególności aplikacji ArcMap, to oprogramowanie wykorzystywane do tworzenia warstw, które będą zawarte w usługach mapowych. To tworzenie obejmuje symbolizowanie warstw w taki sposób, jak chcemy je przedstawić użytkownikom w sieci. Typowy przebieg prac, zakłada tworzenie warstw operacyjnych i publikowanie ich jako usługa. Mapę bazową można dodać później, podczas tworzenia mapy w sieci. Użycie aplikacji ArcMap, w celu utworzenia warstw do usługi mapowej, daje możliwość wykorzystania narzędzi i technik projektowych niezbędnych do zastosowania, aby spełnić zakładane kartograficzne wymagania.

213

LEKCJA 6

Udostępnienie jako usługi mapowej Po zasymbolizowaniu danych mapy, należy uruchomić proces udostępnienia mapy jako usługi mapowej. Pojawi się okno dialogowe, umożliwiające wprowadzenie właściwości usługi takich, jak tytuł i tagi wyszukiwania, tak, aby inni użytkownicy mogli znaleźć i wykorzystać tę usługę mapową. Można również wybrać dodatkowe możliwości tworzonej usługi mapowej:

• Usługi obiektowe oferują geometrię, atrybuty i symbolizację wektorowych obiektów GIS. Są one odpowiednie do wyświetlania, tworzenia zapytań i edytowania danych biznesowych na tle sieciowych map bazowych. • Usługi map kafelkowych wykorzystują wcześniej przygotowane i zasymbolizowane obrazy rastrowe, zwane “map cache”. Te kafle obrazów są tworzone dla różnych skal, pozwalając na zwiększenie i zmniejszenie szczegółowości mapy podczas przybliżania i oddalania się od nich. Ten typ usług pozwala na zastosowanie zaawansowanej symbolizacji, która w przypadku innych typów usług, wpływa negatywnie na wydajność, podczas dynamicznie odświeżanejsymbolizowanej usługi mapowej. Łącząc usługi obiektowe i usługi kafelkowe w tworzonej mapie w sieci, powstaje szybko mapa, obsługująca operacje zapytań i edytowania. W tym etapie wykonywana jest także analiza mapy pod kątem, jakichkolwiek błędów i ostrzeżeń publikacyjnych, przed utworzeniem usługi.

Wyświetlenie usługi w ArcGIS.com Po opublikowaniu usługi z poziomu aplikacji ArcMap należy, korzystając z przeglądarki internetowej, zalogować się na swoje konto w ArcGIS.com. Jeśli mapę opublikowano w ArcGIS.com, można użyć trybu wyszukiwania, aby znaleźć usługę mapową, korzystając z wprowadzonych podczas publikacji Znaczników. Jeśli mapę opublikowano na lokalnym serwerze, można podać adres URL usługi mapowej.

Dodanie mapy bazowej do usługi Po dodaniu do mapy usługi mapowej warstw operacyjnych należy jeszcze dodać mapę bazową, będącą informacja tłową dla warstw operacyjnych. Można tu wybierać spośród wielu rożnych map bazowych dostępnych w ArcGIS.com. Te mapy bazowe to wysokojakościowa, wieloskalowa kartografia, która rozbudowuje treść mapy w sieci i dostarcza jej atrakcyjnego i profesjonalnego wyglądu. Można również utworzyć i opublikować swoją własną usługę mapy bazowej, będącą odniesieniem dla własnych warstw operacyjnych. 214

Tworzenie map w sieci

Zapis mapy Zapisz mapę w zasobach swojego konta, aby móc później do niej wrócić i dokonać jeszcze jakiejś zmiany. Aby zapisać swoja mapę sieciową, należy być zalogowanym w ArcGIS.com.

Udostępnienie URL Twoja mapa jest gotowa do współdzielenia z poziomu serwerów ArcGIS.com. Można zapisać mapę, a następnie udostępnić ją wszystkim (public) lub określonej grupie. Aplikacja mapowa może być udostępniana innym na kilka sposobów:

• adres (link) URL , • media społecznościowe (Facebook lub Twitter). • aplikacja osadzona na stronie internetowej. Jeśli użytkownicy Twojej mapy posiadają ArcGIS for Desktop, mogą także wyszukać twoją usługę mapową, a następnie połączyć ją ze swoimi lokalnymi danymi, na własne potrzeby.

215

LEKCJA 6

Najlepsze praktyki przy projektowaniu usług mapowych Projektowanie usług mapowych do wykorzystania online wymaga pewnych przemyśleń, innych, niż podczas projektowania map do wydruku. Tworząc symbolizację i warstwy map, które mają być opublikowane jako usługa mapowa, warto wziąć pod uwagę, poniższe dobre rady.

Używaj formatu PNG Używaj formatu PNG, a nie formatu JPG. Pozwala to gromadzić symbolizację 24-bitową lub 32-bitową z przezroczystością, zapisaną w tzw. kanale alfa, z mało stratną kompresją. Symbolizacja zapisana w formacie PNG, pozwala tworzyć elementy nakładające się na mapę bazową, które wykorzystują w swej symbolizacji obszary przezroczyste. Te obszary przezroczyste nie zasłaniają mapy bazowej znajdującej się pod nimi.

Projektuj łatwo-rozpoznawalne symbole Kształt symboli powinien być łatwo rozpoznawalny, aby odbiorcy mapy mogli łatwo i szybko dostrzegać różne kategorie obiektów na mapie. Symbole muszą być także dostatecznie proste aby łatwo je identyfikować w różnych rozmiarach podczas dynamicznego skalowania mapy.

Twórz symbole wieloskalowe Gdy użytkownicy mapy w sieci, skalują ją do zakresu obszaru zainteresowania, symbole mapy, wraz z powiększaniem mapy powinny być większe, a wraz z pomniejszaniem mapy powinny być mniejsze. Czasami do pokazania tych samych danych w różnych skalach, może zajść konieczność utworzenia warstwy o innym typie geometrii, np. punktowe obiekty będą reprezentować miasta w skali małej, a w skali wielkiej, miasta będą lepiej ukazane za pomocą poligonów odzwierciedlających kształt i zasięg granic miast.

Używaj czcionek o unikalnych stylach liter Używaj czcionek, które posiadają unikalne znaki dzięki czemu można uniknąć dwuznaczności. Podobne litery, jak np. wielkie i małe “i” powinny być przedstawiane w sposób unikalny. Wiele czcionek, będzie przedstawiało te znaki, jako takie same lub tylko subtelnie różniące się, co może czynić je dla odbiorcy, trudnymi w odbiorze.

216

Tworzenie map w sieci

Zastosuj większe rozmiary czcionek Aby zwiększyć czytelność etykiet map na ekranie, używaj większych rozmiarów czcionek, niż tych dla map drukowanych. Etykiety map, projektowane do wykorzystania w usługach mapowych, powinny mieć rozmiar 9 punktów lub większe. W porównaniu z mapami do wydruku, rozmiary czcionek mniejsze niż 9 punktów, są trudne do odczytu. Tworząc usługę map kafelkowych lub dynamiczne usługi mapowe, upewnij się, że etykiety map są czytelne we wszystkich skalach, w których będzie wykorzystywana mapa.

Zastosuj rekomendowane skale dla usługi map kafelkowych Prostą metodą określenia zbioru skal jest zidentyfikowanie skali, w której użytkownicy będą najczęściej użytkować mapę w sieci, a następnie kolejno przyjmować skalę dwukrotnie mniejszą, aż do skali, w której cały obszar zainteresowania będzie prezentowany w jednej lub dwóch częściach. Na przykład, jeśli projektujesz schemat kafli dla miasta i najbliższą skalą, w której mapa będzie przeglądana jest 1:24 00, Twoje skale powinny być następujące: 1:2 400, 1:4 800, 1:9 600, 1:19 200, 1:38 400 –aż do osiągnięcia skali w której, na ekranie komputera, będzie widoczne całe miasto. Ten sposób doboru schematu kafli nie jest wymagany, ale wprowadza odpowiedni poziom zmiany pomiędzy przyległymi poziomami szczegółów, dzięki czemu osiągamy łagodne skalowanie danych podczas zmiany skali mapy. Biorąc pod uwagę, że wielu użytkowników map online jest zaznajomiona ze schematem kafli ArcGIS Online/Google Maps/Bing Maps, każde nowe podejście do schematu kafli może być dla nich czymś niezrozumiałym – zbyt mało lub zbyt dużo poziomów skalowych. Tworząc skale kafelkowania mapy, o większych różnicach pomiędzy skalami map, może spowodować to, że użytkownicy mapy dostaną niezbyt dobry obraz danych. Natomiast tworzenie zbyt wielu poziomów skalowych, wymaga utworzenia na serwerze więcej kafli, niż to jest potrzebne.

Zastosuj “anti-aliasing” Anti-aliasing tworzy wygładzone przejścia wzdłuż granic obiektów, w celu uniknięcia efektów poszarpania symbolizacji. Piksele wzdłuż krawędzi obiektów są wymieszane z sąsiadującymi pikselami tła, aby utworzyć wygładzone krawędzie, co znacznie zwiększa czytelność i jakość estetyczną symbolizacji.

217

Tworzenie map w sieci

30 minut

Ćwiczenie 6: Tworzenie usługi map kafelkowych i dynamicznych usług mapowych W tym ćwiczeniu wykorzystamy ArcGIS for Server do tworzenia usługi map kafelkowych i dynamicznych usług mapowych. Usługi te będą wyświetlane na stronie internetowej Corvallis, symulowanej poprzez przeglądarkę ArcGIS Online. Usługi będą wykorzystywane przez mieszkańców i odwiedzających miasto, którzy są zainteresowani przebiegiem i położeniem ścieżek rowerowych, ścieżek pieszo-rowerowych i sklepów rowerowych w obrębie miasta. W tym ćwiczeniu, wykonasz:

• Tworzenie usługi map kafelkowych. • Tworzenie dynamicznych usług mapowych. • Wyświetlanie usług przy użyciu przeglądarki ArcGIS Online.

219

LEKCJA 6

Etap 1: Tworzenie połączenia z serwerem W tym etapie ustanowisz połączenie ze swoją instancją ArcGIS for Server. Połączenie to jest niezbędne do utworzenia usługi map kafelkowych i dynamicznych usług mapowych. Aby uzyskać połączenie do serwera i dostęp do jego usług, należy poznać nazwę host’a serwera.

a. Kliknij przycisk Start. b. W oknie Wyszukiwanie (Search) wpisz cmd w wciśnij ENTER. Pojawi się okno poleceń z czarnym tłem.

c. W oknie tym wpisz hostname i wciśnij ENTER. d. Zapisz nazwę host’a poniżej:

e. Zamknij okno poleceń. f. W aplikacji ArcMap, przejdź do katalogu ..\DMAG\Mapy_sieciowe i otwórz dokument mapy Mapa_bazowa.mxd.

g. W oknie Katalog, kliknij plus (+) obok pozycji Serwery GIS (GIS Servers), aby rozwinąć listę typów serwerów.

h. Dwukrotnie kliknij pozycję Dodaj server ArcGIS (Add ArcGIS Server). i. W oknie Dodaj server ArcGIS (Add ArcGIS Server), zaznacz kontrolkę obok Publikować usługi GIS (Publish GIS services), a następnie kliknij Dalej (Next).

j. Wpisz Adres URL serwera (Sever URL), uwzględniając nazwę host’a, którą zidentyfikowano i wpisano powyżej, wpisując ją w adresie w miejsce sentencji myserver. Adres URL Serwera powinien być podany w takiej formie: http://myserver:6080/arcgis.

k. W obu polach, Nazwa użytkownika (Name) i Hasło (Password) wpisz student, a następnie kliknij Zakończ (Finish). Uwaga! Upewnij się, że (zapytaj Instruktora) Nazwa użytkownika (Name) i Hasło (Password) to na pewno student.

l. Jeśli pojawi się komunikat dotyczący URL, kliknij Tak (Yes). 220

Tworzenie map w sieci

Twoje połączenie zostało dodane w oknie Katalogu, podobnie jak to pokazano na poniższym rysunku. Tu zaprezentowana jest domyślna nazwa połączenia wraz z poziomem uprawnień (publisher) – podczas szkolenia, nazwa Twojego połączenia z serwerem może być inna niż ta na poniższym rysunku ale zapisana w identycznej konwencji.

Etap 2: Przygotowanie usługi map kafelkowych W tym etapie, użyjesz ArcGIS for Server, aby rozpocząć tworzenie usługi map kafelkowych, w oparciu o dokument Mapa_bazowa.mxd. Ta usługa mapowa, będzie serwowana jako mapa bazowa na stronie internetowej Corvallis.

a. W aplikacji ArcMap, w menu Plik (File), wybierz Udostępnij jako > Usługa (Share As > Service). b. Biorąc pod uwagę, że publikujesz usługę, zaakceptuj domyślne ustawienia i kliknij Dalej (Next) c. W polu Wybierz połączenie (Choose connection) kliknij i wybierz zdefiniowane wcześniej połączenie do publikacji.

d. W polu Nazwa serwisu (Service name) wpisz Mapa_bazowa_Corvallis i kliknij Dalej (Next). e. Zaakceptuj domyślną ścieżkę położenia – Użyj istniejącego folderu (Use existing folder) i kliknij Kontynuuj (Continue). Otworzyło się okno Edytor usługi a do interfejsu ArcMap zostało dodane okno Przygotowanie. Edytor usługi umożliwia określenie właściwości nowej usługi i szybko wskazuje sposoby poprawienia jej wydajności. Okno Przygotowanie prezentuje ostrzeżenia i błędy, które mogą wpływać na wydajność i możliwości Twojej usługi.

f. Zamknij okno Przygotowanie (Prepare). g. Po lewej stronie okna Edytor usługi (Service Editor), kliknij Opis elementu (Item Description). Opis elementu zostanie wykorzystany do utworzenia znaczących metadanych informujących o Twojej usłudze mapowej.

h. Jako Podsumowanie, wpisz Mapa bazowa dla miasta Corvallis. i. Jako Znaczniki (Tags), wpisz Corvallis, Mapa_bazowa. 221

LEKCJA 6

j. W oknie Edytor usługi (Service Editor) – w górnej jego części, kliknij przycisk Podgląd (Preview). Okno Podgląd umożliwia podejrzenie jak będzie wyglądała opublikowana usługa i jaką będzie miała wydajność, przy bieżących ustawieniach. W oknie Podgląd, zwróć uwagę na krawędzie symbolu ulic, jak są one poszarpane. Zgodnie z tym o czym była mowa wcześniej, można to poprawić włączając anti-aliasing.

k. Zamknij okno Podgląd (Preview). l. Po lewej stronie okna Edytor usługi (Service Editor), kliknij Parametry (Parameters). Parametry są wykorzystywane do określenia właściwości usługi mapowej. Anti-aliasing poprawia jakość map zawierających linie i teksty, rozmywając/wymieszając piksele na krawędziach, aby wygładzić ich wygląd. Dodatkowo można eksperymentować z różnymi kombinacjami anti-aliasing’u, korzystając z okna Podgląd.

m. W polu Anti-Aliasing, zmień wartość z Brak (None) na Szybki (Fast). n. W polu Anti-Aliasing tekstu (Text Anti-Aliasing), potwierdź że wybrano Wymuszaj (Force). Rekomendowane jest pozostawienie pozostałych ustawień domyślnych.

222

Tworzenie map w sieci

o. Kliknij ponownie przycisk Podgląd (Preview) i zauważ jak wygładzone zostały krawędzie ulic i tekstu.

p. Zamknij okno Podgląd (Preview). q. Po lewej stronie okna Edytor usługi (Service Editor), kliknij Funkcje (Capabilities). Użyj ustawień Funkcje (Capabilities), aby utworzyć dodatkowe usługi, które będą funkcjonować na bazie lub wraz z Twoją usługą mapową. W tym ćwiczeniu utworzysz tylko usługę mapową. Domyślnie, włączona jest funkcjonalność KML, która daje możliwość wizualizacji usługi w Google Earth.

r. Wyłącz kontrolkę KML.

Etap 3: Określenie schematu kafli W tym etapie, utworzysz schemat kafli dla Twojej usługi mapy bazowej.

a. Po lewej stronie okna Edytor usługi (Service Editor), kliknij Tworzenie pamięci podręcznej (Caching). Tworzenie pamięci podręcznej umożliwia określenie, kiedy usługa będzie wykorzystywała pamięć podręczną i jak będzie ona zaprojektowana. Pamięć podręczna to zorganizowana, hierarchizowana kolekcja zasymbolizowanych kafli obrazów rastrowych w odpowiednich skalach. Pamięć podręczna zawiera zapisane „zrzuty ekranowe” danych i są one najczęściej tworzone dla danych które nie podlegają częstym zmianom, jak właśnie informacje na mapach bazowych.

b. W polu Wyświetl tę usługę mapową (Draw this map service), włącz kontrolkę Wykorzystując kafle z pamięci podręcznej (Using tiles from a cache). Następną opcją jest tworzenie schematu kafelkowania, który reprezentuje skale zapisu kafli w pamięci podręcznej. Domyślną opcją jest ArcGIS Online/Bing Maps/Google maps, który oferuje schemat kafli niezbędny do spójnego nakładania Twoich kafli z pamięci podręcznej kaflami z aplikacji mapowych online tych dostawców. Zmienisz te ustawienia, ponieważ nie będziesz wyświetlać danych Corvallis wraz z danymi z tych zewnętrznych usług.

223

LEKCJA 6

c. W polu Schemat kafli (Tiling Scheme) z rozwijalnej listy wybierz Sugeruj (Suggest). Ta opcja daje możliwość określenie liczby poziomów skalowych użytych do tworzenia obrazków rastrowych w pamięci podręcznej. ArcGIS zasugeruje Ci te poziomy skalowe.

d. W oknie Poziomy skali (Scale Levels), ustaw liczbę poziomów skalowych na 4 i kliknij OK. e. Kliknij Ustawienia zaawansowane (Advanced Settings), a następnie klikaj Usuń (Delete), aby usunąć wszystkie zasugerowane skale. Teraz, dla swojej pamięci podręcznej, wprowadzisz kilka nowych, własnych skal. Podczas ustawiania skal w pamięci podręcznej, zwiększasz lub zmniejszasz skalę mnożąc lub dzieląc skalę przez 2. Każda reprezentacja jest trwale zapisana w obrazku o skali 2 razy mniejszej lub większej od skali poprzedniego obrazka.

f. W polu na górze panelu Ustawienia zaawansowane (Advanced Settings), wpisz 6000 i kliknij Dodaj (Add).

g. Korzystając z powyższej procedury, dodaj następujące skale: • 12 000, • 24 000, • 48 000.

h. Pozostałe wartości pozostaw domyślne.

224

Tworzenie map w sieci

Twoje okno dialogowe powinno wyglądać tak jak na poniższym rysunku.

Etap 4: Analizowanie i publikowanie usługi map kafelkowych W tym etapie, dokonasz analizy mapy i danych, aby mieć pewność, że odpowiadają one wymaganiom tej publikacji.

a. W górnej części okna Edytor usługi (Service Editor) kliknij Analizuj (Analyze). Problemy znalezione podczas analizowania, zostaną wyświetlone w oknie Przygotowanie jako błędy, ostrzeżenia i informacje.

• Błędy muszą być poprawione przed publikacją usługi. • Ostrzeżenia i informacje powinny być przeczytane i rozważone, aby podjąć decyzje czy należy przed publikacją wykonać jakieś dodatkowe poprawki usługi. Wyniki analizy wskazują kilka ostrzeżeń związanych z Twoją usługą.

b. W oknie Przygotowanie (Prepare), kliknij prawym przyciskiem myszy komunikat o wykorzystywaniu procedury etykietowania Maplex i kliknij Pomoc (Help). 225

LEKCJA 6

c. Przeczytaj informacje z Pomocy (Help) i odpowiedz na następujące pytania: 1. Czy w kafelkowanych usługach mapowych można używać procedury etykietowania Maplex?

2. Czy istnieją jakieś przeciwwskazania do wykorzystania procedury etykietowania Maplex w kafelkowanych usługach mapowych?

d. Zamknij okno ArcGIS 10.1 Help. e. Kliknij prawym przyciskiem myszy ostrzeżenie dotyczące rozszerzenia Maplex i wybierz Oznacz jako wyjątek (Mark As Exception).

f. Kliknij prawym przyciskiem myszy ostrzeżenie o treści Źródło danych nie jest zarejestrowane na serwerze….( Data source is not registered with the server….).

g. Oznacz to ostrzeżenie jako wyjątek. Więcej o tych komunikatach można się dowiedzieć klikając prawym przyciskiem myszy komunikat w oknie Przygotowanie lub szukając numeru kodu w Pomocy do ArcGIS. Można znaleźć kod zarówno dla błędu, ostrzeżenia jak i informacji, jakie pojawiły się po wykonaniu analizy.

h. Kliknij prawym przyciskiem myszy ostrzeżenie o treści Warstwa zawiera wielowarstwowy symbol liniowy…( Layer contains a multilayer line symbol...).

i. Wybierz opcję Automatyczne poprawienie szerokości linii (Automatically Correct Line Widths). j. Zamknij okno Przygotowanie (Prepare). k. W górnej części okna Edytor usług (Service Editor), kliknij Publikuj (Publish). l. W oknie Kopiowanie danych do serwera (Copying Data to Server), kliknij OK. m. W oknie Wynik publikowania usługi (Service Publishing Result), przeczytaj komunikat, a następnie kliknij OK.

n. W drzewie Katalogu (Catalog), zlokalizuj Swój serwer GIS. o. Kliknij prawym przyciskiem myszy usługę Mapa_bazowa_Corvallis i wybierz Wyświetl status pamięci podręcznej (View Cache Status).

226

Tworzenie map w sieci

p. W oknie status pamięci podręcznej, kliknij Odśwież status (Refresh Status), aby określić wskaźnik procentowy kompletowania kafli (to czasami może zająć parę minut).

q. Użyj opcji odświeżania tyle razy, dopóki w Podsumowaniu nie pojawi się informacja o istnieniu 100% kafli.

r. Po zakończeniu procesu kafelkowania, kliknij Zamknij (Close).

Etap 5: Tworzenie dynamicznej usługi mapowej W tym etapie, użyjesz ArcGIS for Server do utworzenia dynamicznej usługi mapowej, na bazie dokumentu Mapa_operacyjna.mxd. Ta usługa mapowa będzie serwowana jako operacyjna lub tematyczna warstwa na stronie internetowej miasta Corvallis.

a. Otwórz dokument mapy ..\DMAG\Mapy_w_sieci\Mapa_operacyjna.mxd. b. W oknie z zapytaniem o zapis zmian w dokumencie Mapa_bazowa.mxd, wybierz Nie (No). 3. Czy sklepy rowerowe wykorzystują etykiety czy opisy? Na podstawie czego można to wywnioskować?

4. Jaką procedurę etykietowania wykorzystuje mapa? Na podstawie czego można to wywnioskować?

Ze względu na to, że tylko kilka obiektów na mapie wymaga tekstu, opublikujesz swoją usługę mapowa wykorzystując etykiety.

Etykiety mogą negatywnie wpłynąć na Twoja usługę mapowa, ponieważ za każdym razem, gdy zostanie zmieniona skala lub zasięg mapy, pozycja każdej etykiety, będzie obliczana na nowo. W przypadku wielu takich elementów tekstowych na mapie, może to znacznie spowolnić wyświetlanie (zmniejszyć wydajność) takiej mapy w sieci. Jeśli wybieramy wykorzystanie etykiet w usłudze mapowej, lepszą wydajność uzyskamy stosując Standardową procedurę etykietowania niż procedurę etykietowania Maplex.

c. W aplikacji ArcMap, w menu Plik (File), wybierz Udostępnij jako > Usługa (Share As > Service).

227

LEKCJA 6

d. Biorąc pod uwagę, że publikujesz usługę, zaakceptuj domyślne ustawienia i kliknij Dalej (Next). e. W polu Wybierz połączenie (Choose connection) kliknij i wybierz zdefiniowane wcześniej połączenie do publikacji.

f. W polu Nazwa usługi (Service name) potwierdź nazwę Mapa_operacyjna i kliknij Dalej (Next). g. Zaakceptuj domyślne położenie ścieżki jako istniejący katalog i kliknij Kontynuuj (Continue). h. Po lewej stronie okna Edytor usługi (Service Editor), kliknij Opis elementu (Item Description). i. Jako Podsumowanie, wpisz Warstwy operacyjne mapy rowerowej miasta Corvallis. j. Jako Znaczniki, wpisz Corvallis, Rower, Mapa_ operacyjna. k. Kliknij Parametry (Parameters). l. Ustaw Anti-Aliasing na Szybki (Fast). m. W polu Anti-Aliasing tekstu (Text Anti-Aliasing) potwierdź, że wybrano Wymuszaj (Force). n. Kliknij Funkcje (Capabilities) i wyłącz kontrolkę obok KML. o. Kliknij Tworzenie pamięci podręcznej (Caching) i potwierdź, że wybrana jest opcja Dynamicznie z danych (Dynamically from the data). Teraz dokonasz analizy mapy i danych, aby mieć pewność, że odpowiadają one wymaganiom publikacji.

p. W górnej części okna Edytor usługi (Service Editor) kliknij Analizuj (Analyze). W oknie Przygotowanie pojawi się jedno ostrzeżenie.

q. Kliknij prawym przyciskiem ostrzeżenie i oznacz je jako wyjątek. r. Zamknij okno Przygotowanie (Prepare). s. W górnej części okna Edytor usługi (Service Editor), kliknij Publikuj (Publish). t. W oknie Kopiowanie danych do serwera (Copying Data to Server) kliknij OK. u. W oknie Wynik publikowania usługi (Service Publishing Result) przeczytaj komunikat a następnie kliknij OK.

v. Zminimalizuj okno aplikacji ArcMap. 228

Tworzenie map w sieci

Etap 6: Dodanie usługi map kafelkowych do przeglądarki ArcGIS Online W tym etapie, wyświetlisz swoje nowo utworzone usługi mapowe przy wykorzystaniu przeglądarki ArcGIS Online. Otwórz przeglądarkę internetową i przejdź do www.arcgis.com.

a. W dolnej części strony, w panelu Mapy do osobistego użytku (Maps for Personal Use), kliknij Mapa (Map) tak, jak to pokazano na poniższym rysunku.

Przeglądarka map ArcGIS Online otworzy domyślną mapę, która zawiera topograficzną mapę bazową. Zastąpisz tę mapę bazową swoją usługa map kafelkowych, serwującą mapę bazową dla miasta Corvallis.

b. Zminimalizuj okno przeglądarki. c. Otwórz okno aplikacji ArcMap i otwórz okno Katalog (Catalog). d. Kliknij prawym przyciskiem myszy usługę Mapa_bazowa_Corvallis i wybierz Właściwości usługi (Service Properties).

e. W oknie Edytor usługi (Service Editor), wybierz Mapowanie (Mapping), a następnie zaznacz/podświetl, Adres URL REST’a (REST URL) usługi. To jest adres URL do Twojej usługi mapowej na Twoim lokalnym komputerze.

f. Kliknij prawym przyciskiem myszy wybrany URL i wybierz Kopiuj (Copy). g. Kliknij Anuluj (Cancel) i zminimalizuj okno aplikacji ArcMap. h. Wróć do okna przeglądarki internetowej. i. W górnym lewym narożniku, kliknij przycisk Dodaj (Add) i wybierz Dodaj warstwę tematyczną z Internetu (Add Layer from Web).

j. W oknie Dodaj warstwę tematyczną z Internetu (Add Layer from Web), kliknij prawym przyciskiem myszy w polu URL i wybierz Wklej (Paste).

229

LEKCJA 6

k. Włącz kontrolkę Użyj jako mapę bazową (Use as Basemap).

l. Kliknij Dodaj Warstwę (Add Layer). W ten sposób, pomyślnie dodano własną mapę bazową do przeglądarki ArcGIS Online.

Etap 7: Dodanie dynamicznej usługi mapowej do przeglądarki ArcGIS Online Teraz dodasz dynamiczną usługę mapową, która zawiera ścieżki rowerowe, ścieżki pieszorowerowe i sklepy rowerowe.

a. Zminimalizuj okno przeglądarki internetowej. b. Otwórz ponownie okno aplikacji ArcMap. c. Kliknij prawym przyciskiem myszy usługę Mapa_operacyjna i wybierz Właściwości usługi (Service Properties).

d. Kliknij prawym przyciskiem myszy URL tej usługi i wybierz Kopiuj (Copy). e. Kliknij Anuluj (Cancel) i zminimalizuj okno aplikacji ArcMap. f. Wróć do okna przeglądarki internetowej. g. W górnym lewym narożniku, kliknij przycisk Dodaj (Add) i wybierz Dodaj warstwę tematyczną z Internetu (Add Layer from Web).

230

Tworzenie map w sieci

h. W oknie Dodaj warstwę tematyczną z Internetu (Add Layer from Web), kliknij prawym przyciskiem myszy w polu URL i wybierz Wklej (Paste).

i. Upewnij się, że kontrolka Użyj jako mapę bazową (Use as Basemap) NIE została włączona. j. Kliknij Dodaj warstwę (Add Layer).

W ten sposób, w przeglądarce ArcGIS Online, warstwy operacyjne z powodzeniem dodano do własnej mapy bazowej.

k. Przejrzyj swoje usługi mapowe ArcGIS Online: • Przeciągnij myszką, aby zmienić zakres mapy. • Użyj funkcjonalności skalowania, powiązanej z przeglądarką. 231

LEKCJA 6

l. Zamknij aplikację ArcMap bez zapisywania zmian i zamknij przeglądarkę internetową.

232

Tworzenie map w sieci

Podsumowanie 1. Jaki typ usługi przyniesie najlepszą wydajność online, w przypadku, gdy chcemy utworzyć usługę mapową, wykorzystującą złożoną symbolizację, obejmującą szczegółowe wieloskalowe symbole i wyświetlanie różnych symboli na różnych poziomach?

2. Jakimi dwoma sposobami, można dołączyć mapę bazową do warstw operacyjnych?

233

LEKCJA 6

Odpowiedzi na pytania do lekcji 6 Ćwiczenie 6: Tworzenie kafelkowanych i dynamicznych usług mapowych 1. Czy w kafelkowanych usługach mapowych można używać procedury etykietowania Maplex? Tak. 2. Czy istnieją jakieś przeciwwskazania do wykorzystania procedury etykietowania Maplex w kafelkowanych usługach mapowych? Generowana pamięć podręczna(cache) może być wolniej wyświetlana niż w przypadku użycia standardowej procedury etykietowania. 3. Czy sklepy rowerowe wykorzystują etykiety czy opisy? Na podstawie czego można to wywnioskować? Sklepy wykorzystują etykiety. W tym dokumencie mapy nie ma wyodrębnionych opisów. 4. Jaką procedurę etykietowania wykorzystuje mapa? Na podstawie czego można to wywnioskować? Aby, określić jaką procedurę etykietowania wykorzystuje mapa, otwórz właściwości ramki danych, zakładkę Ogólne (General). Te właściwości ramki danych informują, że mapa korzysta ze Standardowej procedury etykietowania.

234

Tworzenie kompozycji i serii map

7 Tworzenie kompozycji mapy i serii map Wprowadzenie Pojęcia kluczowe: siatka odniesienia DDP – arkusze map

Twoja kompozycja mapy ma zakomunikować konkretny cel tego opracowania założonym odbiorcom. Projektując ten kartograficzny przekaz, pomyśl jeszcze raz o tych komunikowanych poprzez mapę informacjach:

• W jaki sposób można przekazać daną informację założonym odbiorcom? • Które elementy są najważniejsze w wykorzystaniu i zrozumieniu tworzonej mapy? • Jaki projekt i kompozycja arkusza mapy są najbardziej użyteczne? • Czy lepiej będzie utworzyć pojedynczy arkusz mapy, czy serię map?

dynamiczne elementy mapy atlas map seria map

Zaprojektowana i zrealizowana kompozycja arkusza mapy oraz zamieszczone na niej elementy mapy, będą miały wyraźny wpływ na to, jak odbiorcy końcowi użyją i zinterpretują jej treść oraz jak cała mapa, jako konkretny komunikat, przekaże zaplanowane informacje.

Zagadnienia • • • •

Tworzenie zbalansowanej kompozycji mapy Elementy mapy Tworzenia arkusza dla serii map Publikacja serii map/atlasu

Cele Po ukończeniu tej lekcji będziemy mogli:

• Omówić zagadnienia projektowe kompozycji map do wydruku. • Tworzyć kompozycje mapy uwzględniając balans i wagi wizualne. • Tworzyć arkusze serii map/atlasów. 235 1

LEKCJA 7

Przebieg prac kartograficznych: Kompozycja i Publikacja Końcowe etapy kartograficznego przebiegu prac projektowych to:

• Tworzenie kompozycji arkusza mapy • Publikowanie mapy Rys. 7.1 Tworzenie kompozycji mapy i publikacja, to finalne etapy w przebiegu kartograficznych prac projektowych.

W przypadku map do wydruku, etap tworzenia kompozycji mapy, obejmuje poniższe działania:

• Wybór rozmiaru i orientacji arkusza mapy • Określenie zasięgu i skali mapy • Rozmieszczenie i zaaranżowanie map i elementów mapy Po utworzeniu kompozycji arkusza mapy, mapa jest publikowana. Publikowanie map zaprojektowanych do wydruku, może przyjąć różne formy, w tym wydruk dużych map ściennych lub wydruk serii lub atlasów map. Rozmiar i typ medium wybranego do wydruku mapy to również istotne zagadnienie.

236

Tworzenie kompozycji i serii map

Elementy mapy Elementy mapy to wszelkie wyraźnie identyfikowalne grafiki i obiekty na mapie i na kompozycji arkusza mapy, jak na przykład tytuł, podziałka, strzałka północy czy legenda. Pracując z arkuszem kompozycji mapy należy rozważyć każdy element mapy taki, jak unikalna ramka mapy czy ramka danych. 1. Otwórz plik SanDiego_Lunch_Map.pdf z katalogu ...\DMAG\Kompozycja_mapy. 2. Rozważ poniższe kwestie: • Jakiego typu elementy mapy zastosowano na tej mapie?

• Jak te elementy mapy przyczyniają się do ogólnego komunikatu sformułowanego przez mapę?

• Jak każdy z elementów mapy usprawnia wykorzystanie mapy?

• Co Ci się podoba, a co nie podoba w tej kompozycji arkusza mapy?

237

LEKCJA 7

Tworzenie zbalansowanej kompozycji mapy Tworzenie zbalansowanej kompozycji, obejmuje pozycjonowanie elementów mapy, w taki sposób, aby osiągnąć ogólny balans całego arkusza mapy. Należy więc tu rozważyć, wszelkie puste przestrzenie pomiędzy elementami mapy i wagę wizualną każdego z elementów. Twoja finalna kompozycja mapy, to wynik wszelkich prac związanych z każdym elementem mapy, składający się na kompletny produkt kartograficzny, zgodny ze swymi założeniami projektowymi i łatwy w użyciu. W tej aktywności zostanie utworzona, przy użyciu ArcMap, zbalansowana kompozycja arkusza mapy Yellowstone National Park. Elementy mapy już stworzono. Twoim zadaniem jest rozmieścić te elementy mapy tak, aby zbalansować całą kompozycje. 1. Otwórz dokument mapy ..\DMAG\Kompozycja_mapy\Yellowstone-kompozycja.mxd. 2. Z paska narzędziowego Kreślenie (Draw), wybierz narzędzie Wybierz elementy (Select Elements) i użyj go do rozmieszczania mapy oraz elementów mapy na wirtualnym arkuszu.

238

Tworzenie kompozycji i serii map

Układ współrzędnych i elementy mapy Zauważ jak na poniższej mapie linie południków zakrzywiają się względem pionowych linii ramki mapy. W sytuacjach, w których kierunek i skala zmienia się w obrębie mapy, unikaj wstawiania na arkusz strzałki północy i podziałki. Jeśli, na mapie prezentowane są linie południków i równoleżników zwane siatką kartograficzną, północ jest wyznaczana przez kierunek tej siatki.

Rys. 7.2 Strzałka północy i podziałka nie powinny być wstawiane na mapach, na których kierunek północy i skala są różne w różnych punktach mapy.

Umieszczając na arkuszu kompozycji mapy strzałkę północy i podziałkę, informujemy odbiorcę mapy, że skala i kierunek północy na całej mapie są stałe. Tego typu elementy mapy umieszczane, na mapie podobnej, do tej na powyższym rysunku, będą poprawne tylko w jednym konkretnym punkcie lub tylko wzdłuż kilku południków.

239

LEKCJA 7

Oznaczenia skali mapy Informując o skali mapy, należy zawsze pamiętać taką formułę: “Pomierzona odległość jest dokładną reprezentacją tej odległości na powierzchni ziemi". Aby podać informacje o skali mapy, można wykorzystać trzy różne formy:

• Podziałka • Skala liczbowa • Skala mianowana Podziałka

Rys. 7.3 Podziałka jest graficznym

Podziałka to najczęściej spotykany sposób wyświetlania informacji o skali mapy. Podziałka jest czytana od lewej do prawej i zwykle zaczyna się od znaku 0. Czasami po lewej stronie wartości zero występuje również jednostka podziałki podzielona na mniejsze jednostki i umożliwiająca bardziej szczegółowe pomiary. Jednostki podziałki powinny być odpowiednio dobrane, uwzględniając najmniejsze rozmiary obiektów na mapie tak, aby był to użyteczny element mapy.

oznaczeniem skali mapy, pozwalający na pomiary odległości na mapie.

Podziałki aplikacji ArcMap mają kilka istotnych zalet:

• Podczas powiększania lub pomniejszania arkusza mapy, podziałka również zmienia swój rozmiar, utrzymując proporcje względem mapy. • Do mapy można dodać kilka podziałek, z których każda wyświetlać może podziały w różnych jednostkach, np. kilometry i mile. • Podziałka pozwala na prowadzenie pomiarów odległości na mapie.

Aby, w sposób intuicyjny i przyjazny dla użytkownika, podać informacje odległościowe w postaci graficznej, użyj podziałki.

240

Tworzenie kompozycji i serii map

Skala liczbowa Skala liczbowa określa skalę jako stosunek odległości pomierzonych na mapie do adekwatnej odległości w terenie. Licznik tego ułamka zawsze jest równy 1 reprezentuje odległość na mapie. Mianownik ułamka reprezentuje adekwatną odległość w terenie, wyrażoną w jednostkach mapy. Rys. 7.4 Skala liczbowa oznacza skalę jako współczynnik odległości na mapie do odległości w terenie.

Ze względu na to, że skala liczbowa wykorzystuje te same jednostki zarówno na mapie jak i w terenie, odległości mogą być mierzone przy użyciu dowolnych jednostek, jak choćby cale czy centymetry. Jeśli skala liczbowa to 1:50 000, każda jednostka na mapie reprezentuje 50 000 tych samych jednostek w terenie. Ta skala mówi, że ta mapa to fragment o wielkości 1/50 000 rozmiaru na powierzchni Ziemi. Używając skali liczbowej, należy zamieniać jednostki mapy na jednostki bardziej znaczące, takie jak, kilometry czy mile. Np. 1 centymetr na mapie reprezentuje 50 000 centymetrów w terenie. Konwertując to na kilometry, 50 000 centymetrów równać się będzie 0.5 kilometra. Zaletą skali liczbowej jest to, że odbiorca mapy dokładnie zna współczynnik pomniejszenia rzeczywistości, zastosowany na mapie.

Aby ułatwić precyzyjne pomiary odległości na mapie, poprzez podanie dokładnego stosunku odległości na mapie do adekwatnej odległości w terenie, użyj skali liczbowej.

Skala mianowana

Rys. 7.5

Skala minowana, czy skala relatywna, to opisowe wyrażenie, przedstawiające proporcjonalną relacje jednostek mapy do jednostek terenowych. Skala mianowana podaje jedną wartość często spotykaną w skali liczbowej i prezentuje ją w znaczących jednostkach terenowych.

Skala mianowana określa skalę w postaci wyrażenia.

241

LEKCJA 7

Skala mianowana 1 cal = 1 mila, jest odpowiednikiem skali liczbowej 1:63 360. Podobnie, skala liczbowa 1:24 000, może być zapisana jako 1 cal = 2 000 stóp.

Używając skali mianowanej, rozważ co poniżej:

• Jednostki pomiarowe mapy - takie, jakie najczęściej wykorzystują odbiorcy mapy do pomiarów odległości na mapie. • Jednostki terenowe – takie, jakie odbiorcy mapy uznają za najbardziej znaczące.

242

Tworzenie kompozycji i serii map

Praca z dynamicznymi elementami mapy Niektóre elementy mapy zmieniają swój wygląd dynamicznie w oparciu o bieżące właściwości dokumentu mapy. Np. po zmianie skali mapy, skala liczbowa lub podziałka mapy automatycznie zostaje zmieniona tak, aby odpowiadać bieżącemu ustawieniu mapy. Gdy ramka danych zostaje obrócona, strzałka północy również zostanie obrócona tak, aby cały czas poprawnie wskazywać kierunek północy. Istnieje wiele dynamicznych elementów mapy, które można dodać do kompozycji mapy, np. legendę czy elementy tekstowe.

Dynamiczne teksty

ArcGIS 10.1 Help:

Funkcjonowanie dynamicznych tekstów opiera się na wykorzystaniu dynamicznych Tagów jak w HTML. Poniższy przykład prezentuje Tag dynamicznego tekstu tytułu dokumentu mapy:

“Working with dynamic text”

Tekst, który będzie widoczny na kompozycji mapy, będzie aktualnym tytułem mapy, zdefiniowanym we Właściwościach dokumentu mapy. Jeśli pole Tytuł, we właściwościach dokumentu mapy zostanie zmienione, dynamiczny tekst zostanie automatycznie zaktualizowany na mapie.

Tu, dla większej przejrzystości, wyrażenie dynamicznego tekstu zostało rozseparowane na osobne linie. Przeglądając wyrażenie dynamicznego tekstu w ArcMap, wyrażenie pojawi się w jednej linii.

Rys 7.6

Niektóre dynamiczne teksty, mogą być bardzo proste i wykorzystane do prostych informacji, jak choćby tytuł mapy. W innych przypadkach istnieje możliwość łączenia dynamicznego tekstu z tekstem statycznym. Na przykład, poniższy dynamiczny tekst, będzie prezentował na mapie ostatnią datę zapisu dokumentu mapy: Date Saved: W tym wyrażeniu statyczny tekst Date Saved: oznacza, temat dynamicznego tekstu. Pozostałe teksty zawierają dynamiczne Tagi, które spowodują, że na mapie zostanie wyświetlona data i czas ostatniego zapisu dokumentu mapy.

Dynamiczne teksty mogą wyświetlać datę i czas utworzenia dokumentu mapy.

ArcGIS 10.1 Help: “Working with legends”

Dynamiczne legendy Legendy mogą być wyświetlane na mapie tak, aby być w ciągłej, dynamicznej interakcji z mapą. Korzystając z właściwości legendy w aplikacji ArcMap, można określić i kontrolować interaktywne zachowanie legendy.

243

LEKCJA 7

Interakcja legendy z mapą, obejmuje dwie płaszczyzny: • ścisłe powiązanie z Tabelą zawartości, • kontrolowanie wyświetlania w legendzie w zależności od bieżącego zasięgu mapy. Standardowo, kontrola treści legendy opiera się na powiązaniu legendy z tabelą zawartości. Domyślnie legendy w ArcMap są samoistnie, dynamicznie aktualizowane, w przypadku jakiejkolwiek zmiany w tabeli zawartości. Może to dotyczyć:

• włączanie i wyłączanie widoczności warstwy, • dodawanie nowej warstwy, • usuwanie warstwy, • zmiana organizacji warstw. Korzystając z właściwości legendy, można kontrolować to, jak legenda jest aktualizowana podczas zmian w tabeli zawartości. Można także kontrolować to, czy symbole w legendzie reagują na bieżącą skalę odniesienia. Podczas tworzenia serii map, korzystającej z tych samych danych, jak na przykład w przypadku atlasu, można wyłączyć w legendzie widoczność tych warstw, które mają być niewidoczne w zasięgu mapy na określonej stronie atlasu. Można również wyświetlić w legendzie liczbę obiektów w każdej z warstw, które w bieżącym zasięgu mapy występują na mapie oraz w legendzie.

244

Tworzenie kompozycji i serii map

Wyświetlanie siatek odniesienia Do map można dodawać różne siatki odniesienia. Siatki odniesienia powinny być dodawane wówczas, gdy odbiorcy mapy muszą określić współrzędne swojego położenia geograficznego. Trzeba wtedy rozważyć, jaki typ siatki będzie najbardziej użyteczny dla danych odbiorców. Do map można dodawać następujące typy siatek odniesienia:

• kartograficzną, • kilometrową, • indeksową. Siatka kartograficzna

Rys 7.7

Siatka kartograficzna prezentuje linie południków i równoleżników na mapie, ze współrzędnymi zwykle zapisanymi w stopniach.

Siatka kartograficzna prezentuje linie południków i równoleżników na mapie.

Siatka kilometrowa Siatka kilometrowa prezentuje elementy i jednostki innego typu terenowego układu współrzędnych, mianowicie układu wynikającego z zastosowanego odwzorowania kartograficznego – np. siatka UTM.

Rys. 7.8 Siatka kilometrowa prezentuje wartości układu współrzędnych w jednostkach wynikających z zastosowanego odwzorowania kartograficznego – np.UTM (metry).

245

LEKCJA 7

Siatka indeksowa

Rys. 7.9 Siatki indeksowe nie bazują na terenowym układzie współrzędnych i służą jako odniesienie dla indeksu mapy.

246

Siatka indeksowa nie bazuje na terenowym układzie współrzędnych. Linie reprezentują podział mapy na sekcje, zwykle wykorzystywane do utworzenia indeksu obiektów mapy.

Tworzenie kompozycji i serii map

Kontrola jakości map do wydruku Przed finalnym opublikowaniem mapy, należy utworzyć listę czynności składających się na kontrolę jakości (QC). Taka lista kontroli powinna obejmować poniższe zagadnienia:

• Czy wszystkie symbole i litery są czytelne? • Czy wszystkie mapy i elementy są aktualne? • Czy wszystkie symbole i elementy mapy są umiejscowione na kompozycji bez jakichkolwiek konfliktów? • Czy rozmieszczenie i rozmiar elementów mapy są poprawne?

Zbuduj swoją własną kontrolną listę QC dedykowaną każdemu z etapów kartograficznego przebiegu prac.

Tworzenie siatki QC W przypadku map pokrywających duże obszary należy rozważyć utworzenie siatki QC składającej się z poligonów pokrywających cały zasięg opracowywanej mapy. Te poligony mogą być wykorzystane jako wskaźniki systematyki kontroli o różnych rozmiarach, gdzie mniejsze rozmiary to obszary, których kontrola musi być najdokładniejsza. Te, tworzące siatkę poligony, mogą także zawierać informacje i być odpowiednio zasymboliowanie wskazując obszary już sprawdzone i te, które dopiero wymagają kontroli.

Rady służące kompletnym procesom QC • Poproś drugą osobę o recenzję Twojej mapy. • Wyłącz tłowe dane rastrowe, aby zwiększyć czytelność obiektów wektorowych. • Przeglądaj mapę w skali 1:1, aby lepiej dostrzec relacje i luki w Twojej symbolizacji. ArcGIS Data Reviewer Można również wykorzystać rozszerzenie ArcGIS Data Reviewer, które automatyzuje i upraszcza procesy kontroli jakości obniżając tym samym koszty zarządzania danymi i tworzenia wysokojakościowych danych. Oferuje narzędzia umożliwiające zlokalizowanie błędów i zarządzanie nimi w ramach pełnego cyklu prac QC. Procesy te uwzględniają następujące etapy: www.esri.pl: ArcGIS Data Reviewer

• Znajdowanie błędów • Korygowanie błędów • Weryfikowanie korekty błędów 247

LEKCJA 7

ArcGIS Data Reviewer dostarcza wiele automatycznych kontroli, dotyczących warunków geometrycznych, atrybutów, topologii, łączności obiektów i poprawności bazy danych, które znacznie przyczyniają się do utrzymania integralności danych.

248

Tworzenie kompozycji i serii map

30 minut

Ćwiczenie 7A: Tworzenie kompozycji mapy Poprawnie zaprojektowane elementy mapy pomagają odbiorcom w interpretacji i zrozumieniu projektowanej mapy. Pośród podstawowych elementów mapy wyróżniamy tytuł, legendę, podziałkę i strzałkę północy. Istniej także wiele dodatkowych elementów mapy, które mogą na niej zaistnieć i niektóre z nich zostaną tu wykorzystane do finalizacji Twojej mapy ściennej miasta Corvallis. W tym ćwiczeniu:

• Tworzenie elementów mapy. • Dostosowanie właściwości elementów mapy. • Wykorzystanie graficznych narzędzi porządkowania.

249

LEKCJA 7

Etap 1: Dodanie tytułu mapy W tym etapie, dodasz do mapy ściennej tytuł mapy.

a. W aplikacji ArcMap, otwórz dokument mapy ...\DMAG\Kompozycja_mapy\24na36.mxd. Upewnij się, że przeglądana mapa jest w widoku kompozycji.

b. W menu Plik (File), wybierz Właściwości dokumentu mapy (Map Document Properties). c. Jako Tytuł (Title), wpisz Sieć ścieżek rowerowych i pieszo-rowerowych. d. Kliknij OK. e. W menu Wstaw (Insert) wybierz Tytuł (Title). W górnej części mapy pojawił się tytuł. Zauważ, że ten tytuł jest powiązany z wpisanym właśnie tytułem mapy. Jest to przykład dynamicznego tekstu. Istnieje wiele typów elementów tekstowych, które są generowane dynamicznie, jak choćby teksty obrazujące datę i czas utworzenia mapy czy układ współrzędnych mapy. Uwaga, jeśli nie pojawiła się poprawna treść tytułu, kliknij dwukrotnie tytuł jaki się pojawił i wpisz poniższe dynamiczne wyrażenie: Używając strzałki skierowanej w górę, na klawiaturze, przesuń tytuł mapy poza ramkę danych.

f. Jeśli to konieczne dodaj i zadokuj pasek narzędziowy Kreślenie (Draw). g. Kliknij narzędzie Wybierz elementy (Select Elements)

.

h. Kliknij dwukrotnie tytuł mapy, aby otworzyć okno właściwości tytułu. W polu Tekst, zauważ wyrażenie dynamicznego tekstu, nawiązujące do tytułu mapy.

250

Tworzenie kompozycji i serii map

i. Kliknij Zmień symbol (Change Symbol ) i ustaw następujące parametry tekstu: • Kolor: ciemnoszary (wg uznania), • Czcionka: Times New Roman, • Rozmiar: 72 pkt., • Styl: Pogrubiony.

j. Kliknij dwukrotnie OK, aby zamknąć otwarte okna. Etap 2: Dodanie legendy W tym etapie dodasz legendę do mapy. Przed utworzeniem legendy zmienisz nazwy niektórych warstw w Tabeli zawartości.

a. Zmień nazwy warstw zgodnie z poniższą tabelą: Obecna nazwa

Nowa nazwa

Bike_Lanes

Bike Lane

Multi_UsePaths

Multi-use Path

Parks

City or County Park

b. Z menu Wstaw (Insert), wybierz Legenda (Legend). Pojawił się Kreator legendy. Po utworzeniu legendy, przy użyciu tego kreatora, wykonasz jeszcze kilka usprawnień legendy, korzystając z właściwości legendy. W polu Pozycje legendy widnieje lista wszystkich warstw, które pojawią się w legendzie na mapie. Możesz wybrać, które pozycje mają pojawić się w legendzie, a które nie.

c. Na liście Pozycje legendy (Legend Items) wybierz warstwę CityLimitLine, a następnie kliknij przycisk strzałki

, aby usunąć tę pozycję z listy warstw legendy.

251

LEKCJA 7

d. Zastosuj tę samą procedurę, aby usunąć z legendy następujące warstwy: • Oregon State University • Hillshade • Corvallis_Boundary • RiverPoly

e. Kliknij Dalej (Next). f. W polu Tytuł legendy (Legend Title), usuń słowo Legenda (Legend). g. Kliknij Dalej (Next). h. Przyjrzyj się panelowi kreatora Ramka legendy (Legend Frame ) i kliknij Dalej (Next).

i. W oknie Warstwy legendy (Legend Items), wybierz warstwę Park tak, aby była podświetlona na niebiesko.

j. W polu Element legendy (Patch), kliknij próbkę barwy/symbolu Powierzchnia (Area) i wybierz/zmień symbol na Park or Preserve.

k. Zastosuj tę sama procedurę, aby zmienić domyślny symbol w legendzie warstwy Greenways. l. Kliknij Dalej (Next). m. Przyjrzyj się panelowi odstępów pomiędzy elementami legendy i kliknij Zakończ (Finish). n. Przeciągnij i umieść legendę w lewym dolnym narożniku mapy – upewnij się, że leży poza zasięgiem ramki mapy.

o. Wybierz, z paska narzędziowego Kompozycja (Layout), narzędzie Powiększ (Zoom In)

i użyj go, aby przyjrzeć się legendzie z bliska.

Zwróć uwagę na warstwę Streets w legendzie. Nazwa warstwy jest prezentowana w postaci nazwy atrybutu ROADCLASS, który jest wykorzystywany do rozróżniania typów ulic. Usuniesz ten tekst, ponieważ wprowadza on lekkie zamieszanie.

p. Wybierz narzędzie Wybierz elementy (Select Elements). q. Kliknij prawym przyciskiem myszy legendę i wybierz Właściwości (Properties). r. Jeśli to konieczne wybierz zakładkę Elementy (Items).

252

Tworzenie kompozycji i serii map

s. W oknie Legenda Właściwości (Legend Properties), na liście warstw, kliknij prawym przyciskiem myszy warstwę Streets i wybierz Właściwości (Properties).

t. W zakładce Ogólne (General), wyłącz kontrolki Pokaż nazwę warstwy (Show Layer Name ) i Pokaż nagłówki (Show Heading), a następnie kliknij OK.

u. Wybierz zakładkę Rozmiar i pozycja (Size and Position). v. W panelu Położenie (Position), w polach X: i Y: wpisz wartość 1 – kontrolka Jako odstęp musi być wyłączona. To spowoduje umieszczenie legendy dokładnie w odległości 1-ego cala nad i w prawo od lewego dolnego narożnika arkusza mapy i legenda będzie wówczas precyzyjnie wyrównana z ramką mapy.

w. Kliknij OK. x. Na pasku narzędziowym Kompozycja (Layout) kliknij Pokaż całą stronę (Zoom Whole Page) aby przeskalować okno kompozycji do pełnego widoku arkusza mapy.

Etap 3: Utworzenie podziałki i skali liczbowej ArcGIS for Desktop posiada wiele różnych stylów podziałek liniowych. W tym etapie wybierzesz podziałkę i zmodyfikujesz jej właściwości. Dodasz również skalę liczbową do mapy.

a. Z menu Wstaw (Insert), wybierz Podziałka liniowa (Scale Bar). b. Przewiń listę w dół i przyjrzyj się różnym stylom podziałek. c. Wybierz Alternating Scale Bar 1 i kliknij OK. Podziałka została wyświetlona z jej domyślnymi właściwościami. Teraz zmodyfikujesz niektóre właściwości tak, aby podziałka była lepiej dopasowana do mapy.

d. Przeciągnij podziałkę poniżej ramki mapy, na prawo od legendy. Dopracujesz położenie podziałki w kolejnym etapie.

e. Przybliż się do podziałki. Wskazówka: Z paska narzędziowego Kompozycja (Layout) wybierz narzędzie Powiększ (Zoom In).

f. Używając narzędzia Wybierz element (Select Elements)

, kliknij prawym przyciskiem myszy podziałkę i wybierz Właściwości (Properties).

253

LEKCJA 7

Aby wyświetlić właściwości, można także dwukrotnie kliknąć dany element.

g. Zmień parametry w zakładce Skala i jednostki (Scale and Units), aby ustawić je zgodnie z poniższym rysunkiem:

h. Wybierz zakładkę Wartości i kreskowanie (Numbers and Marks), ustaw parametry zgodnie z poniższym rysunkiem:

254

Tworzenie kompozycji i serii map

i. Wybierz zakładkę Format. j. W panelu Tekst (Text), zmień kolor na Gray 60%. k. W panelu Słupek (Bar), kliknij Symbol (Symbol) i zmień Kolory wypełnienia (Fill Color) i obrysu ( Outline Color) na Gray 60%.

l. Kliknij Symbol2 i zmień Kolor obrysu (Outline color) na Gray 60%. m. Kliknij dwukrotnie OK, aby zamknąć okna dialogowe.

Redukcja intensywności barwy, z czarnej na ciemno-szarą, pomoże zmniejszyć wizualną wagę paska podziałki.

n. Rozciągnij pasek podziałki, chwytając go za lewy lub prawy znacznik boczny i przeciągając na boki tak, aby podziałka wskazywała całkowitą wartość równą 2 mile. Teraz, do dokumentu mapy, dodasz skalę liczbową. Tekst skali będzie dodatkową informacją o skali obok podziałki.

o. Z menu Wstaw (Insert), wybierz Opis skali (Scale Text). p. Z listy stylów skali wybierz Absolute Scale i kliknij OK. Styl Absolute Scale, jest odpowiednikiem skali liczbowej i jest niezależny od jednostek – np. 1:16 000. Oznacza to, że jedna jednostka na mapie jest równa 16 000 tych samych jednostek w terenie.

q. Otwórz właściwości opisu skali. Wskazówka: Kliknij dwukrotnie Opis skali (Scale text ), narzędziem Wybierz elementy (Select Elements).

r. Upewnij się, że aktywna jest zakładka Format i zmień własność tak, jak to opisano poniżej: • Styl: Pogrubiony, • Kolor: Gray 60%, • Rozmiar: 18 pkt.

s. Kliknij OK. 255

LEKCJA 7

Etap 4: Dodanie strzałki północy W tym etapie, dodasz strzałkę północy. Podobnie jak podziałka i opis skali, strzałka północy występuje w wielu różnych stylach.

a. Przeskaluj kompozycję do pełnego zasięgu arkusza b. Z menu Wstaw (Insert), wybierz Strzałka północy (North Arrow). c. Wybierz dowolną strzałkę północy, którą chcesz zamieścić na mapie, a następnie kliknij Właściwości (Properties).

d. W zakładce Strzałka północy (North Arrow), jako Kolor (Color), wybierz Gray 60%, aby zredukować wizualną wagę strzałki północy. Twoja strzałka północy powinna być subtelna i posiadać mniejszą wagę wizualną niż tytuł i legenda. Redukując intensywność barwy z czarnej na ciemnoszarą oraz ewentualnie redukując rozmiar, można właśnie zminimalizować wagę wizualną strzałki północy.

e. Kliknij dwukrotnie OK, aby zamknąć wszystkie otwarte okna dialogowe. f. Przeciągnij strzałkę północy do położenia powyżej dodanej wcześniej podziałki. g. Powiększ obszar kompozycji wokół podziałki opisu skali i strzałki północy. h. W razie konieczności, przeskaluj strzałkę północy, przeciągając jej znaczniki. Teraz uporządkujesz podziałkę, opis skali i strzałkę północy tak, aby były wycentrowane.

i. Korzystając z narzędzia Wybierz elementy (Select Elements )

,

zaznacz ramkę wokół trzech elementów mapy:

• Strzałka północy • Podziałka • Opis skali

j. Kliknij prawym przyciskiem myszy jeden z wybranych elementów i z menu kontekstowego wybierz Wyrównaj > Wyrównaj centralnie (Align > Align Center), aby wyśrodkować elementy mapy względem siebie.

k. Kliknij na zewnątrz arkusza mapy, aby wyczyścić selekcję elementów mapy. 256

Tworzenie kompozycji i serii map

l. Jeśli to konieczne, dostosuj odstęp pomiędzy strzałką północy i/lub opisem skali w odniesieniu do podziałki.

Etap 5: Wstawienie tekstu W tym etapie, dodasz do mapy blok tekstów opisowych. Ten tekst dostarcza dodatkowych informacji o ścieżkach rowerowych i ścieżkach rowerowo-pieszych.

a. Przeskaluj do pełnego zasięgu arkusza mapy. b. W pasku narzędziowym Kreślenie (Draw), rozwiń listę narzędzi tekstowych, klikając strzałkę obok narzędzia Tekst (Text) i wybierz narzędzie Tekst prostokątny (Rectangle Text).

c. Z prawej strony podziałki narysuj kształt prostokąta. W kolejnym etapie zmienisz rozmiar tego prostokąta.

d. Otwórz okno (poza ArcGIS) prezentujące zasoby dyskowe komputera, np. Mój Komputer i przejdź do folderu ...\DMAG\Kompozycja_mapy.

e. Otwórz plik Rower_i_Sciezki.txt. Plik powinien zostać otwarty w edytorze tekstów.

f. W edytorze tekstów, w menu Edycja (Edit), kliknij Zaznacz wszystko (Select All). g. W menu Edycja (Edit), kliknij Kopiuj (Copy). h. W ArcMap, otwórz właściwości nowego tekstu prostokątnego. i. W zakładce Tekst (Text), kliknij prawym przyciskiem myszy w polu tekst i wybierz Wklej (Paste). j. Kliknij Zmień Symbol (Change Symbol). k. Zmień Rozmiar (Size) na 8 i kliknij OK. l. Przejdź do zakładki Rozmiar i pozycja (Size and Position). m. Jako Szerokość (Width) wpisz 3, a jako Wysokość (Height )wpisz 1.

257

LEKCJA 7

n. W zakładce Ramka (Frame), w polu Obwódka (Border), kliknij rozwijalną listę i wybierz ().

o. Kliknij OK. p. Przesuń okno tekstu prostokątnego poza ramkę danych, pod jej lewy dolny narożnik – na prawo od legendy mapy.

q. Zamknij edytor tekstu.

Etap 6: Dodanie rysunku W tym etapie, dodasz do mapy rysunek/obrazek. Ten rysunek to logo departamentu odpowiedzialnego za parki i rekreacje w mieście - Corvallis Parks and Recreation Department.

a. Z menu Wstaw (Insert), wybierz Rysunek (Picture). b. Przejdź do folderu ..\DMAG\Kompozycja_mapy, kliknij ParksAndRecLogo.png i kliknij Otwórz (Open).

c. Otwórz właściwości rysunku (obrazka). d. Wybierz zakładkę Rozmiar i pozycja (Size and Position). e. Upewnij się że włączona jest opcja/kontrolka Zachowaj proporcję (Preserve Aspect Ratio). f. Jako Szerokość wpisz 1.75. Tu wysokość zostanie przeliczona automatycznie tak, aby utrzymać proporcję szerokości do wysokości oryginalnego obrazka.

g. Kliknij OK. h. Przesuń rysunek do prawego dolnego narożnika arkusza mapy.

Etap 7: Rozmieszczanie elementów mapy W tym etapie rozmieścisz elementy na mapie. Zaczniesz od dodania prowadnic do kompozycji mapy, co umożliwia precyzyjne umiejscowienie elementów mapy. 258

Tworzenie kompozycji i serii map

a. Kliknij prawym przyciskiem myszy na pustej przestrzeni dokumentu mapy i z menu kontekstowego wybierz Opcje aplikacji ArcMap (ArcMap options).

b. W zakładce Widok kompozycji (Layout View), zmień parametry według poniższych wskazówek:

c. Kliknij OK. d. Kliknij na górnej poziomej linijce i dodaj prowadnicę na wartości 23 cale. Wskazówka: Wartość 23 cale nie jest wyświetlana na linijce, dlatego też kliknij w pobliżu wartości 20 cale i przeciągnij kursor lekko w bok, a dynamiczny wskaźnik, który pojawi się w górnym lewym narożniku mapy podpowie, gdzie jest wartość 23 cale. Na arkuszu powinna pojawić się niebieska, pionowa, drobno-przerywana linia, biegnąca od górnej linijki (od wartości 23 cale) aż do dolnej krawędzi okna aplikacji ArcMap.

e. Tym samym sposobem, kliknij pionową linijkę i dodaj prowadnicę na wartości 1 cal. Na arkuszu powinna pojawić się niebieska pozioma przerywana linia, biegnąca od bocznej linijki (od wartości 1 cal) aż do dolnej krawędzi okna aplikacji ArcMap. . 259

LEKCJA 7

f. Korzystając z narzędzia Wybierz elementy (Select Elements)

,

zaznacz ramkę wokół strzałki północy, opisu skali i podziałki.

g. Umieść kursor na jednym z wybranych elementów, kliknij prawym przyciskiem myszy i wybierz Grupuj (Group) To ułatwi zarządzanie tymi trzema elementami.

h. W odróżnieniu od legendy, która została precyzyjnie rozmieszczona wcześniej, przesuń zgrupowane elementy mapy w miejsce, w którym będą najbardziej czytelne i łatwe w użyciu. Pamiętaj, że prowadnice dzięki opcji dociągania umożliwiają precyzyjne umiejscowienie elementu mapy. Jeśli widzisz taką potrzebę, dodaj więcej innych prowadnic, aby precyzyjniej rozmieścić elementy mapy.

i. Po rozmieszczeniu elementów mapy, kliknij prawym przyciskiem w pustej przestrzeni poza kompozycją mapy, kliknij Prowadnice(Guides), a następnie wyłącz Prowadnice (Guides), aby nie były więcej widoczne na arkuszu mapy.

j. Przeskaluj mapę do pełnego zasięgu dokumentu mapy. k. Zapisz dokument mapy w folderze ..\DMAG\Kompozycja_mapy pod nazwą 24na36_mapa_finalna.mxd.

l. Zamknij aplikację ArcMap.

260

Tworzenie kompozycji i serii map

Tworzenie serii map Co to są arkusze map (DDP)? Arkusze map (DDP) umożliwiają utworzenie serii map zapisanej w pojedynczym dokumencie mapy. Warstwa indeksowa dzieli tu mapy na sekcje, bazując na wybranych obiektach indeksowych w danej warstwie i generuje dla każdego obiektu indeksowego jeden arkusz w serii. Te obiekty indeksowe określają kształt ramki mapy na każdym arkuszu i mogą to być regularne nienakładające się poligony lub nieregularne kształty będące nakładającymi się poligonami, tak, jak to się zdarza na mapach, gdzie arkusze rozkładają się wzdłuż obiektu liniowego takiego jak droga czy rzeka. Tworzenie serii map, to pierwszy krok do utworzenia atlasu. Serie map zawierają arkusze map, które mogą być częścią atlasu. Przed publikacją serii map należy utworzyć kompozycję mapy, która będzie wspólna dla wszystkich arkuszy serii. Gdy kompozycja jest już gotowa, można użyć opcji Arkusze map, korzystając z warstwy indeksowej dzielącej dane na arkusze w serii. Rys. 7.14 Arkusze map (DDP) wymagają kompozycji mapy, danych i warstwy indeksowej.

261

LEKCJA 7

Jak można utworzyć kompletny atlas? Kompletny atlas zawiera coś więcej niż tylko serie map. Pomimo, iż te arkusze map formują najistotniejszą część atlasu, kompletny atlas, powinien zawierać również następujące komponenty:

Rys. 7.15

• Strona tytułowa • Mapa przeglądowa • Opis odwzorowania • Informacje kontraktowe • Indeks

Atlas map zawiera nie tylko serię map. Komponentami atlasu są: strona tytułowa, mapa przeglądowa, raporty i inne dokumenty powiązane z arkuszami map.

Praca z opcją Arkusze map, to tylko jeden z etapów tworzenia atlasu. Następnie należy użyć skryptu w języku Python, a konkretnie modułu Arcpy.mapping. Ten moduł oferuje funkcje automatyzujące eksportowanie i drukowanie map. Arcpy.mapping może być wykorzystany do automatyzacji produkcji map; rozszerza możliwości DDP i jest niezbędny do zbudowania kompletnego atlasu, zawierając funkcje i klasy umożliwiające eksport, utworzenie i zarządzanie dokumentami PDF. Po zakończeniu tworzenia arkuszy map, można użyć Arcpy.mapping w celu złączenia wielu plików PDF w jeden finalny atlas.

262

Tworzenie kompozycji i serii map

40 minut

Ćwiczenie 7B: Tworzenie i publikowanie serii map W tym ćwiczeniu, zostaną utworzone serie map zawierające wiele map w skali 1:10 000. Mapy te będą wykorzystane przez podwykonawców zatrudnionych przez zarząd miasta Corvallis do utrzymania ścieżek rowerowych i ścieżek pieszo-rowerowych. W tym ćwiczeniu:

• Tworzenie serii map przy użyciu narzędzi Arkusze map - DDP (datadriven pages) • Wstawienie dynamicznej legendy i dynamicznego tekstu. • Eksport arkuszy map do dokumentu PDF.

263

LEKCJA 7

Etap 1: Określenie orientacji, rozmiaru i skali kompozycji mapy W tym etapie, określisz orientację, pozycję, rozmiar i skalę kompozycji mapy, będącej podstawą do utworzenia serii map dla miasta Corvallis.

a. W aplikacji ArcMap, przejdź do katalogu ..\DMAG\Kompozycja_mapy i otwórz dokument mapy Seria_map.mxd.

b. Upewnij się, że dokument mapy wyświetlany jest w opcji widoku kompozycji. c. W menu Plik (File), wybierz Ustawienia strony i drukowania (Page and Print Setup), a następnie wypełnij pola okna dialogowego tak, jak to pokazano na poniższym rysunku.

d. Kliknij OK. e. Otwórz właściwości ramki danych Layers. f. W zakładce Rozmiar i pozycja (Size and Position), określ właściwości zgodnie z poniższym rysunkiem.

g. Kliknij OK.

264

Tworzenie kompozycji i serii map

h. Ustaw skalę mapy na 1:10 000.

Etap 2: Dodanie siatki odniesienia W tym etapie, dodasz do mapy siatkę pomiarową (kilometrową). Siatka ta, będzie prezentowała wartości współrzędnych w układzie współrzędnych Oregon State Plane (north zone), który jest układem wykorzystywanym przez osoby odpowiedzialne za prace terenowe.

a. Otwórz właściwości ramki danych Layers i kliknij zakładkę Siatki (Grids). b. Kliknij Nowa siatka (New Grid). Kreator siatki kartograficznej i Indeksowej pozwoli na utworzenie siatki wybranego rodzaju.

c. Wybierz opcję tworzenia Siatki kilometrowej (Measured Grid). d. W polu Nazwa siatki (Grid name), wpisz Corvallis State Plane. W jednej ramce danych możesz mieć kilka siatek odniesienia. Nazywając je odpowiednio, łatwo będzie je można od siebie odróżnić i zidentyfikować.

e. Kliknij Dalej (Next). f. W panelu Wygląd (Appearance) wybierz opcję Siatka i etykiety (Grid and Labels). g. W panelu Przedziały (Intervals), dla obu osi X i Y, ustaw wartość 1000 stóp. Linie siatki na mapie będą przebiegały co 1000 stóp.

h. Kliknij Dalej (Next). i. W panelu Osie (Axes) włącz opcje Kreskowanie podziału głównego (Major division ticks).oraz Kreskowanie podziału drugorzędnego (Minor division ticks).

j. W panelu Etykietowanie (Labeling), kliknij przycisk obok opcji Styl tekstu (Text Style).

265

LEKCJA 7

k. Ustaw właściwości tekstu: • Kolor: Gray 70%, • Czcionka: Arial, • Rozmiar: 8 pkt. • wyłącz opcje stylu - Pogrubiony (jeśli jest włączona).

l. Kliknij OK. m. Kliknij Dalej (Next). n. Przyjrzyj się opcjom końcowych ustawień kreatora i kliknij Zakończ (Finish). o. Kliknij OK, aby zamknąć właściwości ramki danych i zobaczyć siatkę na mapie. Zwróć uwagę na ciemne linie siatki i rozmieszczenie oraz formatowanie współrzędnych wokół ramki mapy. Teraz zmodyfikujesz siatkę, aby poprawić jej wygląd.

p. Otwórz właściwości ramki danych Layers. q. W zakładce Siatki (Grids) wybierz (podświetl) siatkę Corvallis State Plane. r. Kliknij Właściwości (Properties), aby zmodyfikować te siatkę. s. Wybierz zakładkę Osie (Axes) i zmień Rozmiar kreskowania podziału głównego (Major Division Ticks ) na 3.

t. W zakładce Etykiety (Labels), kliknij Dodatkowe właściwości (Additional Properties). u. Kliknij Format liczbowy (Number Format) i zmień Liczbę miejsc dziesiętnych (Number Of Decimal Places ) na 0. To wyłączy małe, szare wartości liczbowe wyświetlane z prawej strony wartości współrzędnych, a będące ich częścią dziesiętną.

v. Kliknij OK w oknach Właściwości formatu liczbowego (Number Format and Properties) i Właściwości etykiet siatki (Grid Label Properties).

w. W panelu Orientacja etykiety (Label Orientation ) wyłącz wszystkie opcje. Zaznaczenie którejkolwiek z tych opcji, będzie powodować możliwość wyświetlenia etykiet pionowo wzdłuż, którejś z krawędzi ramki mapy.

266

Tworzenie kompozycji i serii map

x. Wybierz zakładkę Linie (Lines). y. Kliknij przycisk Symbol i zmień kolor linii siatki na Gray 20%. z. Kliknij OK, aby zamknąć wszystkie otwarte okna dialogowe.

Etap 3: Dodanie dynamicznego tekstu W tym etapie, dodasz tytuł każdego arkusza w serii map.

a. Z menu Wstaw wybierz Tytuł (Title). b. W oknie Wstaw tytuł ( Inset Title), wpisz Atlas ścieżek rowerowych\n i pieszo-rowerowych\n Corvallis. Uwaga, jeśli nie pojawi się poprawna treść tytułu, kliknij tytuł dwukrotnie i wpisz poniższe dynamiczne wyrażenie: Zwróć uwagę na wyrażenie \n w tytule mapy. Domyślnie, tytuł mapy jest wyświetlany w jednej linijce. W przypadku długiego tytułu, można go rozbić na dwie lub więcej linijek, używając właśnie do tego celu wyrażenia \n, tworzącego nową linię.

c. Kliknij OK. d. Z menu Plik (File), wybierz Właściwości dokumentu mapy (Map Document Properties). Zauważ, że tytuł mapy prezentuje treść, którą wpisano. Jest to przykład dynamicznego tekstu. Gdy zmienimy tytuł mapy w oknie dialogowym, tytuł mapy na kompozycji mapy będzie automatycznie odzwierciedlał tę zmianę.

e. Kliknij Anuluj (Cancel). f. Przeciągnij tytuł mapy w puste miejsce na prawo od ramki mapy - upewnij się, że leży na zewnątrz ramki mapy. Położenie elementów mapy na arkuszu zostanie dostosowane później w tym ćwiczeniu.

g. Kliknij dwukrotnie tytuł mapy, aby zobaczyć okno dialogowe właściwości dynamicznego tekstu. h. Zauważ że, Tag dynamicznego tekstu, dyn, jest odniesieniem do właściwości dokumentu mapy – tytułu (title).

i. Zamknij okno dialogowe właściwości. 267

LEKCJA 7

Etap 4: Dodanie dynamicznej legendy W tym etapie dodasz do serii map, dynamiczną legendę. Dynamiczna legenda będzie wyświetlała elementy legendy tylko tych obiektów, które będą w bieżącym zasięgu ramki danych.

a. Z menu Wstaw (Insert), wybierz Legenda (Legend). b. W okienku Pozycje legendy (Legend Items), wybierz City Limit, a następnie kliknij przycisk strzałki w lewo aby usunąć tę warstwę z listy.

c. Z listy usuń również pozycje Oregon State University i Hillshade. d. Kliknij Dalej (Next). e. W polu Tytuł legendy (Legend Title), usuń słowo Legenda (Legend) i kliknij Dalej (Next). f. Przyjrzyj się panelowi ramka legendy i kliknij Dalej (Next). g. W polu Warstwy legendy (Legend Items), wybierz City or County Parks tak, aby były podświetlone na niebiesko.

h. Kliknij styl symbolu Powierzchnia (Area) i zmień ten symbol dla tej warstwy na styl Park or Preserve.

i. Zastosuj tę samą procedurę dla symbolu warstwy Greenways. j. Kliknij Dalej (Next). k. Zaakceptuj domyślne ustawienia w końcowym panelu kreatora i kliknij Zakończ (Finish). l. Przeciągnij legendę do pustej przestrzeni arkusza, na prawo od ramki mapy – upewnij się, że leży na zewnątrz ramki mapy.

m. Wybierz narzędzie Wybierz elementy (Select Elements). n. Otwórz Właściwości (Properties) legendy. o. Wybierz zakładkę Elementy (Items). p. Kliknij Zaznacz wszystko (Select All ), aby wybrać wszystkie warstwy.

268

Tworzenie kompozycji i serii map

q. W panelu Opcje zasięgu mapy (Map Extent Options), zaznacz opcję Pokaż tylko te warstwy, które są widoczne w aktualnym zasięgu mapy (Only show classes that are visible in the current map extent). Zaznaczając tę opcję, włączona zostanie dynamika legendy. Jeśli na danym arkuszu mapy nie wystąpi jakiś obiekt, nie będzie on prezentowany w legendzie.

r. W zakładce Rozmiar i pozycja (Size and Position), kliknij górny-centralny punkt zakotwiczenia tak, jak to pokazano na poniższym rysunku.

Spowoduje to stałe zakotwiczenie górnej krawędzi legendy, podczas gdy jej zawartość i rozmiar będą dynamicznie zmieniane.

s. Kliknij OK. Etap 5: Dodanie dodatkowych elementów mapy W tym etapie dodasz kilka dodatkowych elementów do mapy, aby przygotować ją do utworzenia serii map. Ty zdecydujesz, jakie elementy mapy dodać.

a. Dodaj kilka dodatkowych elementów do kompozycji mapy, pamiętając o poniższych wskazówkach: • Na mapie poza tytułem i legendą powinny pojawić się informacje o skali oraz strzałka północy. • Pamiętaj, aby wykorzystywać prowadnice, dzięki którym można dociągać elementy mapy do ich dokładnego położenia. Aby usprawnić rozmieszczanie elementów, do mapy można dodać wiele prowadnic. • Rozmieszczaj elementy na arkuszu tak, aby były czytelne i łatwe w odbiorze. • Pamiętaj o koncepcjach balansu wizualnego i wag wizualnych. Pozostaw trochę miejsca po prawej stronie ramki mapy dla mapy przeglądowej, która zostanie dodana do mapy w kolejnym etapie.

Etap 6: Utworzenie warstwy indeksu W tym etapie, użyjesz narzędzia Obiekty indeksu siatki, aby zdefiniować zasięgi ramek map, każdego z arkuszy w serii map.

269

LEKCJA 7

a. Otwórz okno Wyszukaj (Search) – przycisk na pasku narzędziowym Standardowy (Standard). b. Znajdź narzędzie Grid Index Features (Obiekty indeksu siatki) - Narzędzie znajduje się tu: ArcToolbox\Kartografia (Cartography)\arkusze map (DDP). To narzędzie jest wykorzystywane do utworzenia warstwy indeksu, która dzieli mapę na arkusze, określając zasięg ramki mapy każdego z arkuszy, w przypadku, gdy nie dysponujemy istniejącą warstwą poligonową, którą moglibyśmy do tego celu wykorzystać. Tu użyjemy tego narzędzia, do podzielenia obszaru miasta Corvallis na serie komórek, z których każda będzie reprezentować zasięg danych na kolejnym arkuszu serii map. Poniższy rysunek, prezentuje przykład siatki indeksowej (podział na arkusze) podobnej do tej, która utworzymy w tym etapie:

270

Tworzenie kompozycji i serii map

c. Skompletuj parametry narzędzia Obiekty indeksu siatki (Grid Index Features ) tak, jak na poniższym rysunku.

d. Kliknij OK. Nowa warstwa Corvallis_Grid_Index została dodana do mapy.

e. Wyłącz widoczność Corvallis_Grid_Index w tabeli zawartości.

Etap 7: Tworzenie arkuszy map (DDP) W tym etapie, zostanie włączona opcja tworzenia arkuszy map (DDP), dla bieżącego dokumentu mapy.

a. Z menu Dostosuj (Customize) wybierz Paski narzędziowe (Toolbars) i włącz pasek narzędziowy Arkusze map (Data Driven Pages).

b. W pasku narzędziowym Arkusze map (Data Driven Pages), kliknij przycisk Ustawienia arkusza mapy (Data Driven Pages Setup).

c. Upewnij się, że aktywna jest zakładka Definicja (Definition) i włącz kontrolkę Uaktywnij arkusze map (Enable Data Driven Pages).

271

LEKCJA 7

Aby utworzyć arkusze map, niezbędne są następujące cztery elementy:

• Ramka danych: Domyślnie wybrana jest aktywna ramka danych. • Warstwa indeksu: Warstwa, której obiekty, definiują zasięg każdego arkusza w serii map. • Pole nazwy: Każdy arkusz w serii map, potrzebuje nazwy, a nazwy są pobierane z określonego pola. Tworząc indeks, korzystając z narzędzia Obiekty indeksu siatki, pole Nazwa arkusza, zostanie utworzone i zasilone automatycznie. • Pole sortowania: Arkusze w serii map muszą być posortowane, a każdy arkusz mapy powinien mieć przyporządkowany numer arkusza. Tworząc indeks, korzystając z narzędzia Obiekty indeksu siatki, pole Numeru arkusza zostanie utworzone i zasilone automatycznie.

Istnieją trzy dodatkowe opcje:

• Obrót: Pole, które zawiera wartość obrotu ramki mapy, unikalną dla każdego arkusza. Opcja ta jest często wykorzystywana dla map realizowanych dla obszarów wzdłuż obiektów liniowych takich, jak drogi, rzeki, jak również dla map, których ramka jest wyznaczana poprzez krzywizny południków i równoleżników, a należy ich lewą krawędź doprowadzić do linii pionowej. • Odniesienie przestrzenne: Umożliwia określenie pola, które zawiera specyficzne odniesienie przestrzenne każdego z arkuszy w serii map. • Numer strony: Możliwość określenia pola, które zawiera numery stron każdego z arkuszy w serii. Jeśli po opublikowaniu arkuszy map, zostaną, do serii dodane jakieś nowe arkusze (np. strona tytułowa lub spis treści), numeracja stron, może być dowolnie dostosowywana.

d. Wprowadź parametry tworzenia arkuszy map w oknie Ustaw arkusze map (Setup Data Driven Pages) tak, jak na poniższym rysunku.

e. Kliknij zakładkę Zasięg (Extent).

272

Tworzenie kompozycji i serii map

f. Na zakładce Zasięg (Extent) istnieją trzy opcje: • Najlepsze dopasowanie: Możliwość określenia, odpowiedniego marginesu wokół obiektu indeksu tak, aby na każdym arkuszu zaprezentować kawałek sąsiednich arkuszy. • Wyśrodkuj i zachowaj bieżącą skalę: Każda mapa w serii jest wycentrowana względem obiektu indeksu i zachowuje stałą skalę mapy. Ta skala mapy jest określona przez wartość w polu skali w pasku narzędziowym Standardowy. • Skala arkuszy map: Opcja ta pozwala wskazać pole w warstwie indeksu, które zawiera wartość skali, jaka ma być zastosowana na danym arkuszu serii map. Korzystając z tej wartości, każdy arkusz w serii może być wyświetlany w swojej unikalnej skali.

g. Zaznacz opcję Wyśrodkuj i zachowaj bieżącą skalę (Center And Maintain Scale). h. Kliknij OK. i. Użyj przycisku Następna strona (Next Page)

, aby przejrzeć kilka arkuszy w serii map.

Teraz wstawisz i zmodyfikujesz kilka dynamicznych tekstów, mających za zadanie prezentowanie numeru arkusza każdej z map w serii.

j. W pasku narzędziowym Arkusze map (Data Driven Pages), kliknij Tekst strony (Page Text). k. Wybierz Numer arkusza mapy (Data Driven Page Number). Numer arkusza każdej z map pojawi się pośrodku każdego z arkuszy.

l. Korzystając z narzędzia Wybierz elementy (Select Elements)

, przesuń tekst numeru arkusza do

dolnego prawego narożnika mapy – poza ramkę mapy.

m. Otwórz właściwości dynamicznego tekstu. n. Upewnij się, że jesteś na zakładce Tekst (Text). Zwróć uwagę na wykorzystane dynamiczne tagi, tworzące numer strony. Obecnie tekst prezentuje tylko numer arkusza. Teraz zmodyfikujesz ten tekst tak, aby przed numerem prezentował również słowo Strona.

o. Umieść kursor przed znakiem (<) i wpisz słowo strona, a po nim wprowadź dwie przerwy.

273

LEKCJA 7

Twój dynamiczny tekst powinien wyglądać podobnie do tego na poniższym rysunku:

p. Kliknij OK. q. Jeśli to konieczne, przesuń dynamiczny tekst w bardziej dogodne miejsce na arkuszu kompozycji.

Etap 8: Tworzenie mapy przeglądowej W tym etapie, do kompozycji mapy dodasz małą mapkę lokalizacyjną. Ta mapa będzie prezentowała granice miasta i klasę obiektów siatki indeksowej, utworzoną w poprzednim etapie. Mapa będzie również prezentowała lokalizację zasięgu bieżąco wyświetlanego arkusza mapy głównej Corvallis.

a. Z menu Wstaw (Insert), wybierz Ramka danych (Data Frame). b. Przesuń pustą ramkę danych na pustą przestrzeń na arkuszu, na prawo od ramki mapy. c. Zmień nazwę nowej ramki danych na Lokalizator. d. Zmień nazwę ramki danych Layers na Arkusze Corvallis. e. W ramce danych Arkusze Corvallis wybierz warstwy Corvallis i Corvallis_Grid_Index. f. Przeciągnij te warstwy do ramki danych Lokalizator. g. Upewnij się, że warstwa Corvallis_Grid_Index jest w tej ramce danych na wierzchu. h. Ustaw następujące właściwości symbolizacji warstwy Corvallis: • Kolor Wypełnienia: Brak koloru, • Szerokość obrysu: 2, • Kolor obrysu: Gray 70%.

i. Włącz widoczność warstwy Corvallis_Grid_Index w ramce danych Lokalizator.

274

Tworzenie kompozycji i serii map

j. Ustaw następujące właściwości symbolizacji warstwy Corvallis_Grid_Index: • Kolor Wypełnienia: Brak koloru, • Szerokość obrysu: 0.4, • Kolor obrysu: jasnoczerwony (wg uznania). Teraz zaetykietujesz każdy obiekt poligonowy warstwy Corvallis_Grid_Index.

k. Otwórz właściwości warstwy Corvallis_Grid_Index. l. W zakładce Etykiety (Labels), jako Pole etykiety (Label Field) wybierz PageNumber. m. Włącz kontrolkę Etykietuj (Label) obiekty w tej warstwie. n. Kliknij OK. o. Otwórz właściwości ramki danych Lokalizator. p. W zakładce Wskaźniki zasięgu (Extent Indicators), w panelu Inne ramki danych (Other data frames), zaznacz ramkę danych Arkusze Corvallis.

q. Kliknij przycisk strzałki w prawo

.

W ten sposób, na mapie w obszarze ramki danych Lokalizator, pojawi się bieżący zasięg ramki danych Arkusze Corvallis.

r. Włącz kontrolkę Użyj prostego zasięgu (Use the simple extent). s. Wybierz zakładkę Ramka (Frame). t. W panelu Obwódka (Border), wybierz styl () i kliknij OK. u. Jeśli to konieczne, zmień rozmiar lub położenie nowej mapy przeglądowej i dostosuj jej rozmiar oraz położenie względem innych elementów mapy.

275

LEKCJA 7

Użyj poniższej mapy jako ogólnej wskazówki – Twoja mapa może wyglądać inaczej.

v. Po zakończeniu dostosowywania elementów mapy, zapisz dokument mapy w folderze ...\DMAG\Kompozycja_mapy pod nazwą Corvallis_DDP_mapa_finalna.mxd.

Etap 9: Publikowanie dokumentu PDF W tym etapie, wykonasz eksport serii map utworzonej funkcjonalnością arkuszy map (DDP) do formatu dokumentu PDF. Dokument ten zawierać będzie 34 mapy w skali 1:10 000, które zostaną wykorzystane przez pracowników terenowych do wykonania i utrzymania ścieżek rowerowych i pieszo-rowerowych w mieście Corvallis.

a. Z menu Plik (File), wybierz Eksportuj mapę (Export). b. W polu Zapisz jako typ (Save as type), upewnij się, że wybrany jest typ PDF.

276

Tworzenie kompozycji i serii map

c. W oknie dialogowym Eksportuj mapę (Export map), w panelu Opcje (Options), ustaw następujące parametry:

• Zakładka Ogólne (General): Ustaw rozdzielczość równą 300 dpi, • Zakładka Format: Włącz kontrolkę Wbuduj wszystkie czcionki dokumentu (Embed All Document Fonts), • Zakładka Strony (Pages): Wybierz opcję Wszystkie (34 stron) (All(34 pages)), • Zakładka Zaawansowane (Advanced): Wybierz opcję Eksportuj warstwy PDF i atrybuty obiektów (Export PDF Layers and Feature Attributes). Eksportując warstwy i atrybuty obiektów do pliku PDF, dajemy możliwość użytkownikom aplikacji Adobe Reader na interakcję z dokumentem mapy poprzez włączanie i wyłączanie widoczności warstw i przeglądanie atrybutów obiektów.

d. Zapisz dokument PDF w folderze ..\DMAG\Kompozycja_mapy jako Seria_map_Kooperanta.pdf. e. Kliknij Zapisz (Save), aby wyeksportować serię map. Wygenerowanie dokumentu PDF może zająć kilka minut.

f. Otwórz przeglądarkę plików Mój komputer, odszukaj i otwórz utworzony dokument PDF. g. Przyjrzyj się mapom zawartym w dokumencie PDF. h. Po zakończeniu przeglądania zamknij plik PDF. i. Zapisz dokument i zamknij aplikację ArcMap. W tym momencie, można by jeszcze użyć modułu ArcPy mapping, aby dołączyć do utworzonego dokumentu PDF dodatkowe strony, jak na przykład stronę tytułową, czy spis treści i w ten sposób utworzyć kompletny atlas map. .

277

LEKCJA 7

Podsumowanie 1. Opisz etapy przebiegu prac tworzenia kompozycji map.

2. Opisz dlaczego mapy bazowe online są użyteczne przy tworzeniu map w sieci.

3. Opisz etapy tworzenia serii map/atlasu.

278

Esri data license agreement

A Esri data license agreement IMPORTANT — READ CAREFULLY BEFORE OPENING THE SEALED MEDIA PACKAGE ENVIRONMENTAL SYSTEMS RESEARCH INSTITUTE, INC. (ESRI), IS WILLING TO LICENSE THE ENCLOSED ELECTRONIC VERSION OF THIS TRAINING COURSE TO YOU ONLY UPON THE CONDITION THAT YOU ACCEPT ALL OF THE TERMS AND CONDITIONS CONTAINED IN THIS ESRI DATA LICENSE AGREEMENT. PLEASE READ THE TERMS AND CONDITIONS CAREFULLY BEFORE OPENING THE SEALED MEDIA PACKAGE. BY OPENING THE SEALED MEDIA PACKAGE, YOU ARE INDICATING YOUR ACCEPTANCE OF THE ESRI DATA LICENSE AGREEMENT. IF YOU DO NOT AGREE TO THE TERMS AND CONDITIONS AS STATED, THEN ESRI IS UNWILLING TO LICENSE THE TRAINING COURSE TO YOU. IN SUCH EVENT, YOU SHOULD RETURN THE MEDIA PACKAGE WITH THE SEAL UNBROKEN AND ALL OTHER COMPONENTS (E.G., THE CD-ROM, TRAINING COURSE MATERIALS, TRAINING DATABASE, AS APPLICABLE) TO ESRI OR ITS AUTHORIZED INSTRUCTOR FOR A REFUND. NO REFUND WILL BE GIVEN IF THE MEDIA PACKAGE SEAL IS BROKEN OR THERE ARE ANY MISSING COMPONENTS. ESRI DATA LICENSE AGREEMENT This is a license agreement, and not an agreement for sale, between you (Licensee) and Esri. This Esri data license agreement (Agreement) gives Licensee certain limited rights to use the electronic version of the training course materials, training database, software, and related materials (hereinafter collectively referred to as the "Training Course"). All rights not specifically granted in this Agreement are reserved to Esri and its licensor(s). Reservation of Ownership and Grant of License: Esri and its licensor(s) retain exclusive rights, title, and ownership to the copy of the Training Course licensed under this Agreement and hereby grant to Licensee a personal, nonexclusive, nontransferable license to use the Training Course as a single package for Licensee's own personal use only pursuant to the terms and conditions of this Agreement. Licensee agrees to use reasonable efforts to protect the Training Course from unauthorized use, reproduction, distribution, or publication. Proprietary Rights and Copyright: Licensee acknowledges that the Training Course is proprietary and confidential property of Esri and its licensor(s) and is protected by United States copyright laws and applicable international copyright treaties and/or conventions.

279

Dodatek A

Permitted Uses:

• Licensee may run the setup and install one (1) copy of the Training Course onto a permanent electronic storage device and reproduce one (1) copy of the Training Course and/or any online documentation in hard-copy format for Licensee's own personal use only. • Licensee may use one (1) copy of the Training Course on a single processing unit. • Licensee may make only one (1) copy of the original Training Course for archival purposes during the term of this Agreement, unless the right to make additional copies is granted to Licensee in writing by Esri. • Licensee may use the Training Course provided by Esri for the stated purpose of Licensee's own personal GIS training and education. Uses Not Permitted:

• Licensee shall not sell, rent, lease, sublicense, lend, assign, time-share, or transfer, in whole or in part, or provide unlicensed third parties access to the Training Course, any updates, or Licensee's rights under this Agreement. • Licensee shall not separate the component parts of the Training Course for use on more than one (1) computer, used in conjunction with any other software package, and/or merged and compiled into a separate database(s) for other analytical uses. • Licensee shall not reverse engineer, decompile, or disassemble the Training Course, except and only to the extent that such activity is expressly permitted by applicable law notwithstanding this restriction. • Licensee shall not make any attempt to circumvent the technological measure(s) (e.g., software or hardware key) that effectively controls access to the Training Course, except and only to the extent that such activity is expressly permitted by applicable law notwithstanding this restriction. • Licensee shall not remove or obscure any copyright, trademark, and/or proprietary rights notices of Esri or its licensor(s). Term: The license granted by this Agreement shall commence upon Licensee's receipt of the Training Course and shall continue until such time that (1) Licensee elects to discontinue use of the Training Course and terminates this Agreement or (2) Esri terminates for Licensee's material breach of this Agreement. The Agreement shall automatically terminate without notice if Licensee fails to comply with any provision of this Agreement. Upon termination of this Agreement in either instance, Licensee shall return to Esri or destroy all copies of the Training Course, and any whole or partial copies, in any form and deliver evidence of such destruction to Esri, which evidence shall be in a form acceptable to Esri in its sole discretion. The parties hereby agree that all provisions that operate to protect the rights of Esri and its licensor(s) shall remain in force should breach occur. Limited Warranty and Disclaimer: Esri warrants that the media upon which the Training Course is provided will be free from defects in materials and workmanship under normal use and service for a period of ninety (90) days from the date of receipt. EXCEPT FOR THE LIMITED WARRANTY SET FORTH ABOVE, THE TRAINING COURSE CONTAINED THEREIN IS PROVIDED "AS-IS," WITHOUT WARRANTY OF ANY KIND, EITHER 280

Esri data license agreement

EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING, BUT NOT LIMITED TO, THE IMPLIED WARRANTIES OF MERCHANTABILITY, FITNESS FOR A PARTICULAR PURPOSE, AND NONINFRINGEMENT. ESRI DOES NOT WARRANT THAT THE TRAINING COURSE WILL MEET LICENSEE'S NEEDS OR EXPECTATIONS; THAT THE USE OF THE TRAINING COURSE WILL BE UNINTERRUPTED; OR THAT ALL NONCONFORMITIES, DEFECTS, OR ERRORS CAN OR WILL BE CORRECTED. THE TRAINING DATABASE HAS BEEN OBTAINED FROM SOURCES BELIEVED TO BE RELIABLE, BUT ITS ACCURACY AND COMPLETENESS, AND THE OPINIONS BASED THEREON, ARE NOT GUARANTEED. THE TRAINING DATABASE MAY CONTAIN SOME NONCONFORMITIES, DEFECTS, ERRORS, AND/OR OMISSIONS. ESRI AND ITS LICENSOR(S) DO NOT WARRANT THAT THE TRAINING DATABASE WILL MEET LICENSEE'S NEEDS OR EXPECTATIONS, THAT THE USE OF THE TRAINING DATABASE WILL BE UNINTERRUPTED, OR THAT ALL NONCONFORMITIES CAN OR WILL BE CORRECTED. ESRI AND ITS LICENSOR(S) ARE NOT INVITING RELIANCE ON THIS TRAINING DATABASE, AND LICENSEE SHOULD ALWAYS VERIFY ACTUAL DATA, WHETHER MAP, SPATIAL, RASTER, TABULAR INFORMATION, AND SO FORTH. THE DATA CONTAINED IN THIS PACKAGE IS SUBJECT TO CHANGE WITHOUT NOTICE. Exclusive Remedy and Limitation of Liability: During the warranty period, Licensee's exclusive remedy and Esri's entire liability shall be the return of the license fee paid for the Training Course upon the Licensee's deinstallation of all copies of the Training Course and providing a Certification of Destruction in a form acceptable to Esri. IN NO EVENT SHALL ESRI OR ITS LICENSOR(S) BE LIABLE TO LICENSEE FOR COSTS OF PROCUREMENT OF SUBSTITUTE GOODS OR SERVICES, LOST PROFITS, LOST SALES OR BUSINESS EXPENDITURES, INVESTMENTS, OR COMMITMENTS IN CONNECTION WITH ANY BUSINESS, LOSS OF ANY GOODWILL, OR FOR ANY INDIRECT, SPECIAL, INCIDENTAL, AND/ OR CONSEQUENTIAL DAMAGES ARISING OUT OF THIS AGREEMENT OR USE OF THE TRAINING COURSE, HOWEVER CAUSED, ON ANY THEORY OF LIABILITY, AND WHETHER OR NOT ESRI OR ITS LICENSOR(S) HAVE BEEN ADVISED OF THE POSSIBILITY OF SUCH DAMAGE. THESE LIMITATIONS SHALL APPLY NOTWITHSTANDING ANY FAILURE OF ESSENTIAL PURPOSE OF ANY LIMITED REMEDY. No Implied Waivers: No failure or delay by Esri or its licensor(s) in enforcing any right or remedy under this Agreement shall be construed as a waiver of any future or other exercise of such right or remedy by Esri or its licensor(s). Order for Precedence: This Agreement shall take precedence over the terms and conditions of any purchase order or other dokument, except as required by law or regulation. Export Regulation: Licensee acknowledges that the Training Course and all underlying information or technology may not be exported or re-exported into any country to which the U.S. has embargoed goods, or to anyone on the U.S. Treasury Department's list of Specially Designated Nationals, or to the U.S. Commerce Department's Table of Deny Orders. Licensee shall not export the Training Course or any underlying information or technology to any facility in violation of these or other applicable laws and regulations. Licensee represents and warrants that it is not a national or resident of, or located in or under the control of, any country subject to such U.S. export controls.

281

Dodatek A

Severability: If any provision(s) of this Agreement shall be held to be invalid, illegal, or unenforceable by a court or other tribunal of competent jurisdiction, the validity, legality, and enforceability of the remaining provisions shall not in any way be affected or impaired thereby. Governing Law: This Agreement, entered into in the County of San Bernardino, shall be construed and enforced in accordance with and be governed by the laws of the United States of America and the State of California without reference to conflict of laws principles. Entire Agreement: The parties agree that this Agreement constitutes the sole and entire agreement of the parties as to the matter set forth herein and supersedes any previous agreements, understandings, and arrangements between the parties relating hereto.

282

Odpowiedzi na pytania - podsumowania lekcji

B Odpowiedzi na pytania - podsumowania lekcji Lekcja 1: Proces planowania kartograficznego 1. Zapisz w poniższym diagramie etapy przebiegu kartograficznych prac projektowych.

283

Dodatek B

2. Wymień trzy kartograficzne czynniki projektowe i opisz, jak one wpływają na procesy tworzenia mapy. • Cel: historia, którą chcesz opowiedzieć lub powód tworzenia mapy. • Odbiorcy: Społeczność, której mapa jest dedykowana i ich poziom wiedzy związany z celem mapy. • Ograniczenia techniczne: Fizyczne ograniczenia lub wymagania mapy, w tym, dostępna drukarka i rozmiar strony, rozmiar i rozdzielczość ekranu komputera, odpowiednie medium do wykorzystania mapy w terenie oraz interaktywne narzędzia do użycia mapy on-line.

284

Lekcja 2: Dobór danych

Lekcja 2: Dobór danych 1. Jakie są powody tego, że niektóre dane są organizowane w mapy bazowe, a inne w grupy warstw operacyjnych? Warstwy mapy bazowej tworzą dane odniesienia i dają odbiorcom możliwość orientacji w przestrzeni. Warstwy operacyjne są zwykle powiązane z głównym celem mapy lub tematem mapy. Organizowanie danych w grupy pomaga zarządzać warstwami w tabeli zawartości. Warstwy grupowe posiadają swoje właściwości, które pozwalają dostosować wszystkie warstwy grupy, poprzez wprowadzenie jednej ich właściwości, np. widoczność lub przezroczystość. Organizowanie danych w grupy może również poprawić wydajność wyświetlania warstw. 2. Jakie są korzyści ustawiania skali odniesienia w dokumencie? Skala odniesienia umożliwia przeglądanie tekstów i symboli w ich zaprojektowanym rozmiarze, proporcjonalnie zwiększonym lub zmniejszonym. Skala odniesienia jest najbardziej użyteczna w przypadku mapy do druku, w określonej skali. 3. Czy układ współrzędnych Web Mercator Auxiliary Sphere w przypadku map w sieci, jest niezbędny? Wyjaśnij to. Jeśli zamierzasz wspólnie wyswietlić swoje dane z danymi online oferowanymi przez innych dostarczycieli, jak np. ArcGIS Online, Bing czy Google maps, układ współrzędnych Web Mercator Auxiliary Sphere jest niezbędny.

285

Dodatek B

Lekcja 3: Kartograficzne założenia projektowe 1. Chcesz utworzyć mapę obrazująca ilość opadów rocznych w bieżącym roku jako procent ze średniej długoterminowej ilości opadów. Jakiego typu zmienne wizualne będą najlepsze dla map tego typu? Biorąc pod uwagę, że będzie to mapa ilościowa, należy użyć takich zmiennych wizualnych, jak rozmiar czy nasycenie barwy. 2. Wymień 3 zagadnienia projektowe istotne przy tworzeniu map do druku. • Kontrast • Zogniskowanie uwagi i balans wizualny • Waga wizualna 3. Który model barw jest najlepszy do zastosowania w kartografii w sieci? RGB i HSV to modele barw zaprojektowane do wyświetlania map/grafik na ekranie i projektując mapy w sieci należy ich właśnie używać.

286

Lekcja 4: Zaawansowane techniki symbolizacji

Lekcja 4: Zaawansowane techniki symbolizacji 1. Kiedy (w jakich przypadkach) używać wyświetlania z uwzględnieniem poziomów symbolu? Poziomy symbolu należy wykorzystywać za każdym razem, gdy chcemy mieć kontrolę nad porządkiem wyświetlania wielowarstwowych symboli, takich jak, droga z krawężnikami (skrajniami). Poziomy symboli można również zastosować do poligonów, osiągając efekt zbliżony do wyniku działania narzędzia geoprzetwarzania Agreguj (Dissolve). 2. Czy reprezentacje kartograficzne mogą być użyte dla warstw shape? Uzasadnij. Nie. Reprezentacje kartograficzne są dostępne tylko dla klas obiektów geobazy. 3. Dlaczego użycie stylów jest użyteczne? Style pozwalają organizować i współdzielić symbole. Z poziomu Menedżera stylów można także uruchomić okna edycyjne symboli, dzięki czemu może je modyfikować lub tworzyć nowe. 4. Które usługi mapowe mogą w pełni wykorzystywać funkcjonalność zaawansowanej symbolizacji? Usługi map kafelkowych mają lepsza wydajność, ponieważ są one wcześniej przygotowane do wyświetlania w danej skali i zapisane, jako statyczny obrazek, a nie są generowane dynamicznie przez serwer.

287

Dodatek B

Lekcja 5: Elementy tekstowe na mapach 1. Prawda czy Fałsz: Optymalne położenie etykiet obiektów punktowych, to u góry i na lewo względem punktu. b. Fałsz 2. Opisz etapy przebiegu prac edycyjnych tekstów. Ustawienie skali odniesienia. Ustawienie skali odniesienia określa proporcję rozmiaru tekstu lub symboli względem innych obiektów mapy. Ustawienie czcionki i właściwości położenia tekstu. Czcionka i właściwości położenia obejmują styl, rozmiar i kolor czcionki, jak również, właściwości położenia każdego tekstu względem obiektów mapy. Utworzenie wyrażenia etykietowania. Utworzenie wyrażenia formatuje tekst etykiety, jak choćby dodanie dodatkowego ciągu znaków lub połączenie wartości z wielu pól w jeden ciąg znaków tworzący etykietę obiektu. Etykietowanie obiektów. Włączenie etykietowania obiektów warstwy mapy. Zamiana etykiet na opisy. Jeżeli zachodzi konieczność dodatkowej modyfikacji położenia lub wyglądu poszczególnych etykiet, należy je zamienić na opisy. Edytowanie obiektów opisów. Wykorzystanie specjalnych narzędzi edycyjnych ArcMap do edycji pojedynczych obiektów tekstowych opisów, modyfikując położenie, obrót, rozmiar i wygląd tekstu. 3. Jakimi zmiennymi graficznymi można definiować elementy tekstowe, aby wzmocnić formowanie hierarchii wizualnej na mapach? Zmienne graficzne tekstu takie jak, styl, kolor i jasność czcionki, można wykorzystać do tworzenia różnych typów symboli tekstowych tak, aby odbiorcy mapy mogli je łatwo odseparować i zbudować nimi hierarchie wizualne.

288

Lekcja 6: Tworzenie map do wykorzystania w sieci

Lekcja 6: Tworzenie map do wykorzystania w sieci 1. Jaki typ usługi przyniesie najlepszą wydajność online, w przypadku, gdy chcemy utworzyć usługę mapową, wykorzystująca złożoną symbolizację, obejmującą szczegółowe wieloskalowe symbole i wyświetlanie różnych symboli na różnych poziomach skalowych? Podczas wykorzystywania usług mapowych online, kafelkowana usługa mapowa daje lepszą wydajność (szybkość odświeżania) niż dynamiczna usługa mapowa. Kafelkowana usługa mapowa wykorzystuje przygotowane wcześniej (zasymbolizowane i przeliczone do odpowiedniej rozdzielczości) i zapisane w pamięci podręcznej części obrazu (kafle) mapy. 2. Jakimi dwoma sposobami, można dołączyć mapę bazową do warstw operacyjnych? Można przeszukać zasoby ArcGIS Online i znaleźć mapę bazową lub można utworzyć własną mapę bazową, którą będzie można udostępnić i współdzielić poprzez ArcGIS Online.

289

Dodatek B

Lekcja 7: Tworzenie kompozycji mapy i serii map 1. Opisz etapy przebiegu prac tworzenia kompozycji map. Ustawienie rozmiaru i orientacji strony Rozmiar drukowanego arkusza jest pierwszą decyzją jaką należy podjąć podczas projektowania kompozycji mapy. Orientacja arkusza mapy określa czy arkusz będzie poziomy czy pionowy. Pozycjonowanie ramek danych Każda mapa na kompozycji jest reprezentowana w tabeli zawartości w postaci ramki danych. W każdej ramce danych znajdują się zasymbolizowane dane, które razem tworzą mapę. Każda ramka danych może być niezależnie pozycjonowana na arkuszu kompozycji i może mieć swoje indywidualne wymiary. Wybór skali i zasięgu mapy Po rozmieszczeniu ramek danych, należy określić skalę mapy i zasięg przestrzenny danych w każdej ramce danych. Dodanie i rozmieszczenie elementów mapy Po zdefiniowaniu wszystkich właściwości ramek danych, należy rozmieścić na arkuszu mapy wszystkie przewidziane elementy pozaramkowe, które znacznie pomogą odbiorcy mapy w interpretacji mapy. 2. Opisz, dlaczego mapy bazowe online są użyteczne przy tworzeniu map w sieci. Mapy bazowe dostępne online za pomocą ArcGIS Online dostarczają użytecznych informacji, dopełniających warstwy operacyjne i służących odbiorcom mapy, jako odniesienie dla głównych danych. 3. Opisz etapy tworzenia serii map/atlasu. Serie/atlasy map mogą być utworzone przy użyciu narzędzi Arkusze map (DDP - Data Driven Pages) w ArcGIS, a następnie opublikowane w formacie PDF. Pozostałe strony takiego opracowania, jak np. strona tytułowa, Informacje kontaktowe czy indeks mapy, mogą powstać poza ArcGIS, a następnie przekonwertowane do format PDF. Po utworzeniu wszystkich elementów serii/atlasu map, można użyć modułu Arcpy.mapping, aby połączyć wszystkie pliki PDF razem w jedno opracowanie map.

290

Life Enjoy

" Life is not a problem to be solved but a reality to be experienced! "

Get in touch

Social

© Copyright 2013 - 2019 DOKUMENTIS.COM - All rights reserved.